Library·Rudrabhatta: Srngaratilaka·2
द्वितीयपरिच्छेदः विप्रलम्भाभिधानोऽयं शृङ्गारः स्याच् चतुर्विधः । पूर्वानुरागो मानाख्यः प्रवासः करुणात्मकः
dvitīyaparicchedaḥ vipralambhābhidhāno'yaṃ śṛṅgāraḥ syāc caturvidhaḥ / pūrvānurāgo mānākhyaḥ pravāsaḥ karuṇātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दम्पत्योर् दर्शनाद् एव समुत्पन्नानुरागयोः । ज्ञेयः पूर्वानुरागोऽयम् अप्राप्तौ च दशा यथा किं चन्दनैर् रचयसे नु मृणालशय्यां मा मा ममालि कुरु कोमलतालवृन्तम् । मुञ्चाग्रहं विकचपङ्कजयोजनेषु तत्सङ्गमः परम् अपाकुरुते स्मराग्निम् यत् सारैर् इव पङ्कजस्य घटितं यच् चन्द्रगर्भाद् इव प्रोत्कीर्णं यद् अनङ्गसायकशिखाभासेव संवर्धितम् । यत् संसिच्य सुधारसैर् इव रतेर् आस्थानभूमीकृतं तद् भूयोऽपि कदा सरोरुहदृशः पश्यामि तस्या मुखम्
dampatyor darśanād eva samutpannānurāgayoḥ / jñeyaḥ pūrvānurāgo'yam aprāptau ca daśā yathā kiṃ candanair racayase nu mṛṇālaśayyāṃ mā mā mamāli kuru komalatālavṛntam / muñcāgrahaṃ vikacapaṅkajayojaneṣu tatsaṅgamaḥ param apākurute smarāgnim yat sārair iva paṅkajasya ghaṭitaṃ yac candragarbhād iva protkīrṇaṃ yad anaṅgasāyakaśikhābhāseva saṃvardhitam / yat saṃsicya sudhārasair iva rater āsthānabhūmīkṛtaṃ tad bhūyo'pi kadā saroruhadṛśaḥ paśyāmi tasyā mukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृणालकदलीचन्द्र- चन्दनाम्बुरुहादिकम् । तत्रानयोः स्मरातङ्क- शान्तये नैव सेवितम्
mṛṇālakadalīcandra- candanāmburuhādikam / tatrānayoḥ smarātaṅka- śāntaye naiva sevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आलोकालापसंरूढ- रागाकुलितचेतसोः । तयोर् भवेद् असंप्राप्तौ दशावस्थः स्मरो यथा
ālokālāpasaṃrūḍha- rāgākulitacetasoḥ / tayor bhaved asaṃprāptau daśāvasthaḥ smaro yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिलाषोऽथ चिन्ता स्यात् स्मृतिश् च गुणकीर्तनम् । उद्वेगोऽथ प्रलापः स्याद् उन्मादो व्याधिर् एव च
abhilāṣo'tha cintā syāt smṛtiś ca guṇakīrtanam / udvego'tha pralāpaḥ syād unmādo vyādhir eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जडता मरणं चैव दशमं जायते ध्रुवम् । असंप्राप्तौ भवन्त्य् एतास् तयोर् दश दशा यथा
jaḍatā maraṇaṃ caiva daśamaṃ jāyate dhruvam / asaṃprāptau bhavanty etās tayor daśa daśā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यवसायो भवेद् यत्र बाढं तत्सङ्गमाशया । सङ्कल्पाकुलचित्तत्वात् सोऽभिलाषः स्मृतो यथा
vyavasāyo bhaved yatra bāḍhaṃ tatsaṅgamāśayā / saṅkalpākulacittatvāt so'bhilāṣaḥ smṛto yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविशति यथा गेहेऽकस्माद् बहिश् च विचेष्टते वदति च यथा सख्या सार्धं सहासम् इहोत्सुका । दयितवदनालोके मन्दं यथा च चलत्य् असौ मृगदृशि तथैतस्यां मन्ये स्मरेण कृतं पदम् ॥ स्त् २।७ब् ॥ (स्क्म् ९५९) कथं स वल्लभः प्राप्यः किं कुर्याम् अस्य सिद्धये । कथं भवेद् असौ वश्य इति चिन्ता मता यथा सत्यं दुर्लभ एष वल्लभतमो रागो ममास्मिन् पुनः कोऽप्य् अन्योऽस्ति गुरुर् न चातिनिपुणाः सख्योऽस्य संबोधने । संचिन्त्येति मृगीदृशा प्रियतमे दृष्टे श्लथां मेखलां बध्नन्त्या न गतं स्थितं न च गलद्वासो न वा संवृतम्
praviśati yathā gehe'kasmād bahiś ca viceṣṭate vadati ca yathā sakhyā sārdhaṃ sahāsam ihotsukā / dayitavadanāloke mandaṃ yathā ca calaty asau mṛgadṛśi tathaitasyāṃ manye smareṇa kṛtaṃ padam // ST 2.7b // (Skm 959) kathaṃ sa vallabhaḥ prāpyaḥ kiṃ kuryām asya siddhaye / kathaṃ bhaved asau vaśya iti cintā matā yathā satyaṃ durlabha eṣa vallabhatamo rāgo mamāsmin punaḥ ko'py anyo'sti gurur na cātinipuṇāḥ sakhyo'sya saṃbodhane / saṃcintyeti mṛgīdṛśā priyatame dṛṣṭe ślathāṃ mekhalāṃ badhnantyā na gataṃ sthitaṃ na ca galadvāso na vā saṃvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वेषो यत्रान्यकार्येषु तदेकाग्रं च मानसम् । श्वासैर् मनोरथैश् चापि चेष्टास् ताः स्मरणं यथा इन्दुं निन्दति पद्मकन्दलदलैस् तल्पं न वा मन्यते कर्पूरं किरति प्रयाति न रतिं प्रालेयधारागृहे । श्वासैः केवलम् एव खेदिततनुर् ध्यायत्य् असौ बालिका यत् तत् कोऽपि युवा ध्रुवं स्मरसुहृच्चेतस्य् अमुषाः स्थितः
dveṣo yatrānyakāryeṣu tadekāgraṃ ca mānasam / śvāsair manorathaiś cāpi ceṣṭās tāḥ smaraṇaṃ yathā induṃ nindati padmakandaladalais talpaṃ na vā manyate karpūraṃ kirati prayāti na ratiṃ prāleyadhārāgṛhe / śvāsaiḥ kevalam eva kheditatanur dhyāyaty asau bālikā yat tat ko'pi yuvā dhruvaṃ smarasuhṛccetasy amuṣāḥ sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौन्दर्यहसितालापैर् नास्त्य् अन्यस् तत्समो युवा । इति वाणी भवेद् यत्र तद् इत्थं गुणकीर्तनम् तद्वक्त्रं हसितेन्दुमण्डलम् इति स्फारं तदालोकितं सा वाणी जितकामकार्मुकरवा सौन्दर्यम् एतस्य तत् । इत्थं संततम् आलि वल्लभतमध्यानप्रसक्तात्मनश् चेतश् चुम्बितकालकूटम् इव मे कस्माद् इदं मुह्यति
saundaryahasitālāpair nāsty anyas tatsamo yuvā / iti vāṇī bhaved yatra tad itthaṃ guṇakīrtanam tadvaktraṃ hasitendumaṇḍalam iti sphāraṃ tadālokitaṃ sā vāṇī jitakāmakārmukaravā saundaryam etasya tat / itthaṃ saṃtatam āli vallabhatamadhyānaprasaktātmanaś cetaś cumbitakālakūṭam iva me kasmād idaṃ muhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन् रम्यम् अरम्यं वा न च हर्षाय जायते । प्रद्वेषः प्राणितव्येऽपि स उद्वेगः स्मृतो यथा
yasmin ramyam aramyaṃ vā na ca harṣāya jāyate / pradveṣaḥ prāṇitavye'pi sa udvegaḥ smṛto yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्न्याकारं कलयसि पुरश् चक्रवाकीव चन्द्रं बद्धोत्कम्पं शिशिरमरुता दह्यसे पद्मिनीव । प्राणान् धत्से कथम् अपि बलाद् गच्छतः शल्यतुल्यां स्तत् केनासौ सुतनु जन्तिओ मान्मथस् ते विकारः ॥ स्त् २।११अ ॥ (स्क्म् ९७२) बम्भ्रमीति मनो यस्मिन् रत्यौत्सुक्याद् इतस् ततः । वाचः प्रियाश्रिता एव स प्रलापः स्मृतो यथा इत्थं तेन निरीक्षितं न च मयाप्य् एवं समालोकितस् तेनोक्तं सुभगेन तत्र न मया दत्तं वचो मन्दया । तत् सत्यं कथयालि किं स सुभगः कुप्येन् न मह्यं गत इत्य् उक्त्वा सुदृशा कयापि वलितग्रीवं दृशौ स्फारिते
agnyākāraṃ kalayasi puraś cakravākīva candraṃ baddhotkampaṃ śiśiramarutā dahyase padminīva / prāṇān dhatse katham api balād gacchataḥ śalyatulyāṃ stat kenāsau sutanu jantio mānmathas te vikāraḥ // ST 2.11a // (Skm 972) bambhramīti mano yasmin ratyautsukyād itas tataḥ / vācaḥ priyāśritā eva sa pralāpaḥ smṛto yathā itthaṃ tena nirīkṣitaṃ na ca mayāpy evaṃ samālokitas tenoktaṃ subhagena tatra na mayā dattaṃ vaco mandayā / tat satyaṃ kathayāli kiṃ sa subhagaḥ kupyen na mahyaṃ gata ity uktvā sudṛśā kayāpi valitagrīvaṃ dṛśau sphārite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वासप्ररोदनोत्कम्प- वसुधोल्लेखनैर् अपि । व्यापारो जायते यत्र स उन्मादः स्मृतो यथा देवीवानिमिषेक्षणा विलिखति क्षोणीं श्वसित्य् उच्चकैः किंचिद् ध्यायति निश्चला च बलवद् रोमाञ्चिता कम्पते । रोदित्य् अङ्गगतां विलोक्य सुचिरं वीणाम् अपि व्यापृता स्वल्पैर् एव दिनैर् इयं वरतनुः केनापि संशिक्षिता
śvāsaprarodanotkampa- vasudhollekhanair api / vyāpāro jāyate yatra sa unmādaḥ smṛto yathā devīvānimiṣekṣaṇā vilikhati kṣoṇīṃ śvasity uccakaiḥ kiṃcid dhyāyati niścalā ca balavad romāñcitā kampate / rodity aṅgagatāṃ vilokya suciraṃ vīṇām api vyāpṛtā svalpair eva dinair iyaṃ varatanuḥ kenāpi saṃśikṣitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्तापवेदनाप्रायो दीर्घश्वाससमाकुलः । तनूकृततनुर् व्याधिर् अष्टमोऽयं स्मृतो यथा तापः शोषितचन्दनोदकरसः श्वासा विकीर्णोत्पलाः कर्पूराभिभवप्रचण्डपटिमा गण्डस्थले पाण्डिमा । म्लायद्बालमृणालनालललिता प्राप्ता तनुस् तानवं तन्वङ्ग्याः कथितः स्मरेण गुरुणा कोऽप्य् एष कष्टक्रमः
santāpavedanāprāyo dīrghaśvāsasamākulaḥ / tanūkṛtatanur vyādhir aṣṭamo'yaṃ smṛto yathā tāpaḥ śoṣitacandanodakarasaḥ śvāsā vikīrṇotpalāḥ karpūrābhibhavapracaṇḍapaṭimā gaṇḍasthale pāṇḍimā / mlāyadbālamṛṇālanālalalitā prāptā tanus tānavaṃ tanvaṅgyāḥ kathitaḥ smareṇa guruṇā ko'py eṣa kaṣṭakramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकाण्डे यत्र हुंकारो दृष्टिः स्तब्धा गता स्मृतिः । श्वासाः समधिकाः कार्श्यं जडतेयं मता यथा दृष्टिर् निश्चलतारकाधरदलं श्वासैः कृतं धूषरं प्राप्तं वासरचन्द्रबिम्बपदवीं वक्त्रं विनष्टा स्मृतिः । हुंकारः परम् एक एव वचनस्थाने स्थितः सांप्रतं मन्येऽस्याः कुसुमायुधः सशिबिरः प्रत्यङ्गम् आवासितः
akāṇḍe yatra huṃkāro dṛṣṭiḥ stabdhā gatā smṛtiḥ / śvāsāḥ samadhikāḥ kārśyaṃ jaḍateyaṃ matā yathā dṛṣṭir niścalatārakādharadalaṃ śvāsaiḥ kṛtaṃ dhūṣaraṃ prāptaṃ vāsaracandrabimbapadavīṃ vaktraṃ vinaṣṭā smṛtiḥ / huṃkāraḥ param eka eva vacanasthāne sthitaḥ sāṃprataṃ manye'syāḥ kusumāyudhaḥ saśibiraḥ pratyaṅgam āvāsitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपायैर् विविधैर् नार्या यदि न स्यात् समागमः । कन्दर्पशरभिन्नाया मरणं जायते ततः
upāyair vividhair nāryā yadi na syāt samāgamaḥ / kandarpaśarabhinnāyā maraṇaṃ jāyate tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंसोऽपि हि भवन्त्य् एता दशावस्था मनोभवात् । मरणं किं त्व् असौन्दर्यात् तयोः कैश्चिन् न बध्यते
puṃso'pi hi bhavanty etā daśāvasthā manobhavāt / maraṇaṃ kiṃ tv asaundaryāt tayoḥ kaiścin na badhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये तद् अपि बध्नन्ति प्रत्युज्जीवनकाङ्क्षया । वृत्तानुवादे तच्छस्तम् उत्पाद्ये प्रायशो नहि
anye tad api badhnanti pratyujjīvanakāṅkṣayā / vṛttānuvāde tacchastam utpādye prāyaśo nahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्मिंस् तु मृतेऽप्य् अन्यो यदि जीवेत् कथंचन । का स्नेहगणना तत्र म्रियते चेन् न सङ्गमः
ekasmiṃs tu mṛte'py anyo yadi jīvet kathaṃcana / kā snehagaṇanā tatra mriyate cen na saṅgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं नारी भवेद् रक्ता पुमान् पश्चात् तद् इङ्गितैः । ततः संभोगलीलेति स्वभावसुभगा स्थितिः
pūrvaṃ nārī bhaved raktā pumān paścāt tad iṅgitaiḥ / tataḥ saṃbhogalīleti svabhāvasubhagā sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यथापि न दोषः स्याद् यदि प्रेम समं द्वयोः । रक्तापरक्ता वृत्तिश् चेच् छृङ्गाराभास एव सः
anyathāpi na doṣaḥ syād yadi prema samaṃ dvayoḥ / raktāparaktā vṛttiś cec chṛṅgārābhāsa eva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं च प्रायशस् तज्ज्ञैर् इत्थं हास्येषु बध्यते । निर्द्रव्येण मया सार्धं वेश्ये मानय यौवनम्
ayaṃ ca prāyaśas tajjñair itthaṃ hāsyeṣu badhyate / nirdravyeṇa mayā sārdhaṃ veśye mānaya yauvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुरक्तो भवेद् यस्यां नायकस् तत्सखीजनम् । साम्ना मानेन दानेन बाढम् आवर्जयत्य् असौ
anurakto bhaved yasyāṃ nāyakas tatsakhījanam / sāmnā mānena dānena bāḍham āvarjayaty asau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याग्रे तत्कथां कुर्वन् स्वाभिप्रायं प्रकाशयेत् । तदभावे प्रयुञ्जीत काश्चित् प्रव्रजितादिकाः
tasyāgre tatkathāṃ kurvan svābhiprāyaṃ prakāśayet / tadabhāve prayuñjīta kāścit pravrajitādikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्द्वारेण समाख्यात- स्वभावो ज्ञाततन्मनाः । उपचारैः परैर् लेखैः साधयेत् ताम् अतन्द्रितः
taddvāreṇa samākhyāta- svabhāvo jñātatanmanāḥ / upacāraiḥ parair lekhaiḥ sādhayet tām atandritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दृष्ट्वा विविक्ते ताम् इन्द्रजालकलादिभिः । प्रयोगैर् ललितैः स्वैरं विस्मयं परमं नयेत्
tato dṛṣṭvā vivikte tām indrajālakalādibhiḥ / prayogair lalitaiḥ svairaṃ vismayaṃ paramaṃ nayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धात्रीसखीवेश्मनि रात्रिचारे महोत्सवे तीव्रतमे भये च । निमन्त्रेण व्याधिमिषेण शून्ये गेहे तयोर् नूतनसङ्गमः स्यात्
dhātrīsakhīveśmani rātricāre mahotsave tīvratame bhaye ca / nimantreṇa vyādhimiṣeṇa śūnye gehe tayor nūtanasaṅgamaḥ syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा रागो गुरुः सा च लभ्यते नैव याचिता । क्षीणोपायस् तदा कन्यां नायकः साधयेद् इति
yadā rāgo guruḥ sā ca labhyate naiva yācitā / kṣīṇopāyas tadā kanyāṃ nāyakaḥ sādhayed iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्त्रीगमनोपायः कविभिर् नोपदिश्यते । सुन्दरं किन्तु काव्याङ्गम् एतत् तेन निदर्श्यते
parastrīgamanopāyaḥ kavibhir nopadiśyate / sundaraṃ kintu kāvyāṅgam etat tena nidarśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामता दुर्लभत्वं च स्त्रीणां या च निवारणा । तद् एव पञ्चबाणस्य मन्ये परमम् आयुधम्
vāmatā durlabhatvaṃ ca strīṇāṃ yā ca nivāraṇā / tad eva pañcabāṇasya manye paramam āyudham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुमानाद् भयाद् वापि नृणाम् अन्यत्र योषिति । प्रच्छन्नकामितं रम्यं सताम् अपि भवेद् यथा जीर्णं तार्णकुटीरकं निवसनं तल्पीकृतं स्थण्डिले नीरन्ध्रं तिमिरं किरन्ति सलिलं गर्जन्त एते घनाः । गच्छामीति वदत्य् असाव् अपि मुहुः शङ्काकुला केवलं चेतश् चित्रम् अहो तथापि रमते संकेतके कामिनाम्
bahumānād bhayād vāpi nṛṇām anyatra yoṣiti / pracchannakāmitaṃ ramyaṃ satām api bhaved yathā jīrṇaṃ tārṇakuṭīrakaṃ nivasanaṃ talpīkṛtaṃ sthaṇḍile nīrandhraṃ timiraṃ kiranti salilaṃ garjanta ete ghanāḥ / gacchāmīti vadaty asāv api muhuḥ śaṅkākulā kevalaṃ cetaś citram aho tathāpi ramate saṃketake kāminām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मानो नायिका यस्मिन्न् ईर्ष्यया नायकं प्रति । धत्ते विकारम् अन्यस्त्री- सङ्गदोषवशाद् यथा किंचिद् बाष्पजलावलेपललिते नेत्रे समाकुञ्चिते रागो विस्फुरणानुबन्धरुचिरः संदर्शितो गण्डयोः । कम्पश् चाधरपल्लवे विरचितः कामं कुरङ्गीदृशा नो जाने किम् अयं प्रिये प्रकटितः कोपोऽभिलाषोऽथवा
sa māno nāyikā yasminn īrṣyayā nāyakaṃ prati / dhatte vikāram anyastrī- saṅgadoṣavaśād yathā kiṃcid bāṣpajalāvalepalalite netre samākuñcite rāgo visphuraṇānubandharuciraḥ saṃdarśito gaṇḍayoḥ / kampaś cādharapallave viracitaḥ kāmaṃ kuraṅgīdṛśā no jāne kim ayaṃ priye prakaṭitaḥ kopo'bhilāṣo'thavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स प्रायशो भवेद् त्रेधा कामिनीनां प्रियं प्रति । अवेक्ष्य दोषम् एतस्य गरीयान् मध्यमो लघुः
sa prāyaśo bhaved tredhā kāminīnāṃ priyaṃ prati / avekṣya doṣam etasya garīyān madhyamo laghuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्तिनार्यां गते कान्ते स्वयं दृष्टे नखाङ्किते । तद्वासोदर्शने गोत्र- स्खलिते च गुरुर् यथा बिम्बोष्ठः स्फुरति प्रयाति पटुतां गण्डस्थले शोणिमा यातस् तिर्यग् अमू दृशौ च बलवद् भ्रूयुग्मअम् उद्भ्राम्यति । इत्थं चण्डि तथा तवैष रुचिरः कोपक्रमो जृम्भते जातोऽयं प्रणतीर् अपास्य सुतराम् एतद्दिदृक्षुर् यथा
partināryāṃ gate kānte svayaṃ dṛṣṭe nakhāṅkite / tadvāsodarśane gotra- skhalite ca gurur yathā bimboṣṭhaḥ sphurati prayāti paṭutāṃ gaṇḍasthale śoṇimā yātas tiryag amū dṛśau ca balavad bhrūyugmaam udbhrāmyati / itthaṃ caṇḍi tathā tavaiṣa ruciraḥ kopakramo jṛmbhate jāto'yaṃ praṇatīr apāsya sutarām etaddidṛkṣur yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टे प्रियतमे रागाद् अन्यया सह जल्पति । सख्याख्यातेऽथवा दोषे मानोऽयं मध्यमो यथा
dṛṣṭe priyatame rāgād anyayā saha jalpati / sakhyākhyāte'thavā doṣe māno'yaṃ madhyamo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचो वाग्मिनि किं तवाद्य परुषाः सुभ्रु भ्रुवोर् विभ्रमै र्विश्रान्तं कुत एव लोलनयने किं लोहिते लोचने । स्वेदः किं नु घनस्तनि स्तनतटे मुक्ताफलानां तुलां धत्ते मुञ्च रुषं ममात्र दयिते लेशोऽपि नास्त्य् आगसः ॥ स्त् २।३५अ ॥ (स्क्म् ८८७) सविलासं स्फुरच्चक्षुः वीक्षमाणे परां प्रिये । किंचिद् अन्यमनस्केन जायते स लघुर् यथा माम् एव ताडय नितम्बिनि यद्य् अकस्मात् कोपो भवेत् तव मुखं तु निजं किम् एतत् । आनीयते शशधरानुकृतिं कपोल पालीप्लुतेन घनकज्जलनेत्रवारा
vāco vāgmini kiṃ tavādya paruṣāḥ subhru bhruvor vibhramai rviśrāntaṃ kuta eva lolanayane kiṃ lohite locane / svedaḥ kiṃ nu ghanastani stanataṭe muktāphalānāṃ tulāṃ dhatte muñca ruṣaṃ mamātra dayite leśo'pi nāsty āgasaḥ // ST 2.35a // (Skm 887) savilāsaṃ sphuraccakṣuḥ vīkṣamāṇe parāṃ priye / kiṃcid anyamanaskena jāyate sa laghur yathā mām eva tāḍaya nitambini yady akasmāt kopo bhavet tava mukhaṃ tu nijaṃ kim etat / ānīyate śaśadharānukṛtiṃ kapola pālīplutena ghanakajjalanetravārā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशकालबलात् कोपः प्रायशः सर्वयोषिताम् । जायते सुखसाध्योऽयं कृच्छ्रसाध्यश् च कामिभिः
deśakālabalāt kopaḥ prāyaśaḥ sarvayoṣitām / jāyate sukhasādhyo'yaṃ kṛcchrasādhyaś ca kāmibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रज्वलितोज्ज्वलदीपं रतिगृहम् इन्दूज्ज्वलं च सौधतलम् । मधुविधुरीकृतमधुकरमधुरध्वनिबोधितं च कमलवनम् ॥ स्त् २।३८ ॥ इत्यादिषु प्रदेशेषु मानिनीनामसंशयम् । मन्युर् गुरुतरो ऽप्य् आशु सुखसाध्यो भवेद् यथा
prajvalitojjvaladīpaṃ ratigṛham indūjjvalaṃ ca saudhatalam / madhuvidhurīkṛtamadhukaramadhuradhvanibodhitaṃ ca kamalavanam // ST 2.38 // ityādiṣu pradeśeṣu māninīnāmasaṃśayam / manyur gurutaro 'py āśu sukhasādhyo bhaved yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुसमयशशधरोदयकन्दर्पमदाधिकेषु कालेषु । मानो मनस्विनीनाम् अतिसुखसाध्यो भवेद् भूम्ना ॥ स्त् २।४० ॥ दूतीजनस्य परतो लघुर् अपि दोषो गुरूयते प्रायः । अभिनवदोषावसारे तथैव वनिताजनस्य यथा
madhusamayaśaśadharodayakandarpamadādhikeṣu kāleṣu / māno manasvinīnām atisukhasādhyo bhaved bhūmnā // ST 2.40 // dūtījanasya parato laghur api doṣo gurūyate prāyaḥ / abhinavadoṣāvasāre tathaiva vanitājanasya yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साम दानं च भेदः स्याद् उपेक्षा प्रणतिस् तथा । तथा प्रसङ्गविध्वंसो दण्डः शृङ्गारहानये
sāma dānaṃ ca bhedaḥ syād upekṣā praṇatis tathā / tathā prasaṅgavidhvaṃso daṇḍaḥ śṛṅgārahānaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याः प्रसादने सद्भिर् उपायाः षट् प्रकीर्तिताः । सुन्दरास् ते निदर्श्यन्ते सहोदाहृतिभिर् यथा
tasyāḥ prasādane sadbhir upāyāḥ ṣaṭ prakīrtitāḥ / sundarās te nidarśyante sahodāhṛtibhir yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविनीतो ऽपि पाल्यो ऽहं त्वया सुभ्रु क्षमाभृता । इति वाणी भवेद् यत्र तत्सामेति निगद्यते
avinīto 'pi pālyo 'haṃ tvayā subhru kṣamābhṛtā / iti vāṇī bhaved yatra tatsāmeti nigadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलंकारादिकं दद्यान् नायको यत्र तुष्टये । उद्दिश्य कारणं किंचिद् दानं लुब्धासु तद् यथा
alaṃkārādikaṃ dadyān nāyako yatra tuṣṭaye / uddiśya kāraṇaṃ kiṃcid dānaṃ lubdhāsu tad yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन् परिजनं तस्याः समावर्ज्य प्रसादतः । तेनैव लभते कान्तां कान्ताभेदः स उच्यते
yasmin parijanaṃ tasyāḥ samāvarjya prasādataḥ / tenaiva labhate kāntāṃ kāntābhedaḥ sa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसादनविधिं त्यक्त्वा वाक्यैर् अन्यार्थसूचकैः । यस्मिन् प्रसाद्यते योषिद् उपेक्षा सा मता यथा एतत् किं ननु कर्णभूषणमयं हारः सुकाञ्ची नवा बद्धा काचिद् इयं त्वयाद्य तिलकः श्लाघ्यः प्रिये कल्पितः । प्रत्यङ्गं स्पृशतेति तत्क्षणभवद्रोमाञ्चमालाञ्चिता तन्वी मानम् उपेक्षयैव शनकैर् धूर्तेन संमोचिता
prasādanavidhiṃ tyaktvā vākyair anyārthasūcakaiḥ / yasmin prasādyate yoṣid upekṣā sā matā yathā etat kiṃ nanu karṇabhūṣaṇamayaṃ hāraḥ sukāñcī navā baddhā kācid iyaṃ tvayādya tilakaḥ ślāghyaḥ priye kalpitaḥ / pratyaṅgaṃ spṛśateti tatkṣaṇabhavadromāñcamālāñcitā tanvī mānam upekṣayaiva śanakair dhūrtena saṃmocitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केवलं दैन्यम् आलम्ब्य पादपातान्नतिर् मता । अभीष्टा सा भृशं स्त्रीणां ललिता च भवेद् यथा
kevalaṃ dainyam ālambya pādapātānnatir matā / abhīṣṭā sā bhṛśaṃ strīṇāṃ lalitā ca bhaved yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकस्माज् जायते यत्र भयहर्षादिभावना । सोऽयं प्रसङ्गविध्वंसः कोपभ्रंशात्मको यथा कथं ममोरसि कृतपक्षनिःस्वनः शिलीमुखोऽपतद् इति जल्पति प्रिये । निवृत्य किं किम् इदम् इति ब्रुवाणया ससाध्वसं कुपितम् अलोकि कान्तया
akasmāj jāyate yatra bhayaharṣādibhāvanā / so'yaṃ prasaṅgavidhvaṃsaḥ kopabhraṃśātmako yathā kathaṃ mamorasi kṛtapakṣaniḥsvanaḥ śilīmukho'patad iti jalpati priye / nivṛtya kiṃ kim idam iti bruvāṇayā sasādhvasaṃ kupitam aloki kāntayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोत्तरं वलीयांस इत्य् उपायाः प्रसादने । आद्यास् त्रयो घनं कार्या विदग्धैः पश्चिमाः क्वचित्
yathottaraṃ valīyāṃsa ity upāyāḥ prasādane / ādyās trayo ghanaṃ kāryā vidagdhaiḥ paścimāḥ kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नातिखेदयितव्योऽयं प्रियः प्रमदया क्वचित् । मानश् च विरलः कार्यः प्रणामोत्सवसिद्धये
nātikhedayitavyo'yaṃ priyaḥ pramadayā kvacit / mānaś ca viralaḥ kāryaḥ praṇāmotsavasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उपायान् प्रयुञ्जीत नायिकापि प्रियं प्रति । कुलजा नेर्ष्यते किं तु तत्रान्यत्कारणं भवेत्
ity upāyān prayuñjīta nāyikāpi priyaṃ prati / kulajā nerṣyate kiṃ tu tatrānyatkāraṇaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहं विना भयं न स्यान् नेर्ष्या च प्रणयं विना । तस्मान् मानप्रकारोऽयं द्वयोः प्रेमप्रकाशकः
snehaṃ vinā bhayaṃ na syān nerṣyā ca praṇayaṃ vinā / tasmān mānaprakāro'yaṃ dvayoḥ premaprakāśakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियसुभगदयितवल्लभनाथस्वामीशकान्तचन्द्रमुखाः । दयित मनोरम रमणीजीवित इत्य् आदि नाम स्यात्
priyasubhagadayitavallabhanāthasvāmīśakāntacandramukhāḥ / dayita manorama ramaṇījīvita ity ādi nāma syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीतौ भर्तरि सुदृशाम् अप्रीतौ पुनर् अमूनि शठधृष्टौ । निर्लज्जदुराचारौ निष्ठुरदुःशीलवानादि
prītau bhartari sudṛśām aprītau punar amūni śaṭhadhṛṣṭau / nirlajjadurācārau niṣṭhuraduḥśīlavānādi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्वाद् व्यसनत्यागाद् विप्रियकरणाच् च निष्ठुरालापात् । लोभाद् अतिप्रवासात् स्त्रीणां द्वेष्यः प्रियो भवति
garvād vyasanatyāgād vipriyakaraṇāc ca niṣṭhurālāpāt / lobhād atipravāsāt strīṇāṃ dveṣyaḥ priyo bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परदेशं व्रजेद् यस्मिन् कुतश्चित् कारणात् प्रियः । स प्रवास इति ख्यातः कष्टावस्थो द्वयोर् अपि दृष्टं केतकधूलिधूसरम् इदं व्योम क्रमाद् वीक्षिताः कच्चान्ताश् च शिलीन्ध्रकन्दलभृतः सोढाः कदम्बानिलाः । सख्यः संवृणुताश्रु मुञ्चत भयं कस्मान् मुदेवाकुला एतान् अप्य् अधुनास्मि वज्रघटिता नूनं सहिष्ये धनान् ॥ स्त् २।५७अ ॥ (स्क्म् ७४९) कामं कर्णकटुः कुतोऽतिमधुरः केकारवः केकिनां मेघाश् चामृतधारिणोऽपि विहिताः प्रायो विषस्यन्दिनः । उन्मीलन्नवकन्दलावलिर् असौ सह्याप्य् असह्यायते तत् किं यद् विपरीतम् अत्र न कृतं तस्या वियोगेन मे
paradeśaṃ vrajed yasmin kutaścit kāraṇāt priyaḥ / sa pravāsa iti khyātaḥ kaṣṭāvastho dvayor api dṛṣṭaṃ ketakadhūlidhūsaram idaṃ vyoma kramād vīkṣitāḥ kaccāntāś ca śilīndhrakandalabhṛtaḥ soḍhāḥ kadambānilāḥ / sakhyaḥ saṃvṛṇutāśru muñcata bhayaṃ kasmān mudevākulā etān apy adhunāsmi vajraghaṭitā nūnaṃ sahiṣye dhanān // ST 2.57a // (Skm 749) kāmaṃ karṇakaṭuḥ kuto'timadhuraḥ kekāravaḥ kekināṃ meghāś cāmṛtadhāriṇo'pi vihitāḥ prāyo viṣasyandinaḥ / unmīlannavakandalāvalir asau sahyāpy asahyāyate tat kiṃ yad viparītam atra na kṛtaṃ tasyā viyogena me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्श्यजागरमालिन्य- चिन्ताद्यं यत्र जायते । अवस्था विविधाः स्त्रीणां मृत्युश् चेद् अवधेः परः अद्यैव यत् प्रतिपदुद्गतचन्द्रलेखा सख्यं त्वया वपुर् इदं गमितं वराक्याः । कृष्णे गते कुसुमसायक तत् प्रभाते बाणावलिं कथय कुत्र विमोक्ष्यसि त्वम् निःश्वासैः सह साम्प्रतं सखि गता वृद्धिं ध्रुवं रात्रयः सार्धं लोचनवारिणा विगलितं यत् प्राक्तनं मे सुखम् । प्राणाशा तनुताम् उपैति च मुहुर् नूनं तनुस्पर्धया कन्दर्पः परम् एक एव विजयी यातेऽपि कान्ते स्थितः नीरागोऽधरपल्लवोऽतिमलिना वेणी दृशौ नाञ्जिते म्लायद्बालमृणालिकाधवलताम् आलम्बतेऽङ्गच्छविः । इत्थं सुभ्रु विसंस्थुलापि विरहव्यापाद् विमर्दाद् इयं सख्येव स्थिरशोभया दृढतरं प्रत्यङ्गम् आलिङ्गिता किं तत्र नास्ति रजनी किं वा चन्द्रो न सुष्ठुरुचिः । येन सखि वल्लभाम् अपि न स्मरति स मां विदेशरुचिः
kārśyajāgaramālinya- cintādyaṃ yatra jāyate / avasthā vividhāḥ strīṇāṃ mṛtyuś ced avadheḥ paraḥ adyaiva yat pratipadudgatacandralekhā sakhyaṃ tvayā vapur idaṃ gamitaṃ varākyāḥ / kṛṣṇe gate kusumasāyaka tat prabhāte bāṇāvaliṃ kathaya kutra vimokṣyasi tvam niḥśvāsaiḥ saha sāmprataṃ sakhi gatā vṛddhiṃ dhruvaṃ rātrayaḥ sārdhaṃ locanavāriṇā vigalitaṃ yat prāktanaṃ me sukham / prāṇāśā tanutām upaiti ca muhur nūnaṃ tanuspardhayā kandarpaḥ param eka eva vijayī yāte'pi kānte sthitaḥ nīrāgo'dharapallavo'timalinā veṇī dṛśau nāñjite mlāyadbālamṛṇālikādhavalatām ālambate'ṅgacchaviḥ / itthaṃ subhru visaṃsthulāpi virahavyāpād vimardād iyaṃ sakhyeva sthiraśobhayā dṛḍhataraṃ pratyaṅgam āliṅgitā kiṃ tatra nāsti rajanī kiṃ vā candro na suṣṭhuruciḥ / yena sakhi vallabhām api na smarati sa māṃ videśaruciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसर शिशिरामोदं कौन्दं समीर समीरय प्रकटय शशिन्न् आशाः कामं मनोज समुल्लस । अवधिदिवसः पूर्णः सख्यो विमुञ्चत तत्कथां हृदयम् अधुना किञ्चित् कर्तुं ममान्यद् इहेच्छति ॥ स्त् २।५८ए ॥ (स्क्म् ७५०) इत्य् आदिविरहावस्थाः पुंसोऽपि हि भवन्ति ताः । कन्दर्पशरपाताद्या मा भूवन् वैरिणाम् अपि
prasara śiśirāmodaṃ kaundaṃ samīra samīraya prakaṭaya śaśinn āśāḥ kāmaṃ manoja samullasa / avadhidivasaḥ pūrṇaḥ sakhyo vimuñcata tatkathāṃ hṛdayam adhunā kiñcit kartuṃ mamānyad ihecchati // ST 2.58e // (Skm 750) ity ādivirahāvasthāḥ puṃso'pi hi bhavanti tāḥ / kandarpaśarapātādyā mā bhūvan vairiṇām api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्रैकस्मिन् विपन्नेऽन्यो मृतकल्पोऽपि तद्गतम् । नायकः प्रलपेत् प्रेम्णा करुणोऽअसौ स्मृतो यथा दग्धा स्निग्धवधूविलासकदली वीणा समुन्मूलिता पीता पञ्चमकाकलीकवलिता शीतद्यूतेः कौमुदी । प्लुष्टाः स्पष्ट्मनेकरत्ननिवहा नालं रतेः केवलं कन्दर्पं हरता हरेण भुवनं निःसारम् एतत् कृतम् ॥ स्त् २।६०अ ॥ (स्क्म् ९७७) वक्त्रं चन्द्रमसा दृशौ मृगगणैः केशाः कलापिव्रजैर् मातङ्गैः स्तनमण्डलं भुजयुगोल्लासो मृणालैर् अपि । सौगन्ध्यं मलयानिलेन बलिना तन्वी विभज्येति सा सर्वैर् निष्करुणैर् हृता ध्रुवम् अहो दैवेन किंचिन् न मे इयतीं सुभगावस्थां गतोऽसि यस्याः कृते स्मरातङ्कात् । मूर्च्छां हरामि सा तव गतपुण्या नयनसलिलेन पाशो विपाशित उपाहित एष सान्द्रः कर्पूररेणुर् उपगूढम् उरो नताङ्गि । पापेन येन गमितेति दशाम् अमुष्मिन् मूर्छाविरामललितं मयि धेहि चक्षुः
yatraikasmin vipanne'nyo mṛtakalpo'pi tadgatam / nāyakaḥ pralapet premṇā karuṇo'asau smṛto yathā dagdhā snigdhavadhūvilāsakadalī vīṇā samunmūlitā pītā pañcamakākalīkavalitā śītadyūteḥ kaumudī / pluṣṭāḥ spaṣṭmanekaratnanivahā nālaṃ rateḥ kevalaṃ kandarpaṃ haratā hareṇa bhuvanaṃ niḥsāram etat kṛtam // ST 2.60a // (Skm 977) vaktraṃ candramasā dṛśau mṛgagaṇaiḥ keśāḥ kalāpivrajair mātaṅgaiḥ stanamaṇḍalaṃ bhujayugollāso mṛṇālair api / saugandhyaṃ malayānilena balinā tanvī vibhajyeti sā sarvair niṣkaruṇair hṛtā dhruvam aho daivena kiṃcin na me iyatīṃ subhagāvasthāṃ gato'si yasyāḥ kṛte smarātaṅkāt / mūrcchāṃ harāmi sā tava gatapuṇyā nayanasalilena pāśo vipāśita upāhita eṣa sāndraḥ karpūrareṇur upagūḍham uro natāṅgi / pāpena yena gamiteti daśām amuṣmin mūrchāvirāmalalitaṃ mayi dhehi cakṣuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्लानो मुक्ताश्रुर् उद्विग्नः स्रस्ताङ्गो मुक्तचेतनः । सचिन्तो दैन्यभाग् अस्मिन्न् एवं प्रायो जनो भवेत्
glāno muktāśrur udvignaḥ srastāṅgo muktacetanaḥ / sacinto dainyabhāg asminn evaṃ prāyo jano bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केषांचित् करुणभ्रान्तिः कारुण्याद् अत्र जायते । एतस्य मिथुनावस्थां विस्मृत्य रतिमूलजाम्
keṣāṃcit karuṇabhrāntiḥ kāruṇyād atra jāyate / etasya mithunāvasthāṃ vismṛtya ratimūlajām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीपुंसयोर् भवेद् एष सापेक्षः संगमे पुनः । शृङ्गारवचनप्रायः करुणः स्यात् स चान्यथा
strīpuṃsayor bhaved eṣa sāpekṣaḥ saṃgame punaḥ / śṛṅgāravacanaprāyaḥ karuṇaḥ syāt sa cānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच् छृङ्गार एवायं करुणेनानुमोदितः । सौन्दर्यं सुतरां धत्ते निबद्धो विरलं बुधैः
tasmāc chṛṅgāra evāyaṃ karuṇenānumoditaḥ / saundaryaṃ sutarāṃ dhatte nibaddho viralaṃ budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारुर् दासी नटी धात्री प्रातिवेश्या च शिल्पिनी । बाला प्रव्रजिता चेति स्त्रीनां ज्ञेयः सखीजनः
kārur dāsī naṭī dhātrī prātiveśyā ca śilpinī / bālā pravrajitā ceti strīnāṃ jñeyaḥ sakhījanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलाकौशलम् उत्साहो भक्तिश् चित्तज्ञता स्मृतिः । माधुर्यं नर्मविज्ञानं वाग्मिता चेति तद्गुणाः
kalākauśalam utsāho bhaktiś cittajñatā smṛtiḥ / mādhuryaṃ narmavijñānaṃ vāgmitā ceti tadguṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनोदो मण्डनं शिक्षो- [उ]पालम्भोऽथ प्रसादनम् । सङ्गमो विरहाश्वासः सखीकर्मेति तद् यथा मया कोऽयं मुग्धे कथय लिखितः सत्वरसखी वचः श्रुत्वेत्य् उच्चैर् विनिहितदृशा चित्रफलके । न वक्तुं तन्वङ्ग्या शकितम् अथ चोद्दामविदलत् कदम्बाकारेण प्रिय इति समाख्यायि वपुषा प्रत्यङ्गं प्रति कर्म नर्मपरया कृत्वाधिरूढं स्मरा दौत्सुक्यं प्रविलोक्य मोहनविधौ चातुर्यम् आलोक्य च । सद्यो यावकमण्डनं न रचितं पादे कुरङ्गीदृशा स्मेरान्ता विशदच्छदे च शयने दृष्टिः समारोपिता ॥ स्त् २।६७ब् ॥ (स्क्म् १०९२) नीरन्ध्रं परिरभ्यते प्रियतमो भूयस्तरां चुम्ब्यते तद् बाढं क्रियते यद् अस्य रुचितं चाटूच्चकैस् तन्यते । सख्या मुग्धवधूर् इयं रतिविधौ यत्नेन संशिक्षिता न्रिभ्रान्तं गुरुणा पुनः शतगुणं पुष्पेषुणा कारिता सुभग भगवता हृद्ये तस्या ज्वलत्स्मरपावकेऽप्य् अभिनिवेशता प्रेमाधिक्यं चिरात् प्रकटीकृतम् । तव तु हृदये शीतेऽप्य् एवं सदैव सुखाप्तये मम सहचरी सा निःस्नेहा मनाग् अपि न स्थिता कोऽयं विमुञ्च कुरु नाथ वचो मदीयम् आश्वासय स्मरकृशानुकृशां कृशाङ्गीम् । एकाकिनी कठिनतारकराजकान्त्या पञ्चत्वम् आशु ननु यास्यति सा वराकी अमुं दधेऽंशुकम् अहम् अत्र पादपे युवाम् अलं निभृतम् इहैव तिष्ठताम् । रहःस्थयोर् इदम् अभिधाय कामिनोः स्वयं ययौ निपुणसखी लतान्तरम् स्फुरति यद् इदम् उच्चैर् लोचनं तन्वि वामं स्तनतटम् अपि धत्ते चारुरोमाञ्चमालाम् । कलयति च यदन्तःकम्पतामूरुकाण्डं ननु वदति तद् अद्य प्रेयसा संगमं ते
vinodo maṇḍanaṃ śikṣo- [u]pālambho'tha prasādanam / saṅgamo virahāśvāsaḥ sakhīkarmeti tad yathā mayā ko'yaṃ mugdhe kathaya likhitaḥ satvarasakhī vacaḥ śrutvety uccair vinihitadṛśā citraphalake / na vaktuṃ tanvaṅgyā śakitam atha coddāmavidalat kadambākāreṇa priya iti samākhyāyi vapuṣā pratyaṅgaṃ prati karma narmaparayā kṛtvādhirūḍhaṃ smarā dautsukyaṃ pravilokya mohanavidhau cāturyam ālokya ca / sadyo yāvakamaṇḍanaṃ na racitaṃ pāde kuraṅgīdṛśā smerāntā viśadacchade ca śayane dṛṣṭiḥ samāropitā // ST 2.67b // (Skm 1092) nīrandhraṃ parirabhyate priyatamo bhūyastarāṃ cumbyate tad bāḍhaṃ kriyate yad asya rucitaṃ cāṭūccakais tanyate / sakhyā mugdhavadhūr iyaṃ ratividhau yatnena saṃśikṣitā nribhrāntaṃ guruṇā punaḥ śataguṇaṃ puṣpeṣuṇā kāritā subhaga bhagavatā hṛdye tasyā jvalatsmarapāvake'py abhiniveśatā premādhikyaṃ cirāt prakaṭīkṛtam / tava tu hṛdaye śīte'py evaṃ sadaiva sukhāptaye mama sahacarī sā niḥsnehā manāg api na sthitā ko'yaṃ vimuñca kuru nātha vaco madīyam āśvāsaya smarakṛśānukṛśāṃ kṛśāṅgīm / ekākinī kaṭhinatārakarājakāntyā pañcatvam āśu nanu yāsyati sā varākī amuṃ dadhe'ṃśukam aham atra pādape yuvām alaṃ nibhṛtam ihaiva tiṣṭhatām / rahaḥsthayor idam abhidhāya kāminoḥ svayaṃ yayau nipuṇasakhī latāntaram sphurati yad idam uccair locanaṃ tanvi vāmaṃ stanataṭam api dhatte cāruromāñcamālām / kalayati ca yadantaḥkampatāmūrukāṇḍaṃ nanu vadati tad adya preyasā saṃgamaṃ te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आदि विविधं सख्यो व्यापारं कुर्वते सदा । योषितां मन्त्रसर्वस्व- निधानकलशोपमाः
ity ādi vividhaṃ sakhyo vyāpāraṃ kurvate sadā / yoṣitāṃ mantrasarvasva- nidhānakalaśopamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं विरचनीयोऽयं शृङ्गारः कविभिः सदा । अनेन रहितं काव्यं प्रायो नीरसम् उच्यते
itthaṃ viracanīyo'yaṃ śṛṅgāraḥ kavibhiḥ sadā / anena rahitaṃ kāvyaṃ prāyo nīrasam ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं विचार्य प्रचुरप्रयोगा न्योऽमुं निबध्नाति रसं रसज्ञः । तत्काव्यम् आरोप्य पदं विदग्ध वक्त्रेषु विश्वं परिबम्भ्रमीति
itthaṃ vicārya pracuraprayogā nyo'muṃ nibadhnāti rasaṃ rasajñaḥ / tatkāvyam āropya padaṃ vidagdha vaktreṣu viśvaṃ paribambhramīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.