आ चर्षणिप्रा । विवेष यन्मा । तꣳ सध्रीचीः । सत्यमित्तन्न त्वावाꣳ अन्यो अस्ति । इन्द्र देवो न मर्त्यो ज्यायान् । अहन्नहिं परिशयानमर्णः । अवासृजोऽपो अच्छा समुद्र म् । प्रससाहिषे पुरुहूत शत्रून् । ज्येष्ठस्ते शुष्म इह रातिरस्तु । इन्द्रा भर दक्षिणेना वसूनि । पतिः सिन्धूनामसि रेवतीनाम् । स शेवृधमधिधा द्युम्नमस्मे । महि क्षत्रं जनाषाडिन्द्र तव्यम् । रक्षा च नो मघोनः पाहि सूरीन् । राये च नः स्वपत्या इषे धाः १
ā carṣaṇiprā | viveṣa yanmā | tam̐ sadhrīcīḥ | satyamittanna tvāvām̐ anyo asti | indra devo na martyo jyāyān | ahannahiṃ pariśayānamarṇaḥ | avāsṛjo'po acchā samudra m | prasasāhiṣe puruhūta śatrūn | jyeṣṭhaste śuṣma iha rātirastu | indrā bhara dakṣiṇenā vasūni | patiḥ sindhūnāmasi revatīnām | sa śevṛdhamadhidhā dyumnamasme | mahi kṣatraṃ janāṣāḍindra tavyam | rakṣā ca no maghonaḥ pāhi sūrīn | rāye ca naḥ svapatyā iṣe dhāḥ 1
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवं बर्हिरिन्द्रꣳ सुदेवं देवैः । वीरवत्स्तीर्णं वेद्यामवर्धयत् । वस्तोर्वृतं प्राक्तोर्भृतम् । राया बर्हिष्मतोऽत्यगात् । वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज । देवीर्द्वार इन्द्रꣳ संघाते । विड्वीर्यामन्नवर्धयन् । आ वत्सेन तरुणेन कुमारेण च मीविता अपार्वाणम् । रेणुककाटं नुदन्ताम् । वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज १
देवी उषासानक्ता । इन्द्रं यज्ञे प्रयत्यह्वेताम् । दैवीर्विशः प्रायासिष्टाम् । सुप्रीते सुधिते अभूताम् । वसुवने वसुधेयस्य वीतां यज । देवी जोष्ट्री वसुधिती ।देवमिन्द्र मवर्धताम् । अयाव्यन्याघा द्वेषाँसि । आन्यावाक्षीद्वसु वार्याणि । यजमानाय शिक्षिते २
वसुवने वसुधेयस्य वीतां यज । देवी ऊर्जाहुती दुघे सुदुघे । पयसेन्द्रमवर्धताम् । इषमूर्जमन्यावाक्षीत् । सग्धिꣳ सपीतिमन्या । नवेन पूर्वं दयमाने । पुराणेन नवम् । अधातामूर्जमूर्जाहुती वसु वार्याणि । यजमानाय शिक्षिते । वसुवने वसुधेयस्य वीतां यज ३
देवा दैव्या होतारा । देवमिन्द्रमवर्धताम् । हताघशँसावाभार्ष्टां वसु वार्याणि । यजमानाय शिक्षितौ । वसुवने वसुधेयस्य वीतां यज । देवीस्तिस्रस्तिस्रो देवीः । पतिमिन्द्र मवर्धयन् । ।
अस्पृक्षद्भारती दिवम् । रुद्रैर्यज्ञꣳ सरस्वती ।इडा वसुमती गृहान् ४
वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज । देव इन्द्रो नराशँसः । त्रिवरूथस्त्रिवन्धुरः । देवमिन्द्रमवर्धयत् । शतेन शितिपृष्ठानामाहितः । सहस्रेण प्रवर्तते । मित्रावरुणेदस्य होत्रमर्हतः । बृहस्पतिः स्तोत्रम् । अश्विनाध्वर्यवम् । वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज ५
देव इन्द्रो वनस्पतिः । हिरण्यपर्णो मधुशाखः सुपिप्पलः । देवमिन्द्रमवर्धयत् । दिवमग्रेणाप्रात् । आन्तरिक्षं पृथिवीमदृँहीत् । वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज । देवं बर्हिर्वारितीनाम् । देवमिन्द्रमवर्धयत् । स्वासस्थमिन्द्रेणासन्नम् । अन्या बर्हीँष्यभ्यभूत् । वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज । देवो अग्निः स्विष्टकृत् । देवमिन्द्रमवर्धयत् । स्विष्टं कुर्वन्त्स्विष्टकृत् । स्विष्टमद्य करोतु नः । वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज ६
devaṃ barhirindram̐ sudevaṃ devaiḥ | vīravatstīrṇaṃ vedyāmavardhayat | vastorvṛtaṃ prāktorbhṛtam | rāyā barhiṣmato'tyagāt | vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devīrdvāra indram̐ saṃghāte | viḍvīryāmannavardhayan | ā vatsena taruṇena kumāreṇa ca mīvitā apārvāṇam | reṇukakāṭaṃ nudantām | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja 1
devī uṣāsānaktā | indraṃ yajñe prayatyahvetām | daivīrviśaḥ prāyāsiṣṭām | suprīte sudhite abhūtām | vasuvane vasudheyasya vītāṃ yaja | devī joṣṭrī vasudhitī |devamindra mavardhatām | ayāvyanyāghā dveṣā~si | ānyāvākṣīdvasu vāryāṇi | yajamānāya śikṣite 2
vasuvane vasudheyasya vītāṃ yaja | devī ūrjāhutī dughe sudughe | payasendramavardhatām | iṣamūrjamanyāvākṣīt | sagdhim̐ sapītimanyā | navena pūrvaṃ dayamāne | purāṇena navam | adhātāmūrjamūrjāhutī vasu vāryāṇi | yajamānāya śikṣite | vasuvane vasudheyasya vītāṃ yaja 3
devā daivyā hotārā | devamindramavardhatām | hatāghaśa~sāvābhārṣṭāṃ vasu vāryāṇi | yajamānāya śikṣitau | vasuvane vasudheyasya vītāṃ yaja | devīstisrastisro devīḥ | patimindra mavardhayan | |
aspṛkṣadbhāratī divam | rudrairyajñam̐ sarasvatī |iḍā vasumatī gṛhān 4
vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | deva indro narāśa~saḥ | trivarūthastrivandhuraḥ | devamindramavardhayat | śatena śitipṛṣṭhānāmāhitaḥ | sahasreṇa pravartate | mitrāvaruṇedasya hotramarhataḥ | bṛhaspatiḥ stotram | aśvinādhvaryavam | vasuvane vasudheyasya vetu yaja 5
deva indro vanaspatiḥ | hiraṇyaparṇo madhuśākhaḥ supippalaḥ | devamindramavardhayat | divamagreṇāprāt | āntarikṣaṃ pṛthivīmadṛ~hīt | vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devaṃ barhirvāritīnām | devamindramavardhayat | svāsasthamindreṇāsannam | anyā barhī~ṣyabhyabhūt | vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devo agniḥ sviṣṭakṛt | devamindramavardhayat | sviṣṭaṃ kurvantsviṣṭakṛt | sviṣṭamadya karotu naḥ | vasuvane vasudheyasya vetu yaja 6
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
होता यक्षत्समिधाग्निमिडस्पदे । अश्विनेन्द्रꣳ सरस्वतीम् । अजो धूम्रो न गोधूमैः क्वलैर्भेषजम् । मधु शष्पैर्न तेज इन्द्रियम् । पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु । वियन्त्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षत्तनूनपात्सरस्वती ।अविर्मेषो न भेषजम् । पथा मधुमताऽऽभरन् । अश्विनेन्द्राय वीर्यम् १
बदरैरुपवाकाभिर्भेषजं तोक्मभिः । पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु । वियन्त्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षन्नराशँसं न नग्नहुम् । पतिꣳ सुरायै भेषजम् । मेषः सरस्वती भिषक् । रथो न चन्द्र्यश्विनोर्वपा इन्द्रस्य वीर्यम् । बदरैरुपवाकाभिर्भेषजं तोक्मभिः । पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु । वियन्त्वाज्यस्य होतर्यज २
होता यक्षदिडेडित आजुह्वानः सरस्वतीम् । इन्द्रं बलेन वर्धयन् । ऋषभेण गवेन्द्रियम् । अश्विनेन्द्राय वीर्यम् । यवैः कर्कन्धुभिः । मधु लाजैर्न मासरम् । पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु । वियन्त्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षद्बर्हिः । सुष्टरीमोर्णम्रदाः । भिषङ् नासत्या ३
भिषजाश्विनाश्वा शिशुमती भिषग् । धेनुः सरस्वती भिषग् । दुह इन्द्राय भेषजम् । पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु । वियन्त्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षद्दुरो दिशः । कवष्यो न व्यचस्वतीः । अश्विभ्यां न दुरो दिशः । इन्द्रो न रोदसी दुघे । दुहे कामान्त्सरस्वती ४
अश्विनेन्द्राय भेषजम् । शुक्रं न ज्योतिरिन्द्रियम् । पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु । वियन्त्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षत्सुपेशसोषे नक्तं दिवा । अश्विना संजानाने । समञ्जाते सरस्वत्या । त्विषिमिन्द्रे न भेषजम् । श्येनो न रजसा हृदा । पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु ५
वियन्त्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षद्दैव्या होतारा भिषजाश्विना । इन्द्रं न जागृवी दिवा नक्तं न भेषजैः । शूषꣳ सरस्वती भिषक् । सीसेन दुह इन्द्रियम् । पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु । वियन्त्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षत्तिस्रो देवीर्न भेषजम् । त्रयस्त्रिधातवोऽपसः । रूपमिन्द्रे हिरण्ययम् ६
अश्विनेडा न भारती । वाचा सरस्वती मह । इन्द्राय दधुरिन्द्रियम् । पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु । वियन्त्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षत्त्वष्टारमिन्द्रमश्विना । भिषजं न सरस्वतीम् । ओजो न जूतिरिन्द्रियम् । वृको न रभसो भिषक् । यशः सुरया भेषजम् ७
श्रिया न मासरम् । पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु । वियन्त्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षद्वनस्पतिम् । शमितारꣳ शतक्रतुम् । भीमं न मन्युꣳ राजानं व्याघ्रं नमसाश्विना । भामम् सरस्वती भिषक् । इन्द्राय दुह इन्द्रियम् । पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु वियन्त्वाज्यस्य होतर्यज ८
होता यक्षदग्निꣳ स्वाहाज्यस्य स्तोकानाम् । स्वाहा मेदसां पृथक् । स्वाहा छागमश्विभ्याम् । स्वाहा मेषꣳ सरस्वत्यै । स्वाहर्षभमिन्द्राय सिँहाय सहसेन्द्रियम् । स्वाहाग्निं न भेषजम् । स्वाहा सोममिन्द्रियम् । स्वाहेन्द्रꣳ सुत्रामाणꣳ सवितारं वरुणं भिषजां पतिम् । स्वाहा वनस्पतिं प्रियं पाथो न भेषजम् । स्वहा देवाꣳ आज्यपान् ९
स्वाहाग्निꣳ होत्राज्जुषाणो अग्निर्भेषजम् । पयः सोमः परिस्रुता घृतं मधु । वियन्त्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षदश्विना सरस्वतीमिन्द्रꣳ सुत्रामाणम् । इमे सोमाः सुरामाणः । छागैर्न मेषैर्ऋषभैः सुताः । शष्पैर्न तोक्मभिः । लाजैर्महस्वन्तः । मदा मासरेण परिष्कृताः । शुक्राः पयस्वन्तोऽमृताः । प्रस्थिता वो मधुश्चुतः तानश्विना सरस्वतीन्द्रः सुत्रामा वृत्रहा । जुषन्ताꣳ सौम्यं मधु । पिबन्तु मदन्तु वियन्तु सोमम् । होतर्यज १०
hotā yakṣatsamidhāgnimiḍaspade | aśvinendram̐ sarasvatīm | ajo dhūmro na godhūmaiḥ kvalairbheṣajam | madhu śaṣpairna teja indriyam | payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu | viyantvājyasya hotaryaja | hotā yakṣattanūnapātsarasvatī |avirmeṣo na bheṣajam | pathā madhumatā''bharan | aśvinendrāya vīryam 1
badarairupavākābhirbheṣajaṃ tokmabhiḥ | payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu | viyantvājyasya hotaryaja | hotā yakṣannarāśa~saṃ na nagnahum | patim̐ surāyai bheṣajam | meṣaḥ sarasvatī bhiṣak | ratho na candryaśvinorvapā indrasya vīryam | badarairupavākābhirbheṣajaṃ tokmabhiḥ | payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu | viyantvājyasya hotaryaja 2
hotā yakṣadiḍeḍita ājuhvānaḥ sarasvatīm | indraṃ balena vardhayan | ṛṣabheṇa gavendriyam | aśvinendrāya vīryam | yavaiḥ karkandhubhiḥ | madhu lājairna māsaram | payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu | viyantvājyasya hotaryaja | hotā yakṣadbarhiḥ | suṣṭarīmorṇamradāḥ | bhiṣaṅ nāsatyā 3
bhiṣajāśvināśvā śiśumatī bhiṣag | dhenuḥ sarasvatī bhiṣag | duha indrāya bheṣajam | payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu | viyantvājyasya hotaryaja | hotā yakṣadduro diśaḥ | kavaṣyo na vyacasvatīḥ | aśvibhyāṃ na duro diśaḥ | indro na rodasī dughe | duhe kāmāntsarasvatī 4
aśvinendrāya bheṣajam | śukraṃ na jyotirindriyam | payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu | viyantvājyasya hotaryaja | hotā yakṣatsupeśasoṣe naktaṃ divā | aśvinā saṃjānāne | samañjāte sarasvatyā | tviṣimindre na bheṣajam | śyeno na rajasā hṛdā | payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu 5
viyantvājyasya hotaryaja | hotā yakṣaddaivyā hotārā bhiṣajāśvinā | indraṃ na jāgṛvī divā naktaṃ na bheṣajaiḥ | śūṣam̐ sarasvatī bhiṣak | sīsena duha indriyam | payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu | viyantvājyasya hotaryaja | hotā yakṣattisro devīrna bheṣajam | trayastridhātavo'pasaḥ | rūpamindre hiraṇyayam 6
aśvineḍā na bhāratī | vācā sarasvatī maha | indrāya dadhurindriyam | payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu | viyantvājyasya hotaryaja | hotā yakṣattvaṣṭāramindramaśvinā | bhiṣajaṃ na sarasvatīm | ojo na jūtirindriyam | vṛko na rabhaso bhiṣak | yaśaḥ surayā bheṣajam 7
śriyā na māsaram | payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu | viyantvājyasya hotaryaja | hotā yakṣadvanaspatim | śamitāram̐ śatakratum | bhīmaṃ na manyum̐ rājānaṃ vyāghraṃ namasāśvinā | bhāmam sarasvatī bhiṣak | indrāya duha indriyam | payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu viyantvājyasya hotaryaja 8
hotā yakṣadagnim̐ svāhājyasya stokānām | svāhā medasāṃ pṛthak | svāhā chāgamaśvibhyām | svāhā meṣam̐ sarasvatyai | svāharṣabhamindrāya si~hāya sahasendriyam | svāhāgniṃ na bheṣajam | svāhā somamindriyam | svāhendram̐ sutrāmāṇam̐ savitāraṃ varuṇaṃ bhiṣajāṃ patim | svāhā vanaspatiṃ priyaṃ pātho na bheṣajam | svahā devām̐ ājyapān 9
svāhāgnim̐ hotrājjuṣāṇo agnirbheṣajam | payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu | viyantvājyasya hotaryaja | hotā yakṣadaśvinā sarasvatīmindram̐ sutrāmāṇam | ime somāḥ surāmāṇaḥ | chāgairna meṣairṛṣabhaiḥ sutāḥ | śaṣpairna tokmabhiḥ | lājairmahasvantaḥ | madā māsareṇa pariṣkṛtāḥ | śukrāḥ payasvanto'mṛtāḥ | prasthitā vo madhuścutaḥ tānaśvinā sarasvatīndraḥ sutrāmā vṛtrahā | juṣantām̐ saumyaṃ madhu | pibantu madantu viyantu somam | hotaryaja 10
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समिद्धो अग्निरश्विना । तप्तो घर्मो विराट्सुतः । दुहे धेनुः सरस्वती । सोमꣳ शुक्रमिहेन्द्रियम् । तनूपा भिषजा सुते । अश्विनोभा सरस्वती । मध्वा रजाँसीन्द्रियम् । इन्द्राय पथिभिर्वहान् । इन्द्रायेन्दुꣳ सरस्वती । नराशँसेन नग्नहुः १
अधातामश्विना मधु । भेषजं भिषजा सुते । आजुह्वाना सरस्वती । इन्द्रायेन्द्रियाणि वीर्यम् । इडाभिरश्विनाविषम् । समूर्जꣳ सꣳ रयिं दधुः । अश्विना नमुचेः सुतम् । सोमꣳ शुक्रं परिस्रुता । सरस्वती तमाभरत् । बर्हिषेन्द्राय पातवे २
कवष्यो न व्यचस्वतीः । अश्विभ्यां न दुरो दिशः । इन्द्रो न रोदसी दुघे । दुहे कामान्त्सरस्वती ।उषासा नक्तमश्विना । दिवेन्द्रꣳ सायमिन्द्रियैः । संजानाने सुपेशसा । समञ्जाते सरस्वत्या पातं नो अश्विना दिवा । पाहि नक्तꣳ सरस्वति ३
दैव्या होतारा भिषजा । पातमिन्द्रꣳ सचा सुते । तिस्रस्त्रेधा सरस्वती ।अश्विना भारतीडा । तीव्रं परिस्रुता सोमम् । इन्द्राय सुषवुर्मदम् । अश्विना भेषजं मधु । भेषजं नः सरस्वती । इन्द्रे त्वष्टा यशः श्रियम् । रूपꣳ रूपमधुः सुते । ऋतुथेन्द्रो वनस्पतिः । शशमानः परिस्रुता । कीलालमश्विभ्यां मधु । दुहे धेनुः सरस्वती ।गोभिर्न सोममश्विना । मासरेण परिष्कृता । समधाताꣳ सरस्वत्या । स्वाहेन्द्रे सुतं मधु ४
samiddho agniraśvinā | tapto gharmo virāṭsutaḥ | duhe dhenuḥ sarasvatī | somam̐ śukramihendriyam | tanūpā bhiṣajā sute | aśvinobhā sarasvatī | madhvā rajā~sīndriyam | indrāya pathibhirvahān | indrāyendum̐ sarasvatī | narāśa~sena nagnahuḥ 1
adhātāmaśvinā madhu | bheṣajaṃ bhiṣajā sute | ājuhvānā sarasvatī | indrāyendriyāṇi vīryam | iḍābhiraśvināviṣam | samūrjam̐ sam̐ rayiṃ dadhuḥ | aśvinā namuceḥ sutam | somam̐ śukraṃ parisrutā | sarasvatī tamābharat | barhiṣendrāya pātave 2
kavaṣyo na vyacasvatīḥ | aśvibhyāṃ na duro diśaḥ | indro na rodasī dughe | duhe kāmāntsarasvatī |uṣāsā naktamaśvinā | divendram̐ sāyamindriyaiḥ | saṃjānāne supeśasā | samañjāte sarasvatyā pātaṃ no aśvinā divā | pāhi naktam̐ sarasvati 3
daivyā hotārā bhiṣajā | pātamindram̐ sacā sute | tisrastredhā sarasvatī |aśvinā bhāratīḍā | tīvraṃ parisrutā somam | indrāya suṣavurmadam | aśvinā bheṣajaṃ madhu | bheṣajaṃ naḥ sarasvatī | indre tvaṣṭā yaśaḥ śriyam | rūpam̐ rūpamadhuḥ sute | ṛtuthendro vanaspatiḥ | śaśamānaḥ parisrutā | kīlālamaśvibhyāṃ madhu | duhe dhenuḥ sarasvatī |gobhirna somamaśvinā | māsareṇa pariṣkṛtā | samadhātām̐ sarasvatyā | svāhendre sutaṃ madhu 4
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्विना हविरिन्द्रियम् । नमुचेर्धिया सरस्वती । आ शुक्रमासुराद्वसु । मघमिन्द्राय जभ्रिरे । यमश्विना सरस्वती । हविषेन्द्रमवर्धयन् । स बिभेद बलं मघम् । नमुचावासुरे सचा । तमिन्द्रं पशवः सचा । अश्विनोभा सरस्वती १
दधाना अभ्यनूषत । हविषा यज्ञमिन्द्रियम् । य इन्द्र इन्द्रियं दधुः । सविता वरुणो भगः । स सुत्रामा हविष्पतिः । यजमानाय सश्चत । सविता वरुणो दधत् । यजमानाय दाशुषे । आदत्त नमुचेर्वसु । सुत्रामा बलमिन्द्रियम् २
वरुणः क्षत्रमिन्द्रियम् । भगेन सविता श्रियम् । सुत्रामा यशसा बलम् । दधाना यज्ञमाशत । अश्विना गोभिरिन्द्रियम् । अश्वेभिर्वीर्यं बलम् । हविषेन्द्रꣳ सरस्वती । यजमानमवर्धयन् । ता नासत्या सुपेशसा । हिरण्यवर्तनी नरा । सरस्वती हविष्मती ।इन्द्र कर्मसु नोऽवत । ता भिषजा सुकर्मणा । सा सुदुघा सरस्वती ।स वृत्रहा शतक्रतुः । इन्द्राय दधुरिन्द्रियम् ३
aśvinā havirindriyam | namucerdhiyā sarasvatī | ā śukramāsurādvasu | maghamindrāya jabhrire | yamaśvinā sarasvatī | haviṣendramavardhayan | sa bibheda balaṃ magham | namucāvāsure sacā | tamindraṃ paśavaḥ sacā | aśvinobhā sarasvatī 1
dadhānā abhyanūṣata | haviṣā yajñamindriyam | ya indra indriyaṃ dadhuḥ | savitā varuṇo bhagaḥ | sa sutrāmā haviṣpatiḥ | yajamānāya saścata | savitā varuṇo dadhat | yajamānāya dāśuṣe | ādatta namucervasu | sutrāmā balamindriyam 2
varuṇaḥ kṣatramindriyam | bhagena savitā śriyam | sutrāmā yaśasā balam | dadhānā yajñamāśata | aśvinā gobhirindriyam | aśvebhirvīryaṃ balam | haviṣendram̐ sarasvatī | yajamānamavardhayan | tā nāsatyā supeśasā | hiraṇyavartanī narā | sarasvatī haviṣmatī |indra karmasu no'vata | tā bhiṣajā sukarmaṇā | sā sudughā sarasvatī |sa vṛtrahā śatakratuḥ | indrāya dadhurindriyam 3
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवं बर्हिः सरस्वती ।सुदेवमिन्द्रे अश्विना । तेजो न चक्षुरक्ष्योः । बर्हिषा दधुरिन्द्रियम् । वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज । देवीर्द्वारो अश्विना । भिषजेन्द्रे सरस्वती । प्राणं न वीर्यं नसि । द्वारो दधुरिन्द्रियम् । वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज १
देवी उषासावश्विना । भिषजेन्द्रे सरस्वती । बलं न वाचमास्ये । उषाभ्यां दधुरिन्द्रियम् । वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज । देवी जोष्ट्री अश्विना सुत्रामेन्द्रे सरस्वती । श्रोत्रं न कर्णयोर्यशः । जोष्ट्रीभ्यां दधुरिन्द्रियम् । वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज २
देवी ऊर्जाहुती दुघे सुदुघे । पयसेन्द्रꣳ सरस्वत्यश्विना भिषजावत । शुक्रं न ज्योतिः स्तनयोराहुती धत्त इन्द्रियम् । वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज । देवा देवानां भिषजा । होताराविन्द्रमश्विना । वषट्कारैः सरस्वती । त्विषिं न हृदये मतिम् । होतृभ्यां दधुरिन्द्रि यम् । वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज ३
देवीस्तिस्रस्तिस्रो देवीः । सरस्वत्यश्विना भारतीडा । शूषं न मध्ये नाभ्याम् । इन्द्राय दधुरिन्द्रियम् । वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज । देव इन्द्रो नराशँसः । त्रिवरूथः सरस्वत्याश्विभ्यामीयते रथः । रेतो न रूपममृतं जनित्रम् । इन्द्राय त्वष्टा दधदिन्द्रियाणि वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज ४
देव इन्द्रो वनस्पतिः । हिरण्यपर्णो अश्विभ्याम् । सरस्वत्याः सुपिप्पलः । इन्द्राय पच्यते मधु । ओजो न जूतिमृषभो न भामम् । वनस्पतिर्नो दधदिन्द्रियाणि । वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज । देवं बर्हिर्वारितीनाम् । अध्वरे स्तीर्णमश्विभ्याम् । ऊर्णम्रदाः सरस्वत्याः ५
स्योनमिन्द्र ते सदः । ईशायै मन्युꣳ राजानं बर्हिषा दधुरिन्द्रियम् । वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज । देवो अग्निः स्विष्टकृत् । देवान्यक्षद्यथायथम् । होताराविन्द्र मश्विना । वाचा वाचꣳ सरस्वतीम् । अग्निꣳ सोमꣳ स्विष्टकृत् । स्विष्ट इन्द्रः सुत्रामा सविता वरुणो भिषक् । इष्टो देवो वनसपतिः । स्विष्टा देवा आज्यपाः । इष्टो अग्निरग्निना । होता होत्रे स्विष्टकृत् । यशो न दधदिन्द्रियम् । ऊर्जमपचितिꣳ स्वधाम् । वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज ६
devaṃ barhiḥ sarasvatī |sudevamindre aśvinā | tejo na cakṣurakṣyoḥ | barhiṣā dadhurindriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | devīrdvāro aśvinā | bhiṣajendre sarasvatī | prāṇaṃ na vīryaṃ nasi | dvāro dadhurindriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja 1
devī uṣāsāvaśvinā | bhiṣajendre sarasvatī | balaṃ na vācamāsye | uṣābhyāṃ dadhurindriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | devī joṣṭrī aśvinā sutrāmendre sarasvatī | śrotraṃ na karṇayoryaśaḥ | joṣṭrībhyāṃ dadhurindriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja 2
devī ūrjāhutī dughe sudughe | payasendram̐ sarasvatyaśvinā bhiṣajāvata | śukraṃ na jyotiḥ stanayorāhutī dhatta indriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | devā devānāṃ bhiṣajā | hotārāvindramaśvinā | vaṣaṭkāraiḥ sarasvatī | tviṣiṃ na hṛdaye matim | hotṛbhyāṃ dadhurindri yam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja 3
devīstisrastisro devīḥ | sarasvatyaśvinā bhāratīḍā | śūṣaṃ na madhye nābhyām | indrāya dadhurindriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | deva indro narāśa~saḥ | trivarūthaḥ sarasvatyāśvibhyāmīyate rathaḥ | reto na rūpamamṛtaṃ janitram | indrāya tvaṣṭā dadhadindriyāṇi vasuvane vasudheyasya viyantu yaja 4
deva indro vanaspatiḥ | hiraṇyaparṇo aśvibhyām | sarasvatyāḥ supippalaḥ | indrāya pacyate madhu | ojo na jūtimṛṣabho na bhāmam | vanaspatirno dadhadindriyāṇi | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | devaṃ barhirvāritīnām | adhvare stīrṇamaśvibhyām | ūrṇamradāḥ sarasvatyāḥ 5
syonamindra te sadaḥ | īśāyai manyum̐ rājānaṃ barhiṣā dadhurindriyam | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | devo agniḥ sviṣṭakṛt | devānyakṣadyathāyatham | hotārāvindra maśvinā | vācā vācam̐ sarasvatīm | agnim̐ somam̐ sviṣṭakṛt | sviṣṭa indraḥ sutrāmā savitā varuṇo bhiṣak | iṣṭo devo vanasapatiḥ | sviṣṭā devā ājyapāḥ | iṣṭo agniragninā | hotā hotre sviṣṭakṛt | yaśo na dadhadindriyam | ūrjamapacitim̐ svadhām | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja 6
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निमद्य होतारमवृणीत । अयꣳ सुतासुती यजमानः । पचन्पक्तीः । पचन्पुरोडाशान् । गृह्णन्ग्रहान् । बध्नन्नश्विभ्यां छागꣳ सरस्वत्या इन्द्राय । बध्नन्त्सरस्वत्यै मेषमिन्द्रायाश्विभ्याम् । बध्नन्निन्द्रायर्षभमश्विभ्याꣳ सरस्वत्यै । सूपस्था अद्य देवो वनस्पतिरभवत् । अश्विभ्यां छागेन सरस्वत्या इन्द्राय १
सरस्वत्यै मेषेणेन्द्रायाश्विभ्याम् । इन्द्रायर्षभेणाश्विभ्याꣳ सरस्वत्यै । अक्षꣳ स्तान्मेदस्तः प्रति पचताग्रभीषुः । अवीवृधन्त ग्रहैः । अपातामश्विना सरस्वतीन्द्रः सुत्रामा वृत्रहा । सोमान्त्सुराम्णः । उपो उक्थामदाः श्रौद्विमदा अदन् । अवीवृधन्ताङ्गूषैः । त्वामद्यर्ष आर्षेयर्षीणां नपादवृणीत । अयꣳ सुतासुती यजमानः । बहुभ्य आ संगतेभ्यः । एष मे देवेषु वसु वार्या यक्ष्यत इति । ता या देवा देवदानान्यदुः । तान्यस्मा आ च शास्स्व । आ च गुरस्व । इषितश्च होतरसि भद्र वाच्याय प्रेषितो मानुषः । सूक्तवाकाय सूक्ता ब्रूहि २
agnimadya hotāramavṛṇīta | ayam̐ sutāsutī yajamānaḥ | pacanpaktīḥ | pacanpuroḍāśān | gṛhṇangrahān | badhnannaśvibhyāṃ chāgam̐ sarasvatyā indrāya | badhnantsarasvatyai meṣamindrāyāśvibhyām | badhnannindrāyarṣabhamaśvibhyām̐ sarasvatyai | sūpasthā adya devo vanaspatirabhavat | aśvibhyāṃ chāgena sarasvatyā indrāya 1
sarasvatyai meṣeṇendrāyāśvibhyām | indrāyarṣabheṇāśvibhyām̐ sarasvatyai | akṣam̐ stānmedastaḥ prati pacatāgrabhīṣuḥ | avīvṛdhanta grahaiḥ | apātāmaśvinā sarasvatīndraḥ sutrāmā vṛtrahā | somāntsurāmṇaḥ | upo ukthāmadāḥ śraudvimadā adan | avīvṛdhantāṅgūṣaiḥ | tvāmadyarṣa ārṣeyarṣīṇāṃ napādavṛṇīta | ayam̐ sutāsutī yajamānaḥ | bahubhya ā saṃgatebhyaḥ | eṣa me deveṣu vasu vāryā yakṣyata iti | tā yā devā devadānānyaduḥ | tānyasmā ā ca śāssva | ā ca gurasva | iṣitaśca hotarasi bhadra vācyāya preṣito mānuṣaḥ | sūktavākāya sūktā brūhi 2
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उशन्तस्त्वा हवामह । आ नो अग्ने सुकेतुना । त्वꣳ सोम महे भगं। त्वꣳ सोम प्र चिकितो मनीषा । त्वया हि नः पितरः सोम पूर्वे । त्वꣳ सोम पितृभिः संविदानः । बर्हिषदः पितर । आहं पितॄन् । उपहूताः पितरो । ऽग्निष्वात्ताः पितरः । अग्निष्वात्तानृतुमतो हवामहे । नराशँसे सोमपीथं य आशुः । ते नो अर्वन्तः सुहवा भवन्तु । शं नो भवन्तु द्विपदे शं चतुष्पदे । ये अग्निष्वात्ता येऽनग्निष्वात्ताः १
अँहोमुचः पितरः सोम्यासः । परेऽवरेऽमृतासो भवन्तः । अधिब्रुवन्तु ते अवन्त्वस्मान् । वान्यायै दुग्धे जुषमाणाः करम्भम् । उदीराणा अवरे परे च । अग्निष्वात्ता ऋतुभिः संविदानाः । इन्द्रवन्तो हविरिदं जुषन्ताम् । यदग्ने कव्यवाहन । त्वमग्न ईडितो जातवेदः । मातली कव्यैः । ये तातृपुर्देवत्रा जेहमानाः । होत्रावृधः स्तोमतष्टासो अर्कैः । आग्ने याहि सुविदत्रेभिरर्वाङ्।सत्यैः कव्यैः पितृभिर्घर्मसद्भिः । हव्यवाहमजरं पुरुप्रियम् । अग्निं घृतेन हविषा सपर्यन् । उपासदं कव्यवाहं पितृणाम् । स नः प्रजां वीरवतीꣳ समृण्वतु २
uśantastvā havāmaha | ā no agne suketunā | tvam̐ soma mahe bhagaṃ| tvam̐ soma pra cikito manīṣā | tvayā hi naḥ pitaraḥ soma pūrve | tvam̐ soma pitṛbhiḥ saṃvidānaḥ | barhiṣadaḥ pitara | āhaṃ pitṝn | upahūtāḥ pitaro | 'gniṣvāttāḥ pitaraḥ | agniṣvāttānṛtumato havāmahe | narāśa~se somapīthaṃ ya āśuḥ | te no arvantaḥ suhavā bhavantu | śaṃ no bhavantu dvipade śaṃ catuṣpade | ye agniṣvāttā ye'nagniṣvāttāḥ 1
a~homucaḥ pitaraḥ somyāsaḥ | pare'vare'mṛtāso bhavantaḥ | adhibruvantu te avantvasmān | vānyāyai dugdhe juṣamāṇāḥ karambham | udīrāṇā avare pare ca | agniṣvāttā ṛtubhiḥ saṃvidānāḥ | indravanto haviridaṃ juṣantām | yadagne kavyavāhana | tvamagna īḍito jātavedaḥ | mātalī kavyaiḥ | ye tātṛpurdevatrā jehamānāḥ | hotrāvṛdhaḥ stomataṣṭāso arkaiḥ | āgne yāhi suvidatrebhirarvāṅ|satyaiḥ kavyaiḥ pitṛbhirgharmasadbhiḥ | havyavāhamajaraṃ purupriyam | agniṃ ghṛtena haviṣā saparyan | upāsadaṃ kavyavāhaṃ pitṛṇām | sa naḥ prajāṃ vīravatīm̐ samṛṇvatu 2
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
होता यक्षदिडस्पदे । समिधानं महद्यशः । सुषमिद्धं वरेण्यम् । अग्निमिन्द्रं वयोधसम् । गायत्रीं छन्द इन्द्रियम् । त्र्यविं गां वयो दधत् । वेत्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षच्छुचिव्रतम् । तनूनपातमुद्भिदम् । यं गर्भमदितिर्दधे १
शुचिमिन्द्रं वयोधसम् । उष्णिहं छन्द इन्द्रि यम् । दित्यवाहं गां वयो दधत् । वेत्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षदीडेन्यम् । ईडितं वृत्रहन्तमम् । इडाभिरीड्यꣳ सहः । सोममिन्द्रं वयोधसम् । अनुष्टुभं छन्द इन्द्रियम् । त्रिवत्सं गां वयो दधत् २
वेत्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षत्सुबर्हिषदम् । पूषण्वन्तममर्त्यम् । सीदन्तं बर्हिषि प्रिये । अमृतेन्द्रं वयोधसम् । बृहतीं छन्द इन्द्रियम् । पञ्चाविं गां वयो दधत् । वेत्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षद्व्यचस्वतीः । सुप्रायणा ऋतावृधः ३
द्वारो देवीर्हिरण्ययीः । ब्रह्माण इन्द्रं वयोधसम् । पङ्क्तिं छन्द इहेन्द्रियम् । तुर्यवाहं गां वयो दधत् । वेत्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षत्सुपेशसे । सुशिल्पे बृहती उभे । नक्तोषासा न दर्शते । विश्वमिन्द्रं वयोधसम् । त्रिष्टुभं छन्द इन्द्रियम् ४
षष्ठवाहं गां वयो दधत् । वेत्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षत्प्रचेतसा । देवानामुत्तमं यशः । होतारा दैव्या कवी ।सयुजेन्द्रं वयोधसम् । जगतीं छन्द इहेन्द्रियम् । अनड्वाहं गां वयो दधत् । वेत्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षत्पेशस्वतीः ५
तिस्रो देवीर्हिरण्ययीः । भारतीर्बृहतीर्महीः । पतिमिन्द्रं वयोधसम् । विराजं छन्द इहेन्द्रियम् । धेनुं गां न वयो दधत् । वेत्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षत्सुरेतसम् । त्वष्टारं पुष्टिवर्धनम् । रूपाणि बिभ्रतं पृथक् । पुष्टिमिन्द्रं वयोधसम् ६
द्विपदं छन्द इहेन्द्रि यम् । उक्षाणं गां न वयो दधत् । वेत्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षच्छतक्रतुम् । हिरण्यपर्णमुक्थिनम् । रशनां बिभ्रतं वशिम् । भगमिन्द्रं वयोधसम् । ककुभं छन्द इहेन्द्रि यम् । वशां वेहतं गां न वयो दधत् । वेत्वाज्यस्य होतर्यज । होता यक्षत्स्वाहाकृतीः । अग्निं गृहपतिं पृथक् । वरुणं भेषजं कविम् । क्षत्त्रमिन्द्रं वयोधसम् । अतिच्छन्दसं छन्द इन्द्रियम् । बृहदृषभं गां वयो दधत् । वेत्वाज्यस्य होतर्यज ७
hotā yakṣadiḍaspade | samidhānaṃ mahadyaśaḥ | suṣamiddhaṃ vareṇyam | agnimindraṃ vayodhasam | gāyatrīṃ chanda indriyam | tryaviṃ gāṃ vayo dadhat | vetvājyasya hotaryaja | hotā yakṣacchucivratam | tanūnapātamudbhidam | yaṃ garbhamaditirdadhe 1
śucimindraṃ vayodhasam | uṣṇihaṃ chanda indri yam | dityavāhaṃ gāṃ vayo dadhat | vetvājyasya hotaryaja | hotā yakṣadīḍenyam | īḍitaṃ vṛtrahantamam | iḍābhirīḍyam̐ sahaḥ | somamindraṃ vayodhasam | anuṣṭubhaṃ chanda indriyam | trivatsaṃ gāṃ vayo dadhat 2
vetvājyasya hotaryaja | hotā yakṣatsubarhiṣadam | pūṣaṇvantamamartyam | sīdantaṃ barhiṣi priye | amṛtendraṃ vayodhasam | bṛhatīṃ chanda indriyam | pañcāviṃ gāṃ vayo dadhat | vetvājyasya hotaryaja | hotā yakṣadvyacasvatīḥ | suprāyaṇā ṛtāvṛdhaḥ 3
dvāro devīrhiraṇyayīḥ | brahmāṇa indraṃ vayodhasam | paṅktiṃ chanda ihendriyam | turyavāhaṃ gāṃ vayo dadhat | vetvājyasya hotaryaja | hotā yakṣatsupeśase | suśilpe bṛhatī ubhe | naktoṣāsā na darśate | viśvamindraṃ vayodhasam | triṣṭubhaṃ chanda indriyam 4
ṣaṣṭhavāhaṃ gāṃ vayo dadhat | vetvājyasya hotaryaja | hotā yakṣatpracetasā | devānāmuttamaṃ yaśaḥ | hotārā daivyā kavī |sayujendraṃ vayodhasam | jagatīṃ chanda ihendriyam | anaḍvāhaṃ gāṃ vayo dadhat | vetvājyasya hotaryaja | hotā yakṣatpeśasvatīḥ 5
tisro devīrhiraṇyayīḥ | bhāratīrbṛhatīrmahīḥ | patimindraṃ vayodhasam | virājaṃ chanda ihendriyam | dhenuṃ gāṃ na vayo dadhat | vetvājyasya hotaryaja | hotā yakṣatsuretasam | tvaṣṭāraṃ puṣṭivardhanam | rūpāṇi bibhrataṃ pṛthak | puṣṭimindraṃ vayodhasam 6
dvipadaṃ chanda ihendri yam | ukṣāṇaṃ gāṃ na vayo dadhat | vetvājyasya hotaryaja | hotā yakṣacchatakratum | hiraṇyaparṇamukthinam | raśanāṃ bibhrataṃ vaśim | bhagamindraṃ vayodhasam | kakubhaṃ chanda ihendri yam | vaśāṃ vehataṃ gāṃ na vayo dadhat | vetvājyasya hotaryaja | hotā yakṣatsvāhākṛtīḥ | agniṃ gṛhapatiṃ pṛthak | varuṇaṃ bheṣajaṃ kavim | kṣattramindraṃ vayodhasam | aticchandasaṃ chanda indriyam | bṛhadṛṣabhaṃ gāṃ vayo dadhat | vetvājyasya hotaryaja 7
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समिद्धो अग्निः समिधा । सुषमिद्धो वरेण्यः । गायत्री छन्द इन्द्रियम् । त्र्यविर्गौर्वयो दधुः । तनूनपाच्छुचिव्रतः । तनूनपाच्च सरस्वती ।उष्णिक्छन्द इन्द्रियं दित्यवाड्गौर्वयो दधुः । इडाभिरग्निरीड्यः । सोमो देवो अमर्त्यः १
अनुष्टुप्छन्द इन्द्रियम् । त्रिवत्सो गौर्वयो दधुः । सुबर्हिरग्निः पूषण्वान् । स्तीर्णबर्हिरमर्त्यः । बृहती छन्द इन्द्रियम् । पञ्चाविर्गौर्वयो दधुः । दुरो देवीर्दिशो महीः । ब्रह्मा देवो बृहस्पतिः । पङ्क्तिश्छन्द इहेन्द्रियम् । तुर्यवाड्गौर्वयो दधुः २
उषे यह्वी सुपेशसा । विश्वे देवा अमर्त्याः । त्रिष्टुप्छन्द इन्द्रियम् । पष्ठवाड्गौर्वयो दधुः । दैव्या होतारा भिषजा । इन्द्रेण सयुजा युजा । जगती छन्द इहेन्द्रियम् । अनड्वान्गौर्वयो दधुः । तिस्र इडा सरस्वती ।भारती मरुतो विशः ३
विराट्छन्द इहेन्द्रियम् । धेनुर्गौर्न वयो दधुः । त्वष्टा तुरीपो अद्भुतः । इन्द्राग्नी पुष्टिवर्धना । द्विपाच्छन्द इहेन्द्रियम् । उक्षा गौर्न वयो दधुः । शमिता नो वनस्पतिः । सविता प्रसुवन्भगम् । ककुच्छन्द इहेन्द्रियम् । वशा वेहद्गौर्न वयो दधुः । स्वाहा यज्ञं वरुणः । सुक्षत्रो भेषजं करत् । अतिच्छन्दाश्छन्द इन्द्रियम् । बृहदृषभो गौर्वयो दधुः ४
samiddho agniḥ samidhā | suṣamiddho vareṇyaḥ | gāyatrī chanda indriyam | tryavirgaurvayo dadhuḥ | tanūnapācchucivrataḥ | tanūnapācca sarasvatī |uṣṇikchanda indriyaṃ dityavāḍgaurvayo dadhuḥ | iḍābhiragnirīḍyaḥ | somo devo amartyaḥ 1
anuṣṭupchanda indriyam | trivatso gaurvayo dadhuḥ | subarhiragniḥ pūṣaṇvān | stīrṇabarhiramartyaḥ | bṛhatī chanda indriyam | pañcāvirgaurvayo dadhuḥ | duro devīrdiśo mahīḥ | brahmā devo bṛhaspatiḥ | paṅktiśchanda ihendriyam | turyavāḍgaurvayo dadhuḥ 2
uṣe yahvī supeśasā | viśve devā amartyāḥ | triṣṭupchanda indriyam | paṣṭhavāḍgaurvayo dadhuḥ | daivyā hotārā bhiṣajā | indreṇa sayujā yujā | jagatī chanda ihendriyam | anaḍvāngaurvayo dadhuḥ | tisra iḍā sarasvatī |bhāratī maruto viśaḥ 3
virāṭchanda ihendriyam | dhenurgaurna vayo dadhuḥ | tvaṣṭā turīpo adbhutaḥ | indrāgnī puṣṭivardhanā | dvipācchanda ihendriyam | ukṣā gaurna vayo dadhuḥ | śamitā no vanaspatiḥ | savitā prasuvanbhagam | kakucchanda ihendriyam | vaśā vehadgaurna vayo dadhuḥ | svāhā yajñaṃ varuṇaḥ | sukṣatro bheṣajaṃ karat | aticchandāśchanda indriyam | bṛhadṛṣabho gaurvayo dadhuḥ 4
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसन्तेनर्तुना देवाः । वसवस्त्रिवृता स्तुतम् । रथन्तरेण तेजसा । हविरिन्द्रे वयो दधुः । ग्रीष्मेण देवा ऋतुना । रुद्राः पञ्चदशे स्तुतम् । बृहता यशसा बलम् । हविरिन्द्रे वयो दधुः । वर्षाभिर्ऋतुनादित्याः । स्तोमे सप्तदशे स्तुतम् १
वैरूपेण विशौजसा । हविरिन्द्रे वयो दधुः । शारदेनर्तुना देवाः । एकविꣳ श ऋभवः स्तुतम् । वैराजेन श्रिया श्रियम् । हविरिन्द्रे वयो दधुः । हेमन्तेनर्तुना देवाः । मरुतस्त्रिणवे स्तुतम् । बलेन शक्वरीः सहः । हविरिन्द्रे वयो दधुः । शैशिरेणर्तुना देवाः । त्रयस्त्रिँशेऽमृतꣳ स्तुतम् । सत्येन रेवतीः क्षत्त्रम् । हविरिन्द्रे वयो दधुः २
vasantenartunā devāḥ | vasavastrivṛtā stutam | rathantareṇa tejasā | havirindre vayo dadhuḥ | grīṣmeṇa devā ṛtunā | rudrāḥ pañcadaśe stutam | bṛhatā yaśasā balam | havirindre vayo dadhuḥ | varṣābhirṛtunādityāḥ | stome saptadaśe stutam 1
vairūpeṇa viśaujasā | havirindre vayo dadhuḥ | śāradenartunā devāḥ | ekavim̐ śa ṛbhavaḥ stutam | vairājena śriyā śriyam | havirindre vayo dadhuḥ | hemantenartunā devāḥ | marutastriṇave stutam | balena śakvarīḥ sahaḥ | havirindre vayo dadhuḥ | śaiśireṇartunā devāḥ | trayastri~śe'mṛtam̐ stutam | satyena revatīḥ kṣattram | havirindre vayo dadhuḥ 2
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवं बर्हिरिन्द्रं वयोधसम् । देवं देवमवर्धयत् । गायत्रिया छन्दसेन्द्रियम् । तेज इन्द्रे वयो दधत् । वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज । देवीर्द्वारो देवमिन्द्रं वयोधसम् । देवीर्देवमवर्धयन् । उष्णिहा छन्दसेन्द्रियम् । प्राणमिन्द्रे वयो दधत् । वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज १
देवी देवं वयोधसम् । उषे इन्द्रमवर्धताम् । अनुष्टुभा छन्दसेन्द्रियम् । वाचमिन्द्रे वयो दधत् । वसुवने वसुधेयस्य वीतां यज । देवी जोष्ट्री देवमिन्द्रं वयोधसम् । देवी देवमवर्धताम् । बृहत्या छन्दसेन्द्रियम् । श्रोत्रमिन्द्रे वयो दधत् । वसुवने वसुधेयस्य वीतां यज २
देवी ऊर्जाहुती देवमिन्द्रं वयोधसम् । देवी देवमवर्धताम् । पङ्क्त्या छन्दसेन्द्रियम् । शुक्रमिन्द्रे वयो दधत् । वसुवने वसुधेयस्य वीतां यज । देवा दैव्या होतारा देवमिन्द्रं वयोधसम् । देवा देवमवर्धताम् । त्रिष्टुभा छन्दसेन्द्रियम् । त्विषिमिन्द्रे वयो दधत् । वसुवने वसुधेयस्य वीतां यज ३
देवीस्तिस्रस्तिस्रो देवीर्वयोधसम् । पतिमिन्द्रमवर्धयन् । जगत्या छन्दसेन्द्रियम् । बलमिन्द्रे वयो दधत् । वसुवने वसुधेयस्य वियन्तु यज । देवो नराशँसो देवमिन्द्रं वयोधसम् । देवो देवमवर्धयत् । विराजा छन्दसेन्द्रियम् । रेत इन्द्रे वयो दधत् । वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज ४
देवो वनस्पतिर्देवमिन्द्रं वयोधसम् । देवो देवमवर्धयत् । द्विपदा छन्दसेन्द्रियम् । भगमिन्द्रे वयो दधत् । वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज । देवं बर्हिर्वारितीनां देवमिन्द्रं वयोधसम् । देवो देवमवर्धयत् । ककुभा छन्दसेन्द्रियम् । यश इन्द्रे वयो दधत् । वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज । देवो अग्निः स्विष्टकृद्देवमिन्द्रं वयोधसम् । देवो देवमवर्धयत् । अतिच्छन्दसा छन्दसेन्द्रियम् । क्षत्त्रमिन्द्रे वयो दधत् । वसुवने वसुधेयस्य वेतु यज ५
devaṃ barhirindraṃ vayodhasam | devaṃ devamavardhayat | gāyatriyā chandasendriyam | teja indre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devīrdvāro devamindraṃ vayodhasam | devīrdevamavardhayan | uṣṇihā chandasendriyam | prāṇamindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja 1
devī devaṃ vayodhasam | uṣe indramavardhatām | anuṣṭubhā chandasendriyam | vācamindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vītāṃ yaja | devī joṣṭrī devamindraṃ vayodhasam | devī devamavardhatām | bṛhatyā chandasendriyam | śrotramindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vītāṃ yaja 2
devī ūrjāhutī devamindraṃ vayodhasam | devī devamavardhatām | paṅktyā chandasendriyam | śukramindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vītāṃ yaja | devā daivyā hotārā devamindraṃ vayodhasam | devā devamavardhatām | triṣṭubhā chandasendriyam | tviṣimindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vītāṃ yaja 3
devīstisrastisro devīrvayodhasam | patimindramavardhayan | jagatyā chandasendriyam | balamindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya viyantu yaja | devo narāśa~so devamindraṃ vayodhasam | devo devamavardhayat | virājā chandasendriyam | reta indre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vetu yaja 4
devo vanaspatirdevamindraṃ vayodhasam | devo devamavardhayat | dvipadā chandasendriyam | bhagamindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devaṃ barhirvāritīnāṃ devamindraṃ vayodhasam | devo devamavardhayat | kakubhā chandasendriyam | yaśa indre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vetu yaja | devo agniḥ sviṣṭakṛddevamindraṃ vayodhasam | devo devamavardhayat | aticchandasā chandasendriyam | kṣattramindre vayo dadhat | vasuvane vasudheyasya vetu yaja 5
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिवृत्स्तोमो भवति । ब्रह्मवर्चसं वै त्रिवृत् । ब्रह्मवर्चसमेवावरुन्धे । अग्निष्टोमः सोमो भवति । ब्रह्मवर्चसं वा अग्निष्टोमः । ब्रह्मवर्चसमेवावरुन्धे । रथंतरꣳ साम भवति । ब्रह्मवर्चसं वै रथंतरम् । ब्रह्मवर्चसमेवावरुन्धे । परिस्रजी होता भवति १
अरुणो मिर्मिरस्त्रिशुक्रः । एतद्वै ब्रह्मवर्चसस्य रूपम् । रूपेणैव ब्रह्मवर्चसमवरुन्धे । बृहस्पतिरकामयत देवानां पुरोधां गच्छेयमिति । स एतं बृहस्पतिसवमपश्यत् । तमाहरत् । तेनायजत । ततो वै स देवानां पुरोधामगच्छत् । यः पुरोधाकामः स्यात् । स बृहस्पतिसवेन यजेत २
पुरोधामेव गच्छति । तस्य प्रातःसवने सन्नेषु नाराशꣳ सेषु । एकादश दक्षिणा नीयन्ते । एकादश माध्यंदिने सवने सन्नेषु नाराशꣳ सेषु । एकादश तृतीयसवने सन्नेषु नाराशꣳ सेषु । त्रयस्त्रिꣳ शत्संपद्यन्ते । त्रयस्त्रिꣳ शद्वै देवताः । देवता एवावरुन्धे । अश्वश्चतुस्त्रिꣳ शः । प्राजापत्यो वा अश्वः ३
प्रजापतिश्चतुस्त्रिꣳ शो देवतानां ।यावतीरेव देवताः । ता एवावरुन्धे । कृष्णाजिनेऽभिषिञ्चति । ब्रह्मणो वा एतद्रू पम् । यत्कृष्णाजिनम् । ब्रह्मवर्चसेनैवैनꣳ समर्धयति । आज्येनाभिषिञ्चति । तेजो वा आज्यम् । तेज एवास्मिन्दधाति ४
trivṛtstomo bhavati | brahmavarcasaṃ vai trivṛt | brahmavarcasamevāvarundhe | agniṣṭomaḥ somo bhavati | brahmavarcasaṃ vā agniṣṭomaḥ | brahmavarcasamevāvarundhe | rathaṃtaram̐ sāma bhavati | brahmavarcasaṃ vai rathaṃtaram | brahmavarcasamevāvarundhe | parisrajī hotā bhavati 1
aruṇo mirmirastriśukraḥ | etadvai brahmavarcasasya rūpam | rūpeṇaiva brahmavarcasamavarundhe | bṛhaspatirakāmayata devānāṃ purodhāṃ gaccheyamiti | sa etaṃ bṛhaspatisavamapaśyat | tamāharat | tenāyajata | tato vai sa devānāṃ purodhāmagacchat | yaḥ purodhākāmaḥ syāt | sa bṛhaspatisavena yajeta 2
purodhāmeva gacchati | tasya prātaḥsavane sanneṣu nārāśam̐ seṣu | ekādaśa dakṣiṇā nīyante | ekādaśa mādhyaṃdine savane sanneṣu nārāśam̐ seṣu | ekādaśa tṛtīyasavane sanneṣu nārāśam̐ seṣu | trayastrim̐ śatsaṃpadyante | trayastrim̐ śadvai devatāḥ | devatā evāvarundhe | aśvaścatustrim̐ śaḥ | prājāpatyo vā aśvaḥ 3
prajāpatiścatustrim̐ śo devatānāṃ |yāvatīreva devatāḥ | tā evāvarundhe | kṛṣṇājine'bhiṣiñcati | brahmaṇo vā etadrū pam | yatkṛṣṇājinam | brahmavarcasenaivainam̐ samardhayati | ājyenābhiṣiñcati | tejo vā ājyam | teja evāsmindadhāti 4
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदाग्नेयो भवति । अग्निमुखा ह्यृद्धिः । अथ यत्पौष्णः । पुष्टिर्वै पूषा । पुष्टिर्वैश्यस्य । पुष्टिमेवावरुन्धे । प्रसवाय सावित्रः । अथ यत्त्वाष्ट्रः । त्वष्टा हि रूपाणि विकरोति । निर्वरुणत्वाय वारुणः १
अथो य एव कश्च सन्त्सूयते । स हि वारुणः । अथ यद्वैश्वदेवः । वैश्वदेवो हि वैश्यः । अथ यन्मारुतः । मारुतो हि वैश्यः । सप्तैतानि हवीꣳ षि भवन्ति । सप्तगणा वै मरुतः । पृश्निः पष्ठौही मारुत्यालभ्यते । विड्वै मरुतः । विश एवैतन्मध्यतोऽभिषिच्यते । तस्माद्वा एष विशः प्रियः । विशो हि मध्यतोऽभिषिच्यते । ऋषभचर्मेऽध्यभिषिञ्चति । स हि प्रजनयिता । दध्नाभिषिञ्चति । ऊर्ग्वा अन्नाद्यं दधि । ऊर्जैवैनमन्नाद्येन समर्धयति २
yadāgneyo bhavati | agnimukhā hyṛddhiḥ | atha yatpauṣṇaḥ | puṣṭirvai pūṣā | puṣṭirvaiśyasya | puṣṭimevāvarundhe | prasavāya sāvitraḥ | atha yattvāṣṭraḥ | tvaṣṭā hi rūpāṇi vikaroti | nirvaruṇatvāya vāruṇaḥ 1
atho ya eva kaśca santsūyate | sa hi vāruṇaḥ | atha yadvaiśvadevaḥ | vaiśvadevo hi vaiśyaḥ | atha yanmārutaḥ | māruto hi vaiśyaḥ | saptaitāni havīm̐ ṣi bhavanti | saptagaṇā vai marutaḥ | pṛśniḥ paṣṭhauhī mārutyālabhyate | viḍvai marutaḥ | viśa evaitanmadhyato'bhiṣicyate | tasmādvā eṣa viśaḥ priyaḥ | viśo hi madhyato'bhiṣicyate | ṛṣabhacarme'dhyabhiṣiñcati | sa hi prajanayitā | dadhnābhiṣiñcati | ūrgvā annādyaṃ dadhi | ūrjaivainamannādyena samardhayati 2
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदाग्नेयो भवति । आग्नेयो वै ब्राह्मणः । अथ यत्सौम्यः । सौम्यो हि ब्राह्मणः । प्रसवायैव सावित्रः । अथ यद्बार्हस्पत्यः । एतद्वै ब्राह्मणस्य वाक्पतीयम् । अथ यदग्नीषोमीयः । आग्नेयो वै ब्राह्मणः । तौ यदा संगच्छेते १
अथ वीर्यावत्तरो भवति । अथ यत्सारस्वतः । एतद्धि प्रत्यक्षं ब्राह्मणस्य वाक्पतीयम् । निर्वरुणत्वायैव वारुणः । अथो य एव कश्च सन्त्सूयते । स हि वारुणः । अथ यद्द्यावापृथिव्यः । इन्द्रो वृत्राय वज्रमुदयच्छत् । तं द्यावापृथिवी नान्वमन्येताम् । तमेतेनैव भागधेयेनान्वमन्येताम् २
वज्रस्य वा एषोऽनुमानाय । अनुमतवज्रः सूयाता इति । अष्टावेतानि हवीꣳ षि भवन्ति । अष्टाक्षरा गायत्री ।गायत्री ब्रह्मवर्चसम् । गायत्रियैव ब्रह्मवर्चसमवरुन्धे । हिरण्येन घृतमुत्पुनाति । तेजस एव रुचे । कृष्णाजिनेऽभिषिञ्चति । ब्रह्मणो वा एतदृक्सामयो रूपम् । यत्कृष्णाजिनम् । ब्रह्मन्नेवैनमृक्सामयोरध्यभिषिञ्चति । घृतेनाभिषिञ्चति । तथा वीर्यावत्तरो भवति ३
yadāgneyo bhavati | āgneyo vai brāhmaṇaḥ | atha yatsaumyaḥ | saumyo hi brāhmaṇaḥ | prasavāyaiva sāvitraḥ | atha yadbārhaspatyaḥ | etadvai brāhmaṇasya vākpatīyam | atha yadagnīṣomīyaḥ | āgneyo vai brāhmaṇaḥ | tau yadā saṃgacchete 1
atha vīryāvattaro bhavati | atha yatsārasvataḥ | etaddhi pratyakṣaṃ brāhmaṇasya vākpatīyam | nirvaruṇatvāyaiva vāruṇaḥ | atho ya eva kaśca santsūyate | sa hi vāruṇaḥ | atha yaddyāvāpṛthivyaḥ | indro vṛtrāya vajramudayacchat | taṃ dyāvāpṛthivī nānvamanyetām | tametenaiva bhāgadheyenānvamanyetām 2
vajrasya vā eṣo'numānāya | anumatavajraḥ sūyātā iti | aṣṭāvetāni havīm̐ ṣi bhavanti | aṣṭākṣarā gāyatrī |gāyatrī brahmavarcasam | gāyatriyaiva brahmavarcasamavarundhe | hiraṇyena ghṛtamutpunāti | tejasa eva ruce | kṛṣṇājine'bhiṣiñcati | brahmaṇo vā etadṛksāmayo rūpam | yatkṛṣṇājinam | brahmannevainamṛksāmayoradhyabhiṣiñcati | ghṛtenābhiṣiñcati | tathā vīryāvattaro bhavati 3
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न वै सोमेन सोमस्य सवोऽस्ति । हतो ह्येषः । अभिषुतो ह्येषः । न हि हतः सूयते । सौमीꣳ सूतवशामालभते । सोमो वै रेतोधाः । रेत एव तद्दधाति । सौम्यर्चाभिषिञ्चति । रेतोधा ह्येषा । रेतः सोमः । रेत एवास्मिन्दधाति । यत्किं च राजसूयमृते सोमम् । तत्सर्वं भवति । अषाढं युत्सु पृतनासु पप्रिम् । सुवर्षामप्स्वां वृजनस्य गोपाम् । भरेषुजाꣳ सुक्षितिं सुश्रवसम् । जयन्तं त्वामनु मदेम सोम १
na vai somena somasya savo'sti | hato hyeṣaḥ | abhiṣuto hyeṣaḥ | na hi hataḥ sūyate | saumīm̐ sūtavaśāmālabhate | somo vai retodhāḥ | reta eva taddadhāti | saumyarcābhiṣiñcati | retodhā hyeṣā | retaḥ somaḥ | reta evāsmindadhāti | yatkiṃ ca rājasūyamṛte somam | tatsarvaṃ bhavati | aṣāḍhaṃ yutsu pṛtanāsu paprim | suvarṣāmapsvāṃ vṛjanasya gopām | bhareṣujām̐ sukṣitiṃ suśravasam | jayantaṃ tvāmanu madema soma 1
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो वै सोमेन सूयते । स देवसवः । यः पशुना सूयते । स देवसवः । य इष्ट्या सूयते । स मनुष्यसवः । एतं वै पृथये देवाः प्रायच्छन् । ततो वै सोऽप्यारण्यानां पशूनामसूयत । यावतीः कियतीश्च प्रजा वाचं वदन्ति । तासाꣳ सर्वासाꣳ सूयते १
य एतेन यजते । य उ चैनमेवं वेद । नाराशꣳ स्यर्चाभिषिञ्चति । मनुष्या वै नराशꣳ सः । निह्नुत्य वावैतत् । अथाभिषिञ्चति । यत्किं च राजसूयमनुत्तरवेदीकम् । तत्सर्वं भवति । ये मे पञ्चाशतं ददुः । अश्वानाꣳ सधस्तुतिः । द्युमदग्ने महि श्रवः । बृहत्कृधि मघोनाम् । नृवदमृत नृणाम् २
yo vai somena sūyate | sa devasavaḥ | yaḥ paśunā sūyate | sa devasavaḥ | ya iṣṭyā sūyate | sa manuṣyasavaḥ | etaṃ vai pṛthaye devāḥ prāyacchan | tato vai so'pyāraṇyānāṃ paśūnāmasūyata | yāvatīḥ kiyatīśca prajā vācaṃ vadanti | tāsām̐ sarvāsām̐ sūyate 1
ya etena yajate | ya u cainamevaṃ veda | nārāśam̐ syarcābhiṣiñcati | manuṣyā vai narāśam̐ saḥ | nihnutya vāvaitat | athābhiṣiñcati | yatkiṃ ca rājasūyamanuttaravedīkam | tatsarvaṃ bhavati | ye me pañcāśataṃ daduḥ | aśvānām̐ sadhastutiḥ | dyumadagne mahi śravaḥ | bṛhatkṛdhi maghonām | nṛvadamṛta nṛṇām 2
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष गोसवः । षट्त्रिꣳश उक्थ्यो बृहत्सामा । पवमाने कण्वरथंतरं भवति । यो वै वाजपेयः । स सम्राट्त्सवः । यो राजसूयः । स वरुणसवः । प्रजापतिः स्वाराज्यं परमेष्ठी । स्वाराज्यं गौरेव । गौरिव भवति १
य एतेन यजते । य उ चैनमेवं वेद । उभे बृहद्र थंतरे भवतः । तद्धि स्वाराज्यम् । अयुतं दक्षिणाः । तद्धि स्वाराज्यम् । प्रतिधुषाभिषिञ्चति । तद्धि स्वाराज्यम् । अनुद्धते वेद्यै दक्षिणत आहवनीयस्य बृहतस्तोत्रं प्रत्यभिषिञ्चति । इयं वाव रथंतरम् २
असौ बृहत् । अनयोरेवैनमनन्तर्हितमभिषिञ्चति । पशुस्तोमो वा एषः । तेन गोसवः । षट्त्रिꣳशः सर्वः । रेवज्जातः सहसा वृद्धः । क्षत्राणां क्षत्रभृत्तमो वयोधाः । महान्महित्वे तस्तभानः । क्षत्रे राष्ट्रे च जागृहि । प्रजापतेस्त्वा परमेष्ठिनः स्वाराज्येनाभिषिञ्चामीत्याह । स्वाराज्यमेवैनं गमयति ३
eṣa gosavaḥ | ṣaṭtrim̐śa ukthyo bṛhatsāmā | pavamāne kaṇvarathaṃtaraṃ bhavati | yo vai vājapeyaḥ | sa samrāṭtsavaḥ | yo rājasūyaḥ | sa varuṇasavaḥ | prajāpatiḥ svārājyaṃ parameṣṭhī | svārājyaṃ gaureva | gauriva bhavati 1
ya etena yajate | ya u cainamevaṃ veda | ubhe bṛhadra thaṃtare bhavataḥ | taddhi svārājyam | ayutaṃ dakṣiṇāḥ | taddhi svārājyam | pratidhuṣābhiṣiñcati | taddhi svārājyam | anuddhate vedyai dakṣiṇata āhavanīyasya bṛhatastotraṃ pratyabhiṣiñcati | iyaṃ vāva rathaṃtaram 2
asau bṛhat | anayorevainamanantarhitamabhiṣiñcati | paśustomo vā eṣaḥ | tena gosavaḥ | ṣaṭtrim̐śaḥ sarvaḥ | revajjātaḥ sahasā vṛddhaḥ | kṣatrāṇāṃ kṣatrabhṛttamo vayodhāḥ | mahānmahitve tastabhānaḥ | kṣatre rāṣṭre ca jāgṛhi | prajāpatestvā parameṣṭhinaḥ svārājyenābhiṣiñcāmītyāha | svārājyamevainaṃ gamayati 3
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिꣳहे व्याघ्र उत या पृदाकौ । त्विषिरग्नौ ब्राह्मणे सूर्ये या । इन्द्रं या देवी सुभगा जजान । सा न आगन्वर्चसा संविदाना । या राजन्ये दुन्दुभावायतायाम् । अश्वस्य क्रन्द्ये पुरुषस्य मायौ । इन्द्रं या देवी सुभगा जजान । सा न आगन्वर्चसा संविदाना । या हस्तिनि द्विपिनि या हिरण्ये । त्विषिरश्वेषु पुरुषेषु गोषु १
इन्द्रं या देवी सुभगा जजान । सा न आगन्वर्चसा संविदाना । रथे अक्षेषु वृषभस्य वाजे । वाते पर्जन्ये वरुणस्य शुष्मे । इन्द्रं या देवी सुभगा जजान । सा न आगन्वर्चसा संविदाना । राडसि विराडसि । सम्राडसि स्वराडसि । इन्द्रा य त्वा तेजस्वते तेजस्वन्तꣳ श्रीणामि । इन्द्रा य त्वौजस्वत ओजसवन्तꣳ श्रीणामि २
इन्द्राय त्वा पयस्वते पयस्वन्तꣳ श्रीणामि । इन्द्राय त्वायुष्मत आयुष्मन्तꣳ श्रीणामि । तेजोऽसि । तत्ते प्रयच्छामि । तेजस्वदस्तु मे मुखम् । तेजस्वच्छिरो अस्तु मे । तेजस्वान्विश्वतः प्रत्यङ्।तेजसा संपिपृग्धि मा । ओजोऽसि । तत्ते प्रयच्छामि ३
ओजस्वदस्तु मे मुखम् । ओजस्वच्छिरो अस्तु मे । ओजस्वान्विश्वतः प्रत्यङ्।ओजसा संपिपृग्धि मा । पयोऽसि । तत्ते प्रयच्छामि । पयस्वदस्तु मे मुखम् । पयस्वच्छिरो अस्तु मे । पयस्वान्विश्वतः प्रत्यङ्।पयसा संपिपृग्धि मा ४
आयुरसि । तत्ते प्रयच्छामि । आयुष्मदस्तु मे मुखम् । आयुष्मच्छिरो अस्तु मे आयुष्मान्विश्वतः प्रत्यङ्।आयुषा संपिपृग्धि मा । इममग्न आयुषे वर्चसे कृधि । प्रियꣳ रेतो वरुण सोम राजन् । मातेवास्मा अदिते शर्म यच्छ । विश्वे देवा जरदष्टिर्यथा सत् ५
आयुरसि विश्वायुरसि । सर्वायुरसि सर्वमायुरसि । यतो वातो मनोजवाः । यतः क्षरन्ति सिन्धवः । तासां त्वा सर्वासाꣳ रुचा । अभिषिञ्चामि वर्चसा । समुद्र इवासि गह्मना । सोम इवास्यदाभ्यः । अग्निरिव विश्वतः प्रत्यङ्।सूर्य इव ज्योतिषा विभूः ६
अपां यो द्र वणे रसः । तमहमस्मा आमुष्यायणाय । तेजसे ब्रह्मवर्चसाय गृह्णामि । अपां य ऊर्मौ रसः । तमहमस्मा आमुष्यायणाय । ओजसे वीर्याय गृह्णामि । अपां यो मध्यतो रसः । तमहमस्मा आमुष्यायणाय । पुष्ट्यै प्रजननाय गृह्णामि । अपां यो यज्ञियो रसः । तमहमस्मा आमुष्यायणाय । आयुषे दीर्घायुत्वाय गृह्णामि ७
sim̐he vyāghra uta yā pṛdākau | tviṣiragnau brāhmaṇe sūrye yā | indraṃ yā devī subhagā jajāna | sā na āganvarcasā saṃvidānā | yā rājanye dundubhāvāyatāyām | aśvasya krandye puruṣasya māyau | indraṃ yā devī subhagā jajāna | sā na āganvarcasā saṃvidānā | yā hastini dvipini yā hiraṇye | tviṣiraśveṣu puruṣeṣu goṣu 1
indraṃ yā devī subhagā jajāna | sā na āganvarcasā saṃvidānā | rathe akṣeṣu vṛṣabhasya vāje | vāte parjanye varuṇasya śuṣme | indraṃ yā devī subhagā jajāna | sā na āganvarcasā saṃvidānā | rāḍasi virāḍasi | samrāḍasi svarāḍasi | indrā ya tvā tejasvate tejasvantam̐ śrīṇāmi | indrā ya tvaujasvata ojasavantam̐ śrīṇāmi 2
indrāya tvā payasvate payasvantam̐ śrīṇāmi | indrāya tvāyuṣmata āyuṣmantam̐ śrīṇāmi | tejo'si | tatte prayacchāmi | tejasvadastu me mukham | tejasvacchiro astu me | tejasvānviśvataḥ pratyaṅ|tejasā saṃpipṛgdhi mā | ojo'si | tatte prayacchāmi 3
ojasvadastu me mukham | ojasvacchiro astu me | ojasvānviśvataḥ pratyaṅ|ojasā saṃpipṛgdhi mā | payo'si | tatte prayacchāmi | payasvadastu me mukham | payasvacchiro astu me | payasvānviśvataḥ pratyaṅ|payasā saṃpipṛgdhi mā 4
āyurasi | tatte prayacchāmi | āyuṣmadastu me mukham | āyuṣmacchiro astu me āyuṣmānviśvataḥ pratyaṅ|āyuṣā saṃpipṛgdhi mā | imamagna āyuṣe varcase kṛdhi | priyam̐ reto varuṇa soma rājan | mātevāsmā adite śarma yaccha | viśve devā jaradaṣṭiryathā sat 5
āyurasi viśvāyurasi | sarvāyurasi sarvamāyurasi | yato vāto manojavāḥ | yataḥ kṣaranti sindhavaḥ | tāsāṃ tvā sarvāsām̐ rucā | abhiṣiñcāmi varcasā | samudra ivāsi gahmanā | soma ivāsyadābhyaḥ | agniriva viśvataḥ pratyaṅ|sūrya iva jyotiṣā vibhūḥ 6
apāṃ yo dra vaṇe rasaḥ | tamahamasmā āmuṣyāyaṇāya | tejase brahmavarcasāya gṛhṇāmi | apāṃ ya ūrmau rasaḥ | tamahamasmā āmuṣyāyaṇāya | ojase vīryāya gṛhṇāmi | apāṃ yo madhyato rasaḥ | tamahamasmā āmuṣyāyaṇāya | puṣṭyai prajananāya gṛhṇāmi | apāṃ yo yajñiyo rasaḥ | tamahamasmā āmuṣyāyaṇāya | āyuṣe dīrghāyutvāya gṛhṇāmi 7
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिप्रेहि वीरयस्व । उग्रश्चेत्ता सपत्नहा । आतिष्ठ मित्रवर्धनः । तुभ्यं देवा अधिब्रुवन् । अङ्कौ न्यङ्कावभित आतिष्ठ वृत्रहन्रथम् । आतिष्ठन्तं परि विश्वे अभूषन् । श्रियं वसानश्चरति स्वरोचाः । महत्तदस्यासुरस्य नाम । आ विश्वरूपो अमृतानि तस्थौ । अनु त्वेन्द्रो मदत्वनु बृहस्पतिः १
अनु सोमो अन्वग्निरावीत् । अनु त्वा विश्वे देवा अवन्तु । अनु सप्त राजानो य उताभिषिक्ताः । अनु त्वा मित्रावरुणाविहावतम् । अनु द्यावापृथिवी विश्वशंभू ।सूर्यो अहोभिरनु त्वावतु । चन्द्र मा नक्षत्रैरनु त्वावतु । द्यौश्च त्वा पृथिवी च प्रचेतसा । शुक्रो बृहद्दक्षिना त्वा पिपर्तु । अनु स्वधा चिकिताꣳ सोमो अग्निः । आयं पृणक्तु रजसी उपस्थम् २
abhiprehi vīrayasva | ugraścettā sapatnahā | ātiṣṭha mitravardhanaḥ | tubhyaṃ devā adhibruvan | aṅkau nyaṅkāvabhita ātiṣṭha vṛtrahanratham | ātiṣṭhantaṃ pari viśve abhūṣan | śriyaṃ vasānaścarati svarocāḥ | mahattadasyāsurasya nāma | ā viśvarūpo amṛtāni tasthau | anu tvendro madatvanu bṛhaspatiḥ 1
anu somo anvagnirāvīt | anu tvā viśve devā avantu | anu sapta rājāno ya utābhiṣiktāḥ | anu tvā mitrāvaruṇāvihāvatam | anu dyāvāpṛthivī viśvaśaṃbhū |sūryo ahobhiranu tvāvatu | candra mā nakṣatrairanu tvāvatu | dyauśca tvā pṛthivī ca pracetasā | śukro bṛhaddakṣinā tvā pipartu | anu svadhā cikitām̐ somo agniḥ | āyaṃ pṛṇaktu rajasī upastham 2
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतिः प्रजा असृजत । ता अस्मात्सृष्टाः पराचीरायन् । स एतं प्रजापतिरोदनमपश्यत् । सोऽन्नं भूतोऽतिष्ठत् । ता अन्यत्रान्नाद्यमवित्त्वा । प्रजापतिं प्रजा उपावर्तन्त । अन्नमेवैनं भूतं पश्यन्तीः प्रजा उपावर्तन्ते । य एतेन यजते । य उ चैनमेवं वेद । सर्वाण्यन्नानि भवन्ति १
सर्वे पुरुषाः । सर्वाण्येवान्नान्यवरुन्धे । सर्वान्पुरुषान् । राडसि विराडसीत्याह । स्वाराज्यमेवैनं गमयति । यद्धिरण्यं ददाति । तेजस्तेनावरुन्धे । यत्तिसृधन्वम् । वीर्यं तेन । यदष्ट्राम् २
पुष्टिं तेन । यत्कमण्डलुम् । आयुष्टेन । यद्धिरण्यमाबध्नाति । ज्योतिर्वै हिरण्यम् । ज्योतिरेवास्मिन्दधाति । अथो तेजो वै हिरण्यम् । तेज एवात्मन्धत्ते । यदोदनं प्राश्नाति । एतदेव सर्वमवरुध्य ३
तदस्मिन्नेकधाधात् । रोहिण्यां कार्यः । यद्ब्राह्मण एव रोहिणी ।तस्मादेव । अथो वर्ष्मैवैनꣳ समानानां करोति । उद्यता सूर्येण कार्यः । उद्यन्तं वा एतꣳ सर्वाः प्रजाः प्रतिनन्दन्ति । दिदृक्षेण्यो दर्शनीयो भवति । य एवं वेद । ब्रह्मवादिनो वदन्ति ४
अवेत्योऽवभृथा३ ना३ इति । यद्दर्भपुञ्जीलैः पवयति । तत्स्विदेवावैति । तन्नावैति । त्रिभिः पवयति । त्रय इमे लोकाः । एभिरेवैनं लोकैः पवयति । अथो अपां वा एतत्तेजो वर्चः । यद्दर्भाः । यद्दर्भपुञ्जीलैः पवयति । अपामेवैनं तेजसा वर्चसाभिषिञ्चति ५
prajāpatiḥ prajā asṛjata | tā asmātsṛṣṭāḥ parācīrāyan | sa etaṃ prajāpatirodanamapaśyat | so'nnaṃ bhūto'tiṣṭhat | tā anyatrānnādyamavittvā | prajāpatiṃ prajā upāvartanta | annamevainaṃ bhūtaṃ paśyantīḥ prajā upāvartante | ya etena yajate | ya u cainamevaṃ veda | sarvāṇyannāni bhavanti 1
sarve puruṣāḥ | sarvāṇyevānnānyavarundhe | sarvānpuruṣān | rāḍasi virāḍasītyāha | svārājyamevainaṃ gamayati | yaddhiraṇyaṃ dadāti | tejastenāvarundhe | yattisṛdhanvam | vīryaṃ tena | yadaṣṭrām 2
puṣṭiṃ tena | yatkamaṇḍalum | āyuṣṭena | yaddhiraṇyamābadhnāti | jyotirvai hiraṇyam | jyotirevāsmindadhāti | atho tejo vai hiraṇyam | teja evātmandhatte | yadodanaṃ prāśnāti | etadeva sarvamavarudhya 3
tadasminnekadhādhāt | rohiṇyāṃ kāryaḥ | yadbrāhmaṇa eva rohiṇī |tasmādeva | atho varṣmaivainam̐ samānānāṃ karoti | udyatā sūryeṇa kāryaḥ | udyantaṃ vā etam̐ sarvāḥ prajāḥ pratinandanti | didṛkṣeṇyo darśanīyo bhavati | ya evaṃ veda | brahmavādino vadanti 4
avetyo'vabhṛthā3 nā3 iti | yaddarbhapuñjīlaiḥ pavayati | tatsvidevāvaiti | tannāvaiti | tribhiḥ pavayati | traya ime lokāḥ | ebhirevainaṃ lokaiḥ pavayati | atho apāṃ vā etattejo varcaḥ | yaddarbhāḥ | yaddarbhapuñjīlaiḥ pavayati | apāmevainaṃ tejasā varcasābhiṣiñcati 5
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतिरकामयत बहोर्भूयान्त्स्यामिति । स एतं पञ्चशारदीयमपश्यत् । तमाहरत् । तेनायजत । ततो वै स बहोर्भूयानभवत् । यः कामयेत बहोर्भूयान्त्स्यामिति । स पञ्चशारदीयेन यजेत । बहोरेव भूयान्भवति । मरुत्स्तोमो वा एषः । मरुतो हि देवानां भूयिष्ठाः १
बहुर्भवति । य एतेन यजते । य उ चैनमेवं वेद । पञ्चशारदीयो भवति । पञ्च वा ऋतवः संवत्सरः । ऋतुष्वेव संवत्सरे प्रतितिष्ठति । अथो पञ्चाक्षरा पङ्क्तिः । पाङ्क्तो यज्ञः । यज्ञमेवावरुन्धे । सप्तदशꣳ स्तोमा नातियन्ति । सप्तदशः प्रजापतिः । प्रजापतेराप्त्यै २
prajāpatirakāmayata bahorbhūyāntsyāmiti | sa etaṃ pañcaśāradīyamapaśyat | tamāharat | tenāyajata | tato vai sa bahorbhūyānabhavat | yaḥ kāmayeta bahorbhūyāntsyāmiti | sa pañcaśāradīyena yajeta | bahoreva bhūyānbhavati | marutstomo vā eṣaḥ | maruto hi devānāṃ bhūyiṣṭhāḥ 1
bahurbhavati | ya etena yajate | ya u cainamevaṃ veda | pañcaśāradīyo bhavati | pañca vā ṛtavaḥ saṃvatsaraḥ | ṛtuṣveva saṃvatsare pratitiṣṭhati | atho pañcākṣarā paṅktiḥ | pāṅkto yajñaḥ | yajñamevāvarundhe | saptadaśam̐ stomā nātiyanti | saptadaśaḥ prajāpatiḥ | prajāpaterāptyai 2
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगस्त्यो मरुद्भ्य उक्ष्णः प्रौक्षत् । तानिन्द्र आदत्त । त एनं वज्रमुद्यत्याभ्यायन्त । तानगस्त्यश्चैवेन्द्र श्च कयाशुभीयेनाशमयताम् । ताण्शान्तानुपाह्वयत । यत्कयाशुभीयं भवति शान्त्यै । तस्मादेत ऐन्द्रा मारुता उक्षाणः सवनीया भवन्ति । त्रयः प्रथमेऽहन्नालभ्यन्ते । एवं द्वितीये । एवं तृतीये १
एवं चतुर्थे । पञ्चोत्तमेऽहन्नालभ्यन्ते । वर्षिष्ठमिव ह्येतदहः । वर्षिष्ठः समानानां भवति । य एतेन यजते । य उ चैनमेवं वेद । स्वाराज्यं वा एष यज्ञः । एतेन वा एकयावा कान्दमः स्वाराज्यमगच्छत् । स्वाराज्यं गच्छति । य एतेन यजते २
य उ चैनमेवं वेद । मारुतो वा एष स्तोमः । एतेन वै मरुतो देवानां भूयिष्ठा अभवन् । भूयिष्ठः समानानां भवति । य एतेन यजते । य उ चैनमेवं वेद । पञ्चशारदीयो वा एष यज्ञः । आ पञ्चमात्पुरुषादन्नमत्ति । य एतेन यजते । य उ चैनमेवं वेद । सप्तदशꣳ स्तोमा नातियन्ति । सप्तदशः प्रजापतिः । प्रजापतेरेव नैति ३
agastyo marudbhya ukṣṇaḥ praukṣat | tānindra ādatta | ta enaṃ vajramudyatyābhyāyanta | tānagastyaścaivendra śca kayāśubhīyenāśamayatām | tāṇśāntānupāhvayata | yatkayāśubhīyaṃ bhavati śāntyai | tasmādeta aindrā mārutā ukṣāṇaḥ savanīyā bhavanti | trayaḥ prathame'hannālabhyante | evaṃ dvitīye | evaṃ tṛtīye 1
evaṃ caturthe | pañcottame'hannālabhyante | varṣiṣṭhamiva hyetadahaḥ | varṣiṣṭhaḥ samānānāṃ bhavati | ya etena yajate | ya u cainamevaṃ veda | svārājyaṃ vā eṣa yajñaḥ | etena vā ekayāvā kāndamaḥ svārājyamagacchat | svārājyaṃ gacchati | ya etena yajate 2
ya u cainamevaṃ veda | māruto vā eṣa stomaḥ | etena vai maruto devānāṃ bhūyiṣṭhā abhavan | bhūyiṣṭhaḥ samānānāṃ bhavati | ya etena yajate | ya u cainamevaṃ veda | pañcaśāradīyo vā eṣa yajñaḥ | ā pañcamātpuruṣādannamatti | ya etena yajate | ya u cainamevaṃ veda | saptadaśam̐ stomā nātiyanti | saptadaśaḥ prajāpatiḥ | prajāpatereva naiti 3
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्याजरासो दमा मरित्राः । अर्चद्धूमासो अग्नयः पावकाः । श्विचीचयः श्वात्रासो भुरण्यवः । वनर्षदो वायवो न सोमाः । यजा नो मित्रावरुणा । यजा देवाꣳ ऋतं बृहत् । अग्ने यक्षि स्वं दमम् । अश्विना पिबतꣳ सुतम् । दीद्यग्नी शुचिव्रता । ऋतुना यज्ञवाहसा १
द्वे विरूपे चरतः स्वर्थे । अन्यान्या वत्समुपधापयेते । हरिरन्यस्यां भवति स्वधावान् । शुक्रो अन्यस्यां ददृशे सुवर्चाः । पूर्वापरं चरतो माययैतौ । शिशू क्रीडन्तौ परियातो अध्वरम् । विश्वान्यन्यो भुवनाभिचष्टे । ऋतूनन्यो विदधज्जायते पुनः । त्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निम् । त्रिꣳ शच्च देवा नव चासपर्यन् २
औक्षन्घृतैरास्तृणन्बर्हिरस्मै । आदिद्धोतारं न्यषादयन्त । अग्निनाग्निः समिध्यते । कविर्गृहपतिर्युवा । हव्यवाड्जुह्वास्यः । अग्निर्देवानां जठरम् । पूतदक्षः कविक्रतुः । देवो देवेभिरागमत् । अग्निश्रियो मरुतो विश्वकृष्टयः । आ त्वेषमुग्रमव ईमहे वयम् ३
ते स्वामिनो रुद्रि या वर्षनिर्णिजः । सिꣳ हा न हेषक्रतवः सुदानवः । यदुत्तमे मरुतो मध्यमे वा । यद्वावमे सुभगासो दिविष्ठ । ततो नो रुद्रा उत वान्वस्य । अग्ने वित्ताद्धविषो यद्यजामः । ईडे अग्निꣳ स्ववसं नमोभिः । इह प्रसप्तो विचयत्कृतं नः । रथैरिव प्रभरे वाजपद्भिः । प्रदक्षिणिन्मरुताꣳ स्तोममृध्याम् ४
श्रुधि श्रुत्कर्ण वह्निभिः । देवैरग्ने सयावभिः । आसीदन्तु बर्हिषि । मित्रो वरुणो अर्यमा । प्रातर्यावाणो अध्वरम् । विश्वेषामदितिर्यज्ञियानाम् । विश्वेषामतिथिर्मानुषाणाम् । अग्निर्देवानामव आवृणानः । सुमृडीको भवतु विश्ववेदाः । त्वे अग्ने सुमतिं भिक्षमाणाः ५
दिवि श्रवो दधिरे यज्ञियासः । नक्ता च चक्रुरुषसा विरूपे । कृष्णं च वर्णमरुणं च संधुः । त्वामग्न आदित्यास आस्यम् । त्वां जिह्वाꣳ शुचयश्चक्रिरे कवे । त्वाꣳ रातिषाचो अध्वरेषु सश्चिरे । त्वे देवा हविरदन्त्याहुतम् । नि त्वा यज्ञस्य साधनम् । अग्ने होतारमृत्विजम् । वनुष्वद्देव धीमहि प्रचेतसम् । जीरं दूतममर्त्यम् ६
asyājarāso damā maritrāḥ | arcaddhūmāso agnayaḥ pāvakāḥ | śvicīcayaḥ śvātrāso bhuraṇyavaḥ | vanarṣado vāyavo na somāḥ | yajā no mitrāvaruṇā | yajā devām̐ ṛtaṃ bṛhat | agne yakṣi svaṃ damam | aśvinā pibatam̐ sutam | dīdyagnī śucivratā | ṛtunā yajñavāhasā 1
dve virūpe carataḥ svarthe | anyānyā vatsamupadhāpayete | hariranyasyāṃ bhavati svadhāvān | śukro anyasyāṃ dadṛśe suvarcāḥ | pūrvāparaṃ carato māyayaitau | śiśū krīḍantau pariyāto adhvaram | viśvānyanyo bhuvanābhicaṣṭe | ṛtūnanyo vidadhajjāyate punaḥ | trīṇi śatā trī sahasrāṇyagnim | trim̐ śacca devā nava cāsaparyan 2
aukṣanghṛtairāstṛṇanbarhirasmai | ādiddhotāraṃ nyaṣādayanta | agnināgniḥ samidhyate | kavirgṛhapatiryuvā | havyavāḍjuhvāsyaḥ | agnirdevānāṃ jaṭharam | pūtadakṣaḥ kavikratuḥ | devo devebhirāgamat | agniśriyo maruto viśvakṛṣṭayaḥ | ā tveṣamugramava īmahe vayam 3
te svāmino rudri yā varṣanirṇijaḥ | sim̐ hā na heṣakratavaḥ sudānavaḥ | yaduttame maruto madhyame vā | yadvāvame subhagāso diviṣṭha | tato no rudrā uta vānvasya | agne vittāddhaviṣo yadyajāmaḥ | īḍe agnim̐ svavasaṃ namobhiḥ | iha prasapto vicayatkṛtaṃ naḥ | rathairiva prabhare vājapadbhiḥ | pradakṣiṇinmarutām̐ stomamṛdhyām 4
śrudhi śrutkarṇa vahnibhiḥ | devairagne sayāvabhiḥ | āsīdantu barhiṣi | mitro varuṇo aryamā | prātaryāvāṇo adhvaram | viśveṣāmaditiryajñiyānām | viśveṣāmatithirmānuṣāṇām | agnirdevānāmava āvṛṇānaḥ | sumṛḍīko bhavatu viśvavedāḥ | tve agne sumatiṃ bhikṣamāṇāḥ 5
divi śravo dadhire yajñiyāsaḥ | naktā ca cakruruṣasā virūpe | kṛṣṇaṃ ca varṇamaruṇaṃ ca saṃdhuḥ | tvāmagna ādityāsa āsyam | tvāṃ jihvām̐ śucayaścakrire kave | tvām̐ rātiṣāco adhvareṣu saścire | tve devā haviradantyāhutam | ni tvā yajñasya sādhanam | agne hotāramṛtvijam | vanuṣvaddeva dhīmahi pracetasam | jīraṃ dūtamamartyam 6
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठा हरी रथ आ युज्यमाना याहि । वायुर्न नियुतो नो अच्छ । पिबास्यन्धो अभिसृष्टो अस्मे । इन्द्र स्वाहा ररिमा ते मदाय । कस्य वृषा सुते सचा । नियुत्वान्वृषभो रणत् । वृत्रहा सोमपीतये । इन्द्रं वयं महाधने । इन्द्र मर्भे हवामहे । युजं वृत्रेषु वज्रिणम् १
द्विता यो वृत्रहन्तमः । विद इन्द्रः शतक्रतुः । उप नो हरिभिः सुतम् । स सूर आ जनयञ्ज्योतिरिन्द्र म् । अया धिया तरणिरद्रि बर्हाः । ऋतेन शुष्मीनवमानो अर्कैः । व्युस्रिधो अस्रो अद्रि र्बिभेद । उत त्यदाश्वश्वियम् । यदिन्द्र नाहुषीष्वा । अग्रे विक्षु प्रतीदयत् २
भरेष्विन्द्र ꣳ! सुहवꣳ हवामहे । अꣳ होमुचꣳ सुकृतं दैव्यं जनम् । अग्निं मित्रं वरुणꣳ सातये भगम् । द्यावापृथिवी मरुतः स्वस्तये । महि क्षेत्रं पुरुश्चन्द्रं विविद्वान् । आदित्सखिभ्यश्च रथꣳ समैरत् । इन्द्रो नृभिरजनद्दीद्यानः साकम् । सूर्यमुषसं गातुमग्निम् । उरुं नो लोकमनुनेषि विद्वान् । सुवर्वज्ज्योतिरभयꣳ स्वस्ति ३
ऋष्वा त इन्द्र स्थविरस्य बाहू ।उपस्थेयाम शरणा बृहन्ता । आ नो विश्वाहिरूतिभिः सजोषाः । ब्रह्म जुषाणो हर्यश्व याहि । वरीवृजत्स्थविरेभिः सुशिप्र । अस्मे दधद्वृषणꣳ शुष्ममिन्द्र । इन्द्रा य गाव आशिरम् । दुदुह्रे वज्रिणे मधु । यत्सीमुपह्वरेऽविदत् । तास्ते वज्रिन्धेनवो जोजयुर्नः ४
गभस्तयो नियुतो विश्ववाराः । अहरहर्भूय इज्जोगुवानाः । पूर्णा इन्द्र क्षुमतो भोजनस्य । इमां ते धियं प्रभरे महो महीम् । अस्य स्तोत्रे धिषणा यत्त आनजे । तमुत्सवे च प्रसवे च सासहिम् । इन्द्रं देवासः शवसा मदन्ननु ५
tiṣṭhā harī ratha ā yujyamānā yāhi | vāyurna niyuto no accha | pibāsyandho abhisṛṣṭo asme | indra svāhā rarimā te madāya | kasya vṛṣā sute sacā | niyutvānvṛṣabho raṇat | vṛtrahā somapītaye | indraṃ vayaṃ mahādhane | indra marbhe havāmahe | yujaṃ vṛtreṣu vajriṇam 1
dvitā yo vṛtrahantamaḥ | vida indraḥ śatakratuḥ | upa no haribhiḥ sutam | sa sūra ā janayañjyotirindra m | ayā dhiyā taraṇiradri barhāḥ | ṛtena śuṣmīnavamāno arkaiḥ | vyusridho asro adri rbibheda | uta tyadāśvaśviyam | yadindra nāhuṣīṣvā | agre vikṣu pratīdayat 2
bhareṣvindra m̐! suhavam̐ havāmahe | am̐ homucam̐ sukṛtaṃ daivyaṃ janam | agniṃ mitraṃ varuṇam̐ sātaye bhagam | dyāvāpṛthivī marutaḥ svastaye | mahi kṣetraṃ puruścandraṃ vividvān | āditsakhibhyaśca ratham̐ samairat | indro nṛbhirajanaddīdyānaḥ sākam | sūryamuṣasaṃ gātumagnim | uruṃ no lokamanuneṣi vidvān | suvarvajjyotirabhayam̐ svasti 3
ṛṣvā ta indra sthavirasya bāhū |upastheyāma śaraṇā bṛhantā | ā no viśvāhirūtibhiḥ sajoṣāḥ | brahma juṣāṇo haryaśva yāhi | varīvṛjatsthavirebhiḥ suśipra | asme dadhadvṛṣaṇam̐ śuṣmamindra | indrā ya gāva āśiram | duduhre vajriṇe madhu | yatsīmupahvare'vidat | tāste vajrindhenavo jojayurnaḥ 4
gabhastayo niyuto viśvavārāḥ | aharaharbhūya ijjoguvānāḥ | pūrṇā indra kṣumato bhojanasya | imāṃ te dhiyaṃ prabhare maho mahīm | asya stotre dhiṣaṇā yatta ānaje | tamutsave ca prasave ca sāsahim | indraṃ devāsaḥ śavasā madannanu 5
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतिः पशूनसृजत । तेऽस्मात्सृष्टाः पराञ्च आयन् । तानग्निष्टोमेन नाप्नोत् । तानुक्थ्येन नाप्नोत् । तान्षोडशिना नाप्नोत् । तान्रात्रिया नाप्नोत् । तान्त्संधिना नाप्नोत् । सोऽग्निमब्रवीत् । इमान्म ईप्सेति । तानग्निस्त्रिवृता स्तोमेन नाप्नोत् १
स इन्द्र मब्रवीत् । इमान्म ईप्सेति । तानिन्द्रः पञ्चदशेन स्तोमेन नाप्नोत् । स विश्वान्देवानब्रवीत् । इमान्म ईप्सतेति । तान्विश्वे देवाः सप्तदशेन स्तोमेन नाप्नुवन् । स विष्णुमब्रवीत् । इमान्म ईप्सेति । तान्विष्णुरेकविꣳशेन स्तोमेनाप्नोत् । वारवन्तीयेनावारयत २
इदं विष्णुर्विचक्रम इति व्यक्रमत । यस्मात्पशवः प्र प्रेव भ्रꣳ शेरन् । स एतेन यजेत । यदाप्नोत् । तदप्तोर्यामस्याप्तोर्यामत्वम् । एतेन वै देवा जैत्वानि जित्वा । यं काममकामयन्त तमाप्नुवन् । यं कामं कामयते । तमेतेनाप्नोति ३
२.७.१५ यज्ञसंयुक्तालौकिकः राजाभिषेकः
व्याघ्रोऽयमग्नौ चरति प्रविष्टः । ऋषीणां पुत्रो अभिशस्तिपा अयम् । नमस्कारेण । नमसा ते जुहोमि । मा देवानां मिथुया कर्म भागम् । सावीर्हि देव प्रसवाय पित्रे । वर्ष्माणमस्मै वरिमाणमस्मै । अथास्मभ्यꣳ सवितः सर्वताता । दिवे दिव आसुवा भूरिपश्वः । भूतो भूतेषु चरति प्रविष्टः । स भूतानामधिपतिर्बभूव १
तस्य मृत्यौ चरति राजसूयम् । स राजा राज्यमनुमन्यतामिदम् । येभिश्शिल्पैः पप्रथानामदृꣳहत् । योभिर्द्यामभ्यपिꣳशत्प्रजापतिः । येभिर्वाचं विश्वरूपाꣳ समव्ययत् । तेनेममग्न इह वर्चसा समङ्ग्धि । येभिरादित्यस्तपति प्रकेतुभिः । येभिः सूर्यो ददृशे चित्रभानुः । येभिर्वाचं पुष्कलेभिरव्ययत् । तेनेममग्न इह वर्चसा समङ्ग्धि २
आऽयं भातु शवसा पञ्च कृष्टीः । इन्द्र इव ज्येष्ठो भवतु प्रजावान् । अस्मा अस्तु पुष्कलं चित्रभानु । आऽयं पृणक्तु रजसी उपस्थम् । यत्ते शिल्पं कश्यप रोचनावत् । इन्द्रियावत्पुष्कलं चित्रभानु । यस्मिन्त्सूर्या अर्पिताः सप्त साकम् । तस्मिन्राजानमधिविश्रयेमम् । द्यौरसि पृथिव्यसि । व्याघ्रो वैयाघ्रेऽधि ३
विश्रयस्व दिशो महीः । विशस्त्वा सर्वा वाञ्छन्तु । मा त्वद्राष्ट्रमधिभ्रशत् । या दिव्या आपः पयसा संबभूवुः । या अन्तरिक्ष उत पार्थिवीर्याः । तासां त्वा सर्वासाꣳ रुचा । अभिषिञ्चामि वर्चसा । अभि त्वा वर्चसा सिचं दिव्येन । पयसा सह । यथासा राष्ट्रवर्धनः ४
तथा त्वा सविता करत् । इन्द्रं विश्वा अवीवृधन् । समुद्र व्यचसं गिरः । रथीतमꣳ रथीनाम् । वाजानाꣳ सत्पतिं पतिम् । वसवस्त्वा पुरस्तादभिषिञ्चन्तु गायत्रेण छन्दसा । रुद्रा स्त्वा दक्षिणतोऽभिषिञ्चन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसा । आदि-त्यास्त्वा पश्चादभिषिञ्चन्तु जागतेन छन्दसा । विश्वे त्वा देवा उत्तरतो-ऽभिषिञ्चन्त्वानुष्टुभेन छन्दसा । बृहस्पतिस्त्वोपरिष्टादभिषिञ्चतु पाङ्क्तेन छन्दसा ५
अरुणं त्वा वृकमुग्रं खजंकरम् । रोचमानं मरुतामग्रे अर्चिषः । सूर्यवन्तं मघवानं विषासहिम् । इन्द्रमुक्थ्येषु नामहूतमꣳ हुवेम । प्र बाहवा सिसृतं जीवसे नः । आ नो गव्यूतिमुक्षतं घृतेन । आ नो जने श्रवयतं युवाना । श्रुतं मे मित्रावरुणा हवेमा । इन्द्रस्य ते वीर्यकृतः । बाहू उपावहरामि ६
prajāpatiḥ paśūnasṛjata | te'smātsṛṣṭāḥ parāñca āyan | tānagniṣṭomena nāpnot | tānukthyena nāpnot | tānṣoḍaśinā nāpnot | tānrātriyā nāpnot | tāntsaṃdhinā nāpnot | so'gnimabravīt | imānma īpseti | tānagnistrivṛtā stomena nāpnot 1
sa indra mabravīt | imānma īpseti | tānindraḥ pañcadaśena stomena nāpnot | sa viśvāndevānabravīt | imānma īpsateti | tānviśve devāḥ saptadaśena stomena nāpnuvan | sa viṣṇumabravīt | imānma īpseti | tānviṣṇurekavim̐śena stomenāpnot | vāravantīyenāvārayata 2
idaṃ viṣṇurvicakrama iti vyakramata | yasmātpaśavaḥ pra preva bhram̐ śeran | sa etena yajeta | yadāpnot | tadaptoryāmasyāptoryāmatvam | etena vai devā jaitvāni jitvā | yaṃ kāmamakāmayanta tamāpnuvan | yaṃ kāmaṃ kāmayate | tametenāpnoti 3
2.7.15 yajñasaṃyuktālaukikaḥ rājābhiṣekaḥ
vyāghro'yamagnau carati praviṣṭaḥ | ṛṣīṇāṃ putro abhiśastipā ayam | namaskāreṇa | namasā te juhomi | mā devānāṃ mithuyā karma bhāgam | sāvīrhi deva prasavāya pitre | varṣmāṇamasmai varimāṇamasmai | athāsmabhyam̐ savitaḥ sarvatātā | dive diva āsuvā bhūripaśvaḥ | bhūto bhūteṣu carati praviṣṭaḥ | sa bhūtānāmadhipatirbabhūva 1
tasya mṛtyau carati rājasūyam | sa rājā rājyamanumanyatāmidam | yebhiśśilpaiḥ paprathānāmadṛm̐hat | yobhirdyāmabhyapim̐śatprajāpatiḥ | yebhirvācaṃ viśvarūpām̐ samavyayat | tenemamagna iha varcasā samaṅgdhi | yebhirādityastapati praketubhiḥ | yebhiḥ sūryo dadṛśe citrabhānuḥ | yebhirvācaṃ puṣkalebhiravyayat | tenemamagna iha varcasā samaṅgdhi 2
ā'yaṃ bhātu śavasā pañca kṛṣṭīḥ | indra iva jyeṣṭho bhavatu prajāvān | asmā astu puṣkalaṃ citrabhānu | ā'yaṃ pṛṇaktu rajasī upastham | yatte śilpaṃ kaśyapa rocanāvat | indriyāvatpuṣkalaṃ citrabhānu | yasmintsūryā arpitāḥ sapta sākam | tasminrājānamadhiviśrayemam | dyaurasi pṛthivyasi | vyāghro vaiyāghre'dhi 3
viśrayasva diśo mahīḥ | viśastvā sarvā vāñchantu | mā tvadrāṣṭramadhibhraśat | yā divyā āpaḥ payasā saṃbabhūvuḥ | yā antarikṣa uta pārthivīryāḥ | tāsāṃ tvā sarvāsām̐ rucā | abhiṣiñcāmi varcasā | abhi tvā varcasā sicaṃ divyena | payasā saha | yathāsā rāṣṭravardhanaḥ 4
tathā tvā savitā karat | indraṃ viśvā avīvṛdhan | samudra vyacasaṃ giraḥ | rathītamam̐ rathīnām | vājānām̐ satpatiṃ patim | vasavastvā purastādabhiṣiñcantu gāyatreṇa chandasā | rudrā stvā dakṣiṇato'bhiṣiñcantu traiṣṭubhena chandasā | ādi-tyāstvā paścādabhiṣiñcantu jāgatena chandasā | viśve tvā devā uttarato-'bhiṣiñcantvānuṣṭubhena chandasā | bṛhaspatistvopariṣṭādabhiṣiñcatu pāṅktena chandasā 5
aruṇaṃ tvā vṛkamugraṃ khajaṃkaram | rocamānaṃ marutāmagre arciṣaḥ | sūryavantaṃ maghavānaṃ viṣāsahim | indramukthyeṣu nāmahūtamam̐ huvema | pra bāhavā sisṛtaṃ jīvase naḥ | ā no gavyūtimukṣataṃ ghṛtena | ā no jane śravayataṃ yuvānā | śrutaṃ me mitrāvaruṇā havemā | indrasya te vīryakṛtaḥ | bāhū upāvaharāmi 6
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभि प्रेहि वीरयस्व । उग्रश्चेत्ता सपत्नहा । आतिष्ठ वृत्रहन्तमः । तुभ्यं देवा अधिब्रुवन् । अङ्कौ न्यङ्कावभितो रथं यौ । ध्वान्तं वाताग्रमनुसंचरन्तौ । दूरेहेतिरिन्द्रियावान्पतत्री ।ते नोऽग्नयः पप्रयः पारयन्तु । नमस्त ऋषे गद । अव्यथायै त्वा स्वधायै त्वा १
मा न इन्द्राभितस्त्वदृष्वारिष्टासः । एवा ब्रह्मन्तवेदस्तु । तिष्ठा रथे अधि यद्वज्रहस्तः । आ रश्मीन्देव युवसे स्वश्वः । आतिष्ठ वृत्रहन्नातिष्ठन्तं परि । अनु त्वेन्द्रो मदत्वनु त्वा मित्रावरुणौ । द्यौश्च त्वा पृथिवी च प्रचेतसा । शुक्रो बृहद्दक्षिणा त्वा पिपर्तु । अनु स्वधा चिकिताꣳ सोमो अग्निः । अनु त्वावतु सविता सवेन २
इन्द्रं विश्वा अवीवृधन् । समुद्र व्याचसं गिरः । रथीतमꣳ रथीनाम् । वाजानाꣳ सत्पतिं पतिम् । परि मा सेन्या घोषाः । ज्यानां वृञ्जन्तु गृध्नवः मेथिष्ठाः पिन्वमाना इह । मां गोपतिमभिसंविशन्तु । तन्मेऽनुमतिरनुमन्यताम् । तन्माता पृथिवी तत्पिता द्यौः ३
तद्ग्रावाणः सोमसुतो मयोभुवः । तदश्विना शृणुतꣳ सौभगा युवम् । अवते हेड उदुत्तमम् । एना व्याघ्रं परिषस्वजानाः । सिꣳ हꣳ हिन्वन्ति महते सौभगाय । समुद्रं न सुहवं तस्थिवाꣳ सम् । मर्मृज्यन्ते द्वीपिनमप्स्वन्तः । उदसावेतु सूर्यः । उदिदं मामकं वचः । उदिहि देव सूर्य । सह वग्नुना मम । अहं वाचो विवाचनम् । मयि वागस्तु धर्णसिः । यन्तु नदयो वर्षन्तु पर्जन्याः । सुपिप्पला ओषधयो भवन्तु । अन्नवतामोदनवतामामिक्षवताम् । एषाꣳ राजा भूयासम् ४
abhi prehi vīrayasva | ugraścettā sapatnahā | ātiṣṭha vṛtrahantamaḥ | tubhyaṃ devā adhibruvan | aṅkau nyaṅkāvabhito rathaṃ yau | dhvāntaṃ vātāgramanusaṃcarantau | dūrehetirindriyāvānpatatrī |te no'gnayaḥ paprayaḥ pārayantu | namasta ṛṣe gada | avyathāyai tvā svadhāyai tvā 1
mā na indrābhitastvadṛṣvāriṣṭāsaḥ | evā brahmantavedastu | tiṣṭhā rathe adhi yadvajrahastaḥ | ā raśmīndeva yuvase svaśvaḥ | ātiṣṭha vṛtrahannātiṣṭhantaṃ pari | anu tvendro madatvanu tvā mitrāvaruṇau | dyauśca tvā pṛthivī ca pracetasā | śukro bṛhaddakṣiṇā tvā pipartu | anu svadhā cikitām̐ somo agniḥ | anu tvāvatu savitā savena 2
indraṃ viśvā avīvṛdhan | samudra vyācasaṃ giraḥ | rathītamam̐ rathīnām | vājānām̐ satpatiṃ patim | pari mā senyā ghoṣāḥ | jyānāṃ vṛñjantu gṛdhnavaḥ methiṣṭhāḥ pinvamānā iha | māṃ gopatimabhisaṃviśantu | tanme'numatiranumanyatām | tanmātā pṛthivī tatpitā dyauḥ 3
tadgrāvāṇaḥ somasuto mayobhuvaḥ | tadaśvinā śṛṇutam̐ saubhagā yuvam | avate heḍa uduttamam | enā vyāghraṃ pariṣasvajānāḥ | sim̐ ham̐ hinvanti mahate saubhagāya | samudraṃ na suhavaṃ tasthivām̐ sam | marmṛjyante dvīpinamapsvantaḥ | udasāvetu sūryaḥ | udidaṃ māmakaṃ vacaḥ | udihi deva sūrya | saha vagnunā mama | ahaṃ vāco vivācanam | mayi vāgastu dharṇasiḥ | yantu nadayo varṣantu parjanyāḥ | supippalā oṣadhayo bhavantu | annavatāmodanavatāmāmikṣavatām | eṣām̐ rājā bhūyāsam 4
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये केशिनः प्रथमाः सत्त्रमासत । येभिराभृतं यदिदं विरोचते । तेभ्यो जुहोमि बहुधा घृतेन । रायस्पोषेणेमं वर्चसा सꣳ सृजाथ । नर्ते ब्रह्मणस्तपसो विमोकः । द्विनाम्नी दीक्षा वशिनी ह्युग्रा । प्र केशाः सुवते काण्डिनो भवन्ति । तेषां ब्रह्मेदीशे वपनस्य नान्यः । आरोह प्रोष्ठं विषहस्व शत्रून् । अवास्राग्दीक्षा वशिनी ह्युग्रा १
देहि दक्षिणां प्रतिरस्वायुः । अथा मुच्यस्व वरुणस्य पाशात् । येनावपत्सविता क्षुरेण । सोमस्य राज्ञो वरुणस्य विद्वान् । तेन ब्रह्माणो वपतेदमस्योर्जेमम् । रय्या वर्चसा सꣳ सृजाथ । मा ते केशाननु गाद्वर्च एतत् । तथा धाता करोतु ते । तुभ्यमिन्द्रो बृहस्पतिः । सविता वर्च आदधात् २
तेभ्यो निधानं बहुधा व्यैच्छन् । अन्तरा द्यावापृथिवी अपः सुवः । दर्भस्तम्बे वीर्यकृते निधाय । पौꣳ स्येनेमं वर्चसा सꣳ सृजाथ । बलं ते बाहुवोः सविता दधातु । सोमस्त्वानक्तु पयसा घृतेन । स्त्रीषु रूपमश्विनैतन्निधत्तम् । पौꣳ स्येनेमं वर्चसा सꣳ सृजाथ । यत्सीमन्तं कङ्कतस्ते लिलेख । यद्वा क्षुरः परिववर्ज वपꣳ स्ते । स्त्रीषु रूपमश्विनैतन्निधत्तम् । पौꣳ स्येनेमꣳ सꣳ सृजाथो वीर्येण ३
ye keśinaḥ prathamāḥ sattramāsata | yebhirābhṛtaṃ yadidaṃ virocate | tebhyo juhomi bahudhā ghṛtena | rāyaspoṣeṇemaṃ varcasā sam̐ sṛjātha | narte brahmaṇastapaso vimokaḥ | dvināmnī dīkṣā vaśinī hyugrā | pra keśāḥ suvate kāṇḍino bhavanti | teṣāṃ brahmedīśe vapanasya nānyaḥ | āroha proṣṭhaṃ viṣahasva śatrūn | avāsrāgdīkṣā vaśinī hyugrā 1
dehi dakṣiṇāṃ pratirasvāyuḥ | athā mucyasva varuṇasya pāśāt | yenāvapatsavitā kṣureṇa | somasya rājño varuṇasya vidvān | tena brahmāṇo vapatedamasyorjemam | rayyā varcasā sam̐ sṛjātha | mā te keśānanu gādvarca etat | tathā dhātā karotu te | tubhyamindro bṛhaspatiḥ | savitā varca ādadhāt 2
tebhyo nidhānaṃ bahudhā vyaicchan | antarā dyāvāpṛthivī apaḥ suvaḥ | darbhastambe vīryakṛte nidhāya | paum̐ syenemaṃ varcasā sam̐ sṛjātha | balaṃ te bāhuvoḥ savitā dadhātu | somastvānaktu payasā ghṛtena | strīṣu rūpamaśvinaitannidhattam | paum̐ syenemaṃ varcasā sam̐ sṛjātha | yatsīmantaṃ kaṅkataste lilekha | yadvā kṣuraḥ parivavarja vapam̐ ste | strīṣu rūpamaśvinaitannidhattam | paum̐ syenemam̐ sam̐ sṛjātho vīryeṇa 3
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रं वै स्वा विशो मरुतो नापाचायन् । सोऽनपचाय्यमान एतं विघनमपश्यत् । तमाहरत् । तेनायजत । तेनैवासां तꣳ सꣳ स्तम्भं व्यहन् । यद्व्यहन् । तद्विघनस्य विघनत्वम् । वि पाप्मानं भ्रातृव्यꣳ हते । य एतेन यजते । य उ चैनमेवं वेद १
यꣳ राजानं विशो नापचायेयुः । यो वा ब्राह्मणस्तमसा पाप्मना प्रावृतः स्यात् । स एतेन यजेत । विघनेनैवैनद्विहत्य । विशामाधिपत्यं गच्छति । तस्य द्वे द्वादशे स्तोत्रे भवतः । द्वे चतुर्विꣳ शे । औद्भिद्यमेव तत् । एतद्वै क्षत्रस्याउद्भिद्यम् । यदस्मै स्वा विशो बलिꣳ हरन्ति २
हरन्त्यस्मै विशो बलिम् । ऐनमप्रतिख्यातं गच्छति । य एवं वेद । प्रबा-हुग्वा अग्रे क्षत्राण्यातेपुः । तेषामिन्द्रः क्षत्राण्यादत्त । न वा इमानि क्षत्रा-ण्यभूवन्निति । तन्नक्षत्राणां नक्षत्रत्वम् । आ श्रेयसो भ्रातृव्यस्य तेज इन्द्रि यं दत्ते । य एतेन यजते । य उ चैनमेवं वेद ३
तद्यथा ह वै सचाक्रिणौ कप्लकावुपावहितौ स्याताम् । एवमेतौ युग्मन्तौ स्तोमौ । अयुक्षु स्तोमेषु क्रियेते । पाप्मनोऽपहत्यै । अप पाप्मानं भ्रातृव्यꣳ हते । य एतेन यजते । य उ चैनमेवं वेद । तद्यथा ह वै सूतग्रामण्यः । एवं छन्दाꣳ सि । तेष्वसावादित्यो बृहतीरभ्यूढः ४
सतोबृहतीषु स्तुवते सतो बृहन् । प्रजया पशुभिरसानीत्येव । व्यतिषक्ताभिः स्तुवते । व्यतिषक्तं वै क्षत्रं विशा । विशैवैनं क्षत्रेण व्यतिषजति । व्यतिषक्ताभिः स्तुवते । व्यतिषक्तो वै ग्रामणीः सजातैः । सजातैरेवैनं व्यतिषजति । व्यतिषक्ताभिः स्तुवते । व्यतिषक्तो वै पुरुषः पाप्मभिः । व्यतिषक्ताभिरेवास्य पाप्मनो नुदते ५
indraṃ vai svā viśo maruto nāpācāyan | so'napacāyyamāna etaṃ vighanamapaśyat | tamāharat | tenāyajata | tenaivāsāṃ tam̐ sam̐ stambhaṃ vyahan | yadvyahan | tadvighanasya vighanatvam | vi pāpmānaṃ bhrātṛvyam̐ hate | ya etena yajate | ya u cainamevaṃ veda 1
yam̐ rājānaṃ viśo nāpacāyeyuḥ | yo vā brāhmaṇastamasā pāpmanā prāvṛtaḥ syāt | sa etena yajeta | vighanenaivainadvihatya | viśāmādhipatyaṃ gacchati | tasya dve dvādaśe stotre bhavataḥ | dve caturvim̐ śe | audbhidyameva tat | etadvai kṣatrasyāudbhidyam | yadasmai svā viśo balim̐ haranti 2
harantyasmai viśo balim | ainamapratikhyātaṃ gacchati | ya evaṃ veda | prabā-hugvā agre kṣatrāṇyātepuḥ | teṣāmindraḥ kṣatrāṇyādatta | na vā imāni kṣatrā-ṇyabhūvanniti | tannakṣatrāṇāṃ nakṣatratvam | ā śreyaso bhrātṛvyasya teja indri yaṃ datte | ya etena yajate | ya u cainamevaṃ veda 3
tadyathā ha vai sacākriṇau kaplakāvupāvahitau syātām | evametau yugmantau stomau | ayukṣu stomeṣu kriyete | pāpmano'pahatyai | apa pāpmānaṃ bhrātṛvyam̐ hate | ya etena yajate | ya u cainamevaṃ veda | tadyathā ha vai sūtagrāmaṇyaḥ | evaṃ chandām̐ si | teṣvasāvādityo bṛhatīrabhyūḍhaḥ 4
satobṛhatīṣu stuvate sato bṛhan | prajayā paśubhirasānītyeva | vyatiṣaktābhiḥ stuvate | vyatiṣaktaṃ vai kṣatraṃ viśā | viśaivainaṃ kṣatreṇa vyatiṣajati | vyatiṣaktābhiḥ stuvate | vyatiṣakto vai grāmaṇīḥ sajātaiḥ | sajātairevainaṃ vyatiṣajati | vyatiṣaktābhiḥ stuvate | vyatiṣakto vai puruṣaḥ pāpmabhiḥ | vyatiṣaktābhirevāsya pāpmano nudate 5
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते शुक्रासः शुचयो रश्मिवन्तः । सीदन्नादित्या अधि बर्हिषि प्रिये । कामेन देवाः सरथं दिवो नः । आयान्तु यज्ञमुप नो जुषाणाः । ते सूनवो अदितेः पीवसामिषम् । घृतं पिन्वत्प्रतिहर्यन्नृतेजाः । प्र यज्ञिया यजमानाय येमुरे । आदित्याः कामं पितुमन्तमस्मे । आ नः पुत्रा अदितेर्यान्तु यज्ञम् । आदित्यासः पथिभिर्देवयानैः १
अस्मे कामं दाशुषे सन्नमन्तः । पुरोडाशं घृतवन्तं जुषन्ताम् । स्कभायत निरृतिꣳ सेधतामतिम् । प्र रशिभिर्यतमाना अमृध्राः । आदित्याः काम प्रयतां वषट्कृतिम् । जुषध्वं नो हव्यदातिं यजत्राः । आदित्यान्काममवसे हुवेम । ये भूतानि जनयन्तो विचिख्युः । सीदन्तु पुत्रा अदितेरुपस्थम् । स्तीर्णं बर्हिर्हविरद्याय देवाः २
स्तीर्णं बर्हिः सीदता यज्ञे अस्मिन् । ध्राजाः सेधन्तो अमतिं दुरेवाम् । अस्मभ्यं पुत्रा अदितेः प्रयꣳ सत । आदित्याः काम हविषो जुषाणाः । अग्ने नय सुपथा राये अस्मान् । विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् । युयोध्यस्मज्जुहुराणमेनः । भूयिष्ठां ते नमौक्तिं विधेम । प्र वः शुक्राय भानवे भरध्वम् । हव्यं मतिं चाग्नये सुपूतम् ३
यो दैव्यानि मानुषा जनूꣳ षि । अन्तर्विश्वानि विद्मना जिगाति । अच्छा गिरो मतयो देवयन्तीः । अग्निं यन्ति द्र विणं भिक्षमाणाः । सुसंदृशꣳ सुप्रतीकꣳ स्वञ्चम् । हव्यवाहमरतिं मानुषाणाम् । अग्ने त्वमस्मद्युयोध्यमीवाः । अनग्नित्रा अभ्यमन्त कृष्टीः । पुनरस्मभ्यꣳ सुविताय देव । क्षां विश्वेभिरजरेभिर्यजत्र ४
अग्ने त्वं पारया नव्यो अस्मान् । स्वस्तिभिरति दुर्गाणि विश्वा । पूश्च पृथ्वी बहुला न उर्वी ।भवा तोकाय तनयाय शं योः । प्र कारवो मनना वच्यमानाः । देवद्री चीं नयथ देवयन्तः । दक्षिणावाड्वाजिनी प्राच्येति । हविर्भरन्त्यग्नये घृताची ।इन्द्रं नरो । युजे रथम् । ।जगृभ्णा ते दक्षिणामिन्द्र हस्तम् ५
वसूयवो वसुपते वसूनाम् । विद्मा हि त्वा गोपतिꣳ शूर गोनाम् । अस्मभ्यं चित्रं वृषणꣳ रयिं दाः । तवेदं विश्वमभितः पशव्यम् । यत्पश्यसि चक्षसा सूर्यस्य । गवामसि गोपतिरेक इन्द्र । भक्षीमहि ते प्रयतस्य वस्वः । समिन्द्र णो मनसा नेषि गोभिः । सꣳ सूरिभिर्मघवन्त्सꣳ स्वस्त्या । सं ब्रह्मणा देवकृतं यदस्ति ६
सं देवानाꣳ सुमत्या यज्ञियानाम् । आराच्छत्रुमप बाधस्व दूरम् । उग्रो यः शम्बः पुरुहूत तेन । अस्मे धेहि यवमद्गोमदिन्द्र । कृधी धियं जरित्रे वाजरत्नाम् । आ वेधसꣳ । स हि शुचिः । बृहस्पतिः प्रथमं जायमानः । महो ज्योतिषः परमे व्योमन् । सप्तास्यस्तुविजातो रवेण । वि सप्तरश्मिरधमत्तमाꣳ सि ७
बृहस्पतिः समजयद्वसूनि । महो व्रजान्गोमतो देव एषः । अपः सिषासन्त्सुवरप्रतीत्तः । बृहस्पतिर्हन्त्यमित्रमर्कैः । बृहस्पते परि । एवा पित्रे । आ नो दिवः । पावीरवी । इमा जुह्वाना । यस्ते स्तनः । सरस्वत्यभि नो नेषि । इयꣳ शुष्मेभिर्बिसखा इवारुजत् । सानु गिरीणां तविषेभिरूर्मिभिः । पारावदघ्नीमवसे सुवृक्तिभिः । सरस्वतीमाविवासेम धीतिभिः ८
te śukrāsaḥ śucayo raśmivantaḥ | sīdannādityā adhi barhiṣi priye | kāmena devāḥ sarathaṃ divo naḥ | āyāntu yajñamupa no juṣāṇāḥ | te sūnavo aditeḥ pīvasāmiṣam | ghṛtaṃ pinvatpratiharyannṛtejāḥ | pra yajñiyā yajamānāya yemure | ādityāḥ kāmaṃ pitumantamasme | ā naḥ putrā aditeryāntu yajñam | ādityāsaḥ pathibhirdevayānaiḥ 1
asme kāmaṃ dāśuṣe sannamantaḥ | puroḍāśaṃ ghṛtavantaṃ juṣantām | skabhāyata nirṛtim̐ sedhatāmatim | pra raśibhiryatamānā amṛdhrāḥ | ādityāḥ kāma prayatāṃ vaṣaṭkṛtim | juṣadhvaṃ no havyadātiṃ yajatrāḥ | ādityānkāmamavase huvema | ye bhūtāni janayanto vicikhyuḥ | sīdantu putrā aditerupastham | stīrṇaṃ barhirhaviradyāya devāḥ 2
stīrṇaṃ barhiḥ sīdatā yajñe asmin | dhrājāḥ sedhanto amatiṃ durevām | asmabhyaṃ putrā aditeḥ prayam̐ sata | ādityāḥ kāma haviṣo juṣāṇāḥ | agne naya supathā rāye asmān | viśvāni deva vayunāni vidvān | yuyodhyasmajjuhurāṇamenaḥ | bhūyiṣṭhāṃ te namauktiṃ vidhema | pra vaḥ śukrāya bhānave bharadhvam | havyaṃ matiṃ cāgnaye supūtam 3
yo daivyāni mānuṣā janūm̐ ṣi | antarviśvāni vidmanā jigāti | acchā giro matayo devayantīḥ | agniṃ yanti dra viṇaṃ bhikṣamāṇāḥ | susaṃdṛśam̐ supratīkam̐ svañcam | havyavāhamaratiṃ mānuṣāṇām | agne tvamasmadyuyodhyamīvāḥ | anagnitrā abhyamanta kṛṣṭīḥ | punarasmabhyam̐ suvitāya deva | kṣāṃ viśvebhirajarebhiryajatra 4
agne tvaṃ pārayā navyo asmān | svastibhirati durgāṇi viśvā | pūśca pṛthvī bahulā na urvī |bhavā tokāya tanayāya śaṃ yoḥ | pra kāravo mananā vacyamānāḥ | devadrī cīṃ nayatha devayantaḥ | dakṣiṇāvāḍvājinī prācyeti | havirbharantyagnaye ghṛtācī |indraṃ naro | yuje ratham | |jagṛbhṇā te dakṣiṇāmindra hastam 5
vasūyavo vasupate vasūnām | vidmā hi tvā gopatim̐ śūra gonām | asmabhyaṃ citraṃ vṛṣaṇam̐ rayiṃ dāḥ | tavedaṃ viśvamabhitaḥ paśavyam | yatpaśyasi cakṣasā sūryasya | gavāmasi gopatireka indra | bhakṣīmahi te prayatasya vasvaḥ | samindra ṇo manasā neṣi gobhiḥ | sam̐ sūribhirmaghavantsam̐ svastyā | saṃ brahmaṇā devakṛtaṃ yadasti 6
saṃ devānām̐ sumatyā yajñiyānām | ārācchatrumapa bādhasva dūram | ugro yaḥ śambaḥ puruhūta tena | asme dhehi yavamadgomadindra | kṛdhī dhiyaṃ jaritre vājaratnām | ā vedhasam̐ | sa hi śuciḥ | bṛhaspatiḥ prathamaṃ jāyamānaḥ | maho jyotiṣaḥ parame vyoman | saptāsyastuvijāto raveṇa | vi saptaraśmiradhamattamām̐ si 7
bṛhaspatiḥ samajayadvasūni | maho vrajāngomato deva eṣaḥ | apaḥ siṣāsantsuvarapratīttaḥ | bṛhaspatirhantyamitramarkaiḥ | bṛhaspate pari | evā pitre | ā no divaḥ | pāvīravī | imā juhvānā | yaste stanaḥ | sarasvatyabhi no neṣi | iyam̐ śuṣmebhirbisakhā ivārujat | sānu girīṇāṃ taviṣebhirūrmibhiḥ | pārāvadaghnīmavase suvṛktibhiḥ | sarasvatīmāvivāsema dhītibhiḥ 8
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमो धेनुꣳ सोमो अर्वन्तमाशुम् । सोमो वीरं कर्मण्यं ददातु । सादन्यं विदथ्यꣳ सभेयम् । पितुःश्रवणं यो ददाशदस्मै । अषाढं युत्सु । त्वꣳ सोम क्रतुभिः । ।या ते धामानि हविषा यजन्ति । ।त्वमिमा ओषधीः सोम विश्वाः । त्वमपो अजनयस्त्वं गाः । त्वमाततन्थोर्वन्तरिक्षम् । त्वं ज्योतिषा वि तमो ववर्थ १
या ते धामानि दिवि या पृथिव्याम् । या पर्वतेष्वोषधीष्वप्सु । तेभिर्नो विश्वैः सुमना अहेडन् । राजन्त्सोम प्रति हव्या गृभाय । विष्णोर्नु कं। तदस्य प्रियम् । प्र तद्विणुः । ।परो मात्रया तनुवा वृधान । न ते महित्वमन्व-श्नुवन्ति । उभे ते विद्म रजसी पृथिव्या विष्णो देव त्वम् । परमस्य वित्से २
विचक्रमे । त्रिर्देवः । आ ते महो । यो जात एव । अभि गोत्राणि । आभिः स्पृधो मिथतीररिषण्यन् । अमित्रस्य व्यथया मन्युमिन्द्र आभिर्विश्वा अभियुजो विषूचीः । आर्याय विशोऽवतरीर्दासीः । अयꣳ शृण्वे अध जयन्नुत घ्नन् । अयमुत प्रकृणुते युधा गाः । यदा सत्यं कृणुते मन्युमिन्द्रः ३
विश्वं दृढं भयत एजदस्मात् । अनु स्वधामक्षरन्नापो अस्य । अवर्धत मध्य आ नाव्यानाम् । सध्रीचीनेन मनसा तमिन्द्र ओजिष्ठेन । हन्मनाहन्नभि द्यून् । मरुत्वन्तं वृषभं वावृधानम् । अकवारिं दिव्यꣳ शासमिन्द्र म् । विश्वा-साहमवसे नूतनाय । उग्रꣳ सहोदामिह तꣳ हुवेम । जनिष्ठा उग्रः सहसे तुराय ४
मन्द्र ओजिष्ठो बहुलाभिमानः । अवर्धन्निन्द्रं मरुतश्चिदत्र । माता यद्वीरं दधनद्धनिष्ठा । क्व स्या वो मरुतः स्वधासीत् । यन्मामेकꣳ समधत्ताहिहत्ये । अहꣳ ह्युग्रस्तविषस्तुविष्मान् । विश्वस्य शत्रोरनमं वधस्नैः । वृत्रस्य त्वा श्वसथादीषमाणाः । विश्वे देवा अजहुर्ये सखायः । मरुद्भिरिन्द्र सख्यं ते अस्तु ५
अथेमा विश्वाः पृतना जयासि । वधीं वृत्रं मरुत इन्द्रि येण । स्वेन भामेन तविषो बभूवान् । अहमेता मनवे विश्वश्चन्द्रा ः! । सुगा अपश्चकर वज्रबाहुः । स यो वृषा वृष्णियेभिः समोकाः । महो दिवः पृथिव्याश्च सम्राट् । सतीनसत्त्वा हव्यो भरेषु । मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती । इन्द्रो वृत्रमतरद्वृत्रतूर्ये ६
अनाधृष्यो मघवा शूर इन्द्रः । अन्वेनं विशो अमदन्त पूर्विः । अयꣳ राजा जगतश्चर्षणीनाम् । स एव वीरः स उ वीर्यावान् । स एकराजो जगतः परस्पाः । यदा वृत्रमतरच्छूर इन्द्रः । अथाभवद्दमिताभिक्रतूनाम् । इन्द्रो यज्ञं वर्धयन्विश्ववेदाः । पुरोडाशस्य जुषताꣳ हविर्नः । वृत्रं तीर्त्वा दानवं वज्रबाहुः ७
दिशोऽदृꣳ हद्दृꣳ हिता दृꣳ हणेन । इमं यज्ञं वर्धयन्विश्ववेदाः । पुरोडाशं प्रतिगृभ्णात्विन्द्रः । यदा वृत्रमतर्च्छूर इन्द्रः । अथैकराजो अभवज्जनानाम् । इन्द्रो देवाञ्शम्बरहत्य आवत् । इन्द्रो देवानामभवत्पुरोगाः । इन्द्रो यज्ञे हविषा वावृधानः । वृत्रतूर्णो अभयꣳ शर्म यꣳ सत् । यः सप्त सिन्धूꣳ रदधा-त्पृथिव्याम् । यः सप्त लोकानकृणोद्दिशश । इन्द्रो हविष्मान्त्सगणो मरुद्भिः । वृत्रतूर्णो यज्ञमिहोपयासत् ८
somo dhenum̐ somo arvantamāśum | somo vīraṃ karmaṇyaṃ dadātu | sādanyaṃ vidathyam̐ sabheyam | pituḥśravaṇaṃ yo dadāśadasmai | aṣāḍhaṃ yutsu | tvam̐ soma kratubhiḥ | |yā te dhāmāni haviṣā yajanti | |tvamimā oṣadhīḥ soma viśvāḥ | tvamapo ajanayastvaṃ gāḥ | tvamātatanthorvantarikṣam | tvaṃ jyotiṣā vi tamo vavartha 1
yā te dhāmāni divi yā pṛthivyām | yā parvateṣvoṣadhīṣvapsu | tebhirno viśvaiḥ sumanā aheḍan | rājantsoma prati havyā gṛbhāya | viṣṇornu kaṃ| tadasya priyam | pra tadviṇuḥ | |paro mātrayā tanuvā vṛdhāna | na te mahitvamanva-śnuvanti | ubhe te vidma rajasī pṛthivyā viṣṇo deva tvam | paramasya vitse 2
vicakrame | trirdevaḥ | ā te maho | yo jāta eva | abhi gotrāṇi | ābhiḥ spṛdho mithatīrariṣaṇyan | amitrasya vyathayā manyumindra ābhirviśvā abhiyujo viṣūcīḥ | āryāya viśo'vatarīrdāsīḥ | ayam̐ śṛṇve adha jayannuta ghnan | ayamuta prakṛṇute yudhā gāḥ | yadā satyaṃ kṛṇute manyumindraḥ 3
viśvaṃ dṛḍhaṃ bhayata ejadasmāt | anu svadhāmakṣarannāpo asya | avardhata madhya ā nāvyānām | sadhrīcīnena manasā tamindra ojiṣṭhena | hanmanāhannabhi dyūn | marutvantaṃ vṛṣabhaṃ vāvṛdhānam | akavāriṃ divyam̐ śāsamindra m | viśvā-sāhamavase nūtanāya | ugram̐ sahodāmiha tam̐ huvema | janiṣṭhā ugraḥ sahase turāya 4
mandra ojiṣṭho bahulābhimānaḥ | avardhannindraṃ marutaścidatra | mātā yadvīraṃ dadhanaddhaniṣṭhā | kva syā vo marutaḥ svadhāsīt | yanmāmekam̐ samadhattāhihatye | aham̐ hyugrastaviṣastuviṣmān | viśvasya śatroranamaṃ vadhasnaiḥ | vṛtrasya tvā śvasathādīṣamāṇāḥ | viśve devā ajahurye sakhāyaḥ | marudbhirindra sakhyaṃ te astu 5
athemā viśvāḥ pṛtanā jayāsi | vadhīṃ vṛtraṃ maruta indri yeṇa | svena bhāmena taviṣo babhūvān | ahametā manave viśvaścandrā ḥ! | sugā apaścakara vajrabāhuḥ | sa yo vṛṣā vṛṣṇiyebhiḥ samokāḥ | maho divaḥ pṛthivyāśca samrāṭ | satīnasattvā havyo bhareṣu | marutvānno bhavatvindra ūtī | indro vṛtramataradvṛtratūrye 6
anādhṛṣyo maghavā śūra indraḥ | anvenaṃ viśo amadanta pūrviḥ | ayam̐ rājā jagataścarṣaṇīnām | sa eva vīraḥ sa u vīryāvān | sa ekarājo jagataḥ paraspāḥ | yadā vṛtramataracchūra indraḥ | athābhavaddamitābhikratūnām | indro yajñaṃ vardhayanviśvavedāḥ | puroḍāśasya juṣatām̐ havirnaḥ | vṛtraṃ tīrtvā dānavaṃ vajrabāhuḥ 7
diśo'dṛm̐ haddṛm̐ hitā dṛm̐ haṇena | imaṃ yajñaṃ vardhayanviśvavedāḥ | puroḍāśaṃ pratigṛbhṇātvindraḥ | yadā vṛtramatarcchūra indraḥ | athaikarājo abhavajjanānām | indro devāñśambarahatya āvat | indro devānāmabhavatpurogāḥ | indro yajñe haviṣā vāvṛdhānaḥ | vṛtratūrṇo abhayam̐ śarma yam̐ sat | yaḥ sapta sindhūm̐ radadhā-tpṛthivyām | yaḥ sapta lokānakṛṇoddiśaśa | indro haviṣmāntsagaṇo marudbhiḥ | vṛtratūrṇo yajñamihopayāsat 8
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्र स्तरस्वानभिमातिहोग्रः । हिरण्यवाशीरिषिरः सुवर्षाः । तस्य वयꣳ सुमतौ यज्ञियस्य । अपि भद्रे सौमनसे स्याम । हिरण्यवर्णो अभयं कृणोतु । अभिमातिहेन्द्रः पृतनासु जिष्णुः । स नः शर्म त्रिवरूथं वियꣳ सत् । यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः । इन्द्र ꣳ! स्तुहि वज्रिणꣳ स्तोमपृष्ठम् । पुरोडाशस्य जुषताꣳ हविर्नः १
हत्वाभिमातीः पृतनाः सहस्वान् । अथाभयं कृणुहि विश्वतो नः । स्तुहि शूरं वज्रिणमप्रतीतम् । अभिमातिहनं पुरुहूतमिन्द्र म् । य एक इच्छतपतिर्जनेषु । तस्मा इन्द्रा य हविराजुहोत । इन्द्रो देवानामधिपाः पुरोहितः । दिशां पतिरभवद्वाजिनीवान् । अभिमातिहा तविषस्तुविष्मान् । अस्मभ्यं चित्रं वृषणꣳ रयिं दात् २
य इमे द्यावापृथिवी महित्वा । बलेनादृꣳ हदभिमातिहेन्द्रः । स नो हविः प्रतिगृभ्णातु रातये । देवानां देवो निधिपा नो अव्यात् । अनवस्ते रथं। वृष्णे यत्ते । इन्द्र स्य नु वीर्याण्य् । अहन्नहिम् । ।इन्द्रो यातोऽवसितस्य राजा । शमस्य च शृङ्गिणो वज्रबाहुः । सेदु राजा क्षेति चर्षणीनाम् । अरान्न नेमिः परि ता बभूव ३
अभि सिध्मो अजिगादस्य शत्रून् । वि तिग्मेन वृषभेणा पुरोऽभेत् । सं वज्रेणासृजद्वृत्रमिन्द्रः । प्र स्वां मतिमतिरच्छाशदानः । विष्णुं देवं वरुणमूतये भगम् । मेदसा देवा वपया यजध्वम् । ता नो यज्ञमागतं विश्वधेना । प्रजावदस्मे द्र विणेह धत्तम् । मेदसा देवा वपया यजध्वम् । विष्णुं च देवं वरुणं च रातिम् ४
ता नो अमीवा अपबाधमानौ । इमं यज्ञं जुषमाणावुपेतम् । विष्णूवरुणा युवमध्वराय नः । विशे जनाय महि शर्म यच्छतम् । दीर्घप्रयज्यू हविषा वृधाना । ज्योतिषारातीर्दहतं तमाꣳ सि । ययोरोजसा स्कभिता रजाꣳ सि । वीर्येभिर्वीरतमा शविष्ठा । या पत्येते अप्रतीता शहोभिः । विष्णू अगन्वरुणा पूर्वहूतौ ५
विष्णूवरुणावभिशस्तिपा वाम् । देवा यजन्त हविषा घृतेन । अपामीवाꣳ सेधतꣳ रक्षसश्च । अथा धत्तं यजमानाय शं योः । अꣳ होमुचा वृषभा सुप्रतूर्ती । देवानां देवतमा शविष्ठा । विष्णूवरुणा प्रतिहर्यतं नः । इदं नरा प्रयतमूतये हविः । मही नु द्यावापृथिवी इह ज्येष्ठे । रुचा भवताꣳ शुचयद्भिरर्कैः ६
यत्सीं वरिष्ठे बृहती विमिन्वन् । नृवद्भ्योऽक्षा पप्रथानेभिरेवैः । प्र पूर्वजे पितरा नव्यसीभिः । गीर्भिः कृणुध्वꣳ सदने ऋतस्य । आ नो द्यावापृथिवी दैव्येन । जनेन यातं महि वां वरूथम् । स इत्स्वपा भुवनेष्वास । य इमे द्यावापृथिवी जजान । उर्वी गभीरे रजसी सुमेके । अवꣳ शे धीरः शच्या समैरत् ७
भूरिं द्वे अचरन्ती चरन्तम् । पद्वन्तं गर्भमपदी दधाते । नित्यं न सूनुं पित्रोरुपस्थे । तं पिपृतꣳ रोदसी सत्यवाचम् । इदं द्यावापृथिवी सत्यमस्तु । पितर्मातर्यदिहोपब्रुवे वाम् । भूतं देवानामवमे अवोभिः । विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् । उर्वी पृथ्वी बहुले दूरेऽन्ते । उपब्रुवे नमसा यज्ञे अस्मिन् । दधाते ये सुभगे सुप्रतूर्ती ।द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् । या जाता ओषधयो । ऽति विश्वाः परिष्ठाः । ।या ओषधयः सोमराज्ञीर् । अश्वावतीꣳ सोमवतीम् । ओषधीरिति मातरो । अन्या वो अन्यामवतु ८
indra starasvānabhimātihograḥ | hiraṇyavāśīriṣiraḥ suvarṣāḥ | tasya vayam̐ sumatau yajñiyasya | api bhadre saumanase syāma | hiraṇyavarṇo abhayaṃ kṛṇotu | abhimātihendraḥ pṛtanāsu jiṣṇuḥ | sa naḥ śarma trivarūthaṃ viyam̐ sat | yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ | indra m̐! stuhi vajriṇam̐ stomapṛṣṭham | puroḍāśasya juṣatām̐ havirnaḥ 1
hatvābhimātīḥ pṛtanāḥ sahasvān | athābhayaṃ kṛṇuhi viśvato naḥ | stuhi śūraṃ vajriṇamapratītam | abhimātihanaṃ puruhūtamindra m | ya eka icchatapatirjaneṣu | tasmā indrā ya havirājuhota | indro devānāmadhipāḥ purohitaḥ | diśāṃ patirabhavadvājinīvān | abhimātihā taviṣastuviṣmān | asmabhyaṃ citraṃ vṛṣaṇam̐ rayiṃ dāt 2
ya ime dyāvāpṛthivī mahitvā | balenādṛm̐ hadabhimātihendraḥ | sa no haviḥ pratigṛbhṇātu rātaye | devānāṃ devo nidhipā no avyāt | anavaste rathaṃ| vṛṣṇe yatte | indra sya nu vīryāṇy | ahannahim | |indro yāto'vasitasya rājā | śamasya ca śṛṅgiṇo vajrabāhuḥ | sedu rājā kṣeti carṣaṇīnām | arānna nemiḥ pari tā babhūva 3
abhi sidhmo ajigādasya śatrūn | vi tigmena vṛṣabheṇā puro'bhet | saṃ vajreṇāsṛjadvṛtramindraḥ | pra svāṃ matimatiracchāśadānaḥ | viṣṇuṃ devaṃ varuṇamūtaye bhagam | medasā devā vapayā yajadhvam | tā no yajñamāgataṃ viśvadhenā | prajāvadasme dra viṇeha dhattam | medasā devā vapayā yajadhvam | viṣṇuṃ ca devaṃ varuṇaṃ ca rātim 4
tā no amīvā apabādhamānau | imaṃ yajñaṃ juṣamāṇāvupetam | viṣṇūvaruṇā yuvamadhvarāya naḥ | viśe janāya mahi śarma yacchatam | dīrghaprayajyū haviṣā vṛdhānā | jyotiṣārātīrdahataṃ tamām̐ si | yayorojasā skabhitā rajām̐ si | vīryebhirvīratamā śaviṣṭhā | yā patyete apratītā śahobhiḥ | viṣṇū aganvaruṇā pūrvahūtau 5
viṣṇūvaruṇāvabhiśastipā vām | devā yajanta haviṣā ghṛtena | apāmīvām̐ sedhatam̐ rakṣasaśca | athā dhattaṃ yajamānāya śaṃ yoḥ | am̐ homucā vṛṣabhā supratūrtī | devānāṃ devatamā śaviṣṭhā | viṣṇūvaruṇā pratiharyataṃ naḥ | idaṃ narā prayatamūtaye haviḥ | mahī nu dyāvāpṛthivī iha jyeṣṭhe | rucā bhavatām̐ śucayadbhirarkaiḥ 6
yatsīṃ variṣṭhe bṛhatī viminvan | nṛvadbhyo'kṣā paprathānebhirevaiḥ | pra pūrvaje pitarā navyasībhiḥ | gīrbhiḥ kṛṇudhvam̐ sadane ṛtasya | ā no dyāvāpṛthivī daivyena | janena yātaṃ mahi vāṃ varūtham | sa itsvapā bhuvaneṣvāsa | ya ime dyāvāpṛthivī jajāna | urvī gabhīre rajasī sumeke | avam̐ śe dhīraḥ śacyā samairat 7
bhūriṃ dve acarantī carantam | padvantaṃ garbhamapadī dadhāte | nityaṃ na sūnuṃ pitrorupasthe | taṃ pipṛtam̐ rodasī satyavācam | idaṃ dyāvāpṛthivī satyamastu | pitarmātaryadihopabruve vām | bhūtaṃ devānāmavame avobhiḥ | vidyāmeṣaṃ vṛjanaṃ jīradānum | urvī pṛthvī bahule dūre'nte | upabruve namasā yajñe asmin | dadhāte ye subhage supratūrtī |dyāvā rakṣataṃ pṛthivī no abhvāt | yā jātā oṣadhayo | 'ti viśvāḥ pariṣṭhāḥ | |yā oṣadhayaḥ somarājñīr | aśvāvatīm̐ somavatīm | oṣadhīriti mātaro | anyā vo anyāmavatu 8
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुचिं नु स्तोमꣳ । श्नथद्वृत्रम् । ।उभा वामिन्द्रा ग्नी। प्र चर्षणिभ्यः । ।आ वृत्रहणा । गीर्भिर्विप्रः । ।ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता । सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवाः । बृहद्वदेम विदथे सुवीराः । स ईꣳ सत्येभिः सखिभिः शुचद्भिः । गोधायसं वि धनसैरतर्दत् । ब्रह्मणस्पतिर्वृषभिर्वराहैः १
घर्मस्वेदोभिर्द्र विणं व्यानट् । ब्रह्मणस्पतेरभवद्यथावशम् । सत्यो मन्युर्महि कर्मा करिष्यतः । यो गा उदाजत्स दिवे वि चाभजत् । महीव रीतिः शवसा सरत्पृथक् । इन्धानो अग्निं वनवद्वनुष्यतः । कृतब्रह्मा शूशुवद्रा तहव्य इत् । जातेन जातमति सृत्प्रसृꣳ सते । यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः । ब्रह्मणस्पते सुयमस्य विश्वहा २
रायः स्याम रथ्यो विवस्वतः । वीरेषु वीराꣳ उपपृङ्ग्धि नस्त्वम् । यदीशानो ब्रह्मणा वेषि मे हवम् । स इज्जनेन स विशा स जन्मना । स पुत्रैर्वाजं भरते धना नृभिः । देवानां यः पितरमाविवासति । श्रद्धामना हविषा ब्रह्मणस्पतिम् । यस्ते पूषन्नावो अन्तः । शुक्रं ते अन्यत् । पूषेमा आशाः । प्रपथे पथामजनिष्ट पूषा ३
प्रपथे दिवः प्रपथे पृथिव्याः । उभे अभि प्रियतमे सधस्थे । आ च परा च चरति प्रजानन् । पूषा सुबन्धुर्दिव आ पृथिव्याः । इडस्पतिर्मघवा दस्मवर्चाः । तं देवासो अददुः सूर्यायै । कामेन कृतं तवसꣳ स्वञ्चम् । अजाश्वः पशुपा वाजवस्त्यः । धियंजिन्वो विश्वे भुवने अर्पितः । अष्ट्रां पूषा शिथि-रामुद्वरीवृजत् ४
संचक्षाणो भुवना देव ईयते । शुची वो हव्या मरुतः शुचीनाम् । शुचिꣳ हिनोम्यध्वरꣳ शुचिभ्यः । ऋतेन सत्यमृतसाप आयन् । शुचिजन्मानः शुचयः पावकाः । प्र चित्रमर्कं गृणते तुराय । मारुताय स्वतवसे भरध्वम् । ये सहाꣳ सि सहसा सहन्ते । रेजते अग्ने पृथिवी मखेभ्यः । अꣳ सेष्वा मरुतः खादयो वः ५
वक्षःसु रुक्मा उपशिश्रियाणाः । वि विद्युतो न व्यृष्टिभी रुचानाः । अनु स्वधामायुधैर्यच्छमानाः । या वः शर्म शशमानाय सन्ति । त्रिधातूनि दाशुषे यच्छताधि । अस्मभ्यं तानि मरुतो वियन्त । रयिं नो धत्त वृषणः सुवीरम् । इमे तुरं मरुतो रामयन्ति । इमे सहः सहस आनमन्ति । इमे शꣳ सं वनुष्यतो निपान्ति ६
गुरु द्वेषो अररुषे दधन्ति । अरा इवेदचरमा अहेव । प्र प्रजायन्ते अकवा महोभिः । पृश्नेः पुत्रा उपमासो रभिष्ठाः । स्वया मत्या मरुतः संमिमिक्षुः । अनु ते दायि मह इन्द्रि याय । सत्रा ते विश्वमनु वृत्रहत्ये । अनु क्षत्त्रमनु सहो यजत्र । इन्द्र देवेभिरनु ते नृषह्ये । य इन्द्र शुष्मो मघवन्ते अस्ति ७
शिक्षा सखिभ्यः पुरुहूत नृभ्यः । त्वꣳ हि दृढा मघवन्विचेताः । अपावृधि परिवृतिं न राधः । इन्द्रो राजा जगतश्चर्षणीनाम् । अधि क्षमि विषुरूपं यदस्ति । ततो ददातु दाशुषे वसूनि । चोदद्रा ध उपस्तुतश्चिदर्वाक् । तमु ष्टुहि यो अभिभूत्योजाः । वन्वन्नवातः पुरुहूत इन्द्रः । अषाढमुग्रꣳ सहमान-माभिः ८
गीर्भिर्वर्ध वृषभं चर्षणीनाम् । स्थूरस्य रायो बृहतो य ईशे । तमु ष्टवाम विदथेष्विन्द्र म् । यो वायुना जयति गोमतीषु । प्र धृष्णुया नयति वस्यो अच्छ । आ ते शुष्मो वृषभ एतु पश्चात् । ओत्तरादधरागा पुरस्तात् । आ विश्वतो अभि समेत्वर्वाङ्।इन्द्र द्युम्नꣳ सुवर्वद्धेह्यस्मे ९
śuciṃ nu stomam̐ | śnathadvṛtram | |ubhā vāmindrā gnī| pra carṣaṇibhyaḥ | |ā vṛtrahaṇā | gīrbhirvipraḥ | |brahmaṇaspate tvamasya yantā | sūktasya bodhi tanayaṃ ca jinva | viśvaṃ tadbhadraṃ yadavanti devāḥ | bṛhadvadema vidathe suvīrāḥ | sa īm̐ satyebhiḥ sakhibhiḥ śucadbhiḥ | godhāyasaṃ vi dhanasairatardat | brahmaṇaspatirvṛṣabhirvarāhaiḥ 1
gharmasvedobhirdra viṇaṃ vyānaṭ | brahmaṇaspaterabhavadyathāvaśam | satyo manyurmahi karmā kariṣyataḥ | yo gā udājatsa dive vi cābhajat | mahīva rītiḥ śavasā saratpṛthak | indhāno agniṃ vanavadvanuṣyataḥ | kṛtabrahmā śūśuvadrā tahavya it | jātena jātamati sṛtprasṛm̐ sate | yaṃyaṃ yujaṃ kṛṇute brahmaṇaspatiḥ | brahmaṇaspate suyamasya viśvahā 2
rāyaḥ syāma rathyo vivasvataḥ | vīreṣu vīrām̐ upapṛṅgdhi nastvam | yadīśāno brahmaṇā veṣi me havam | sa ijjanena sa viśā sa janmanā | sa putrairvājaṃ bharate dhanā nṛbhiḥ | devānāṃ yaḥ pitaramāvivāsati | śraddhāmanā haviṣā brahmaṇaspatim | yaste pūṣannāvo antaḥ | śukraṃ te anyat | pūṣemā āśāḥ | prapathe pathāmajaniṣṭa pūṣā 3
prapathe divaḥ prapathe pṛthivyāḥ | ubhe abhi priyatame sadhasthe | ā ca parā ca carati prajānan | pūṣā subandhurdiva ā pṛthivyāḥ | iḍaspatirmaghavā dasmavarcāḥ | taṃ devāso adaduḥ sūryāyai | kāmena kṛtaṃ tavasam̐ svañcam | ajāśvaḥ paśupā vājavastyaḥ | dhiyaṃjinvo viśve bhuvane arpitaḥ | aṣṭrāṃ pūṣā śithi-rāmudvarīvṛjat 4
saṃcakṣāṇo bhuvanā deva īyate | śucī vo havyā marutaḥ śucīnām | śucim̐ hinomyadhvaram̐ śucibhyaḥ | ṛtena satyamṛtasāpa āyan | śucijanmānaḥ śucayaḥ pāvakāḥ | pra citramarkaṃ gṛṇate turāya | mārutāya svatavase bharadhvam | ye sahām̐ si sahasā sahante | rejate agne pṛthivī makhebhyaḥ | am̐ seṣvā marutaḥ khādayo vaḥ 5
vakṣaḥsu rukmā upaśiśriyāṇāḥ | vi vidyuto na vyṛṣṭibhī rucānāḥ | anu svadhāmāyudhairyacchamānāḥ | yā vaḥ śarma śaśamānāya santi | tridhātūni dāśuṣe yacchatādhi | asmabhyaṃ tāni maruto viyanta | rayiṃ no dhatta vṛṣaṇaḥ suvīram | ime turaṃ maruto rāmayanti | ime sahaḥ sahasa ānamanti | ime śam̐ saṃ vanuṣyato nipānti 6
guru dveṣo araruṣe dadhanti | arā ivedacaramā aheva | pra prajāyante akavā mahobhiḥ | pṛśneḥ putrā upamāso rabhiṣṭhāḥ | svayā matyā marutaḥ saṃmimikṣuḥ | anu te dāyi maha indri yāya | satrā te viśvamanu vṛtrahatye | anu kṣattramanu saho yajatra | indra devebhiranu te nṛṣahye | ya indra śuṣmo maghavante asti 7
śikṣā sakhibhyaḥ puruhūta nṛbhyaḥ | tvam̐ hi dṛḍhā maghavanvicetāḥ | apāvṛdhi parivṛtiṃ na rādhaḥ | indro rājā jagataścarṣaṇīnām | adhi kṣami viṣurūpaṃ yadasti | tato dadātu dāśuṣe vasūni | codadrā dha upastutaścidarvāk | tamu ṣṭuhi yo abhibhūtyojāḥ | vanvannavātaḥ puruhūta indraḥ | aṣāḍhamugram̐ sahamāna-mābhiḥ 8
gīrbhirvardha vṛṣabhaṃ carṣaṇīnām | sthūrasya rāyo bṛhato ya īśe | tamu ṣṭavāma vidatheṣvindra m | yo vāyunā jayati gomatīṣu | pra dhṛṣṇuyā nayati vasyo accha | ā te śuṣmo vṛṣabha etu paścāt | ottarādadharāgā purastāt | ā viśvato abhi sametvarvāṅ|indra dyumnam̐ suvarvaddhehyasme 9
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ देवो यातु सविता सुरत्नः । अन्तरिक्षप्रा वहमानो अश्वैः । हस्ते दधानो नर्या पुरूणि । निवेशयन्च प्रसुवन्च भूम । अभीवृतं कृशनैर्विश्वरूपम् । हिरण्यशम्यं यजतो बृहन्तम् । आस्थाद्र थꣳ सविता चित्रभानुः । कृष्णा रजाꣳ सि तविषीं दधानः । स घा नो देवः सविता सवाय । आसाविषद्वसु-पतिर्वसूनि १
विश्रयमाणो अमतिमुरूचीम् । मर्तभोजनमध रासते न । वि जनाञ्श्यावाः शितिपादो अख्यन् । रथꣳ हिरण्यप्रौगं वहन्तः । शश्वद्दिशः सवितुर्दैव्यस्य । उपस्थे विश्वा भुवनानि तस्थुः । वि सुपर्णो अन्तरिक्षाण्यख्यत् । गभीरवेपा असुरः सुनीथः । क्वेदानीꣳ सूर्यः कश्चिकेत । कतमां द्याꣳ रश्मिरस्याततान २
भगं धियं वाजयन्तः पुरन्धिम् । नराशꣳ सो ग्नास्पतिर्नो अव्यात् । आऽये वामस्य संगथे रयीणाम् । प्रिया देवस्य सवितुः स्याम । आ नो विश्वे अस्क्रा गमन्तु देवाः । मित्रो अर्यमा वरुणः सजोषाः । भुवन्यथा नो विश्वे वृधासः । करन्त्सुषहा विथुरं न शवः । शं नो देवा विश्वदेवा भवन्तु । शꣳ सरस्वती सह धीभिरस्तु ३
शमभिषाचः शमु रातिषाचः । शं नो दिव्याः पार्थिवाः शं नो अप्याः । ये सवितुः सत्यसवस्य विश्वे । मित्रस्य व्रते वरुणस्य देवाः । ते सौभगं वीरवद्गोमदप्नः । दधातन द्र विणं चित्रमस्मे । अग्ने याहि दूत्यं वारिषेण्यः । देवाꣳ अच्छा ब्रह्मकृता गणेन । सरस्वतीं मरुतो अश्विनापः । यक्षि देवान्रत्नधेयाय विश्वान् ४
द्यौः पितः पृथिवि मातरध्रुक । अग्ने भ्रातर्वसवो मृडता नः । विश्व आदित्या आदिते सजोषाः । अस्मभ्यꣳ शर्म बहुलं वियन्त । विश्वे देवाः शृणुतेमꣳ हवं मे । ये अन्तरिक्षे य उप द्यवि ष्ठ । ये अग्निजिह्वा उत वा यजत्राः । आसद्यास्मिन्बर्हिषि मादयध्वम् । आ वां मित्रावरुणा हव्यजुष्टिम् । नमसा देवावववसा ववृत्याम् ५
अस्माकं ब्रह्म पृतनासु सह्या अस्माकम् । वृष्टिर्दिव्या सुपारा । युवं वस्त्राणि पीवसा वसाथे । युवोरच्छिद्रा मन्तवो ह सर्गाः । अवातिरतमनृतानि विश्वा । ऋतेन मित्रावरुणा सचेथे । तत्सु वां मित्रावरुणा महित्वम् । ईर्मा तस्थु-षीरहभिर्दुदुह्रे । विश्वाः पिन्वथ स्वसरस्य धेनाः अनु वामेकः पविराववर्ति ६
यद्बꣳ हिष्ठं नातिविदे सुदानू ।अच्छिद्र ꣳ! शर्म भुवनस्य गोपा । ततो नो मित्रा-वरुणाववीष्टम् । सिषासन्तो जीगिवाꣳ सः स्याम । आ नो मित्रावरुणा हव्यदातिम् । घृतैर्गव्यूतिमुक्षतमिडाभिः । प्रति वामत्र वरमा जनाय । पृणीतमुद्गो दिव्यस्यं चारोः । प्र बाहवा सिसृतं जीवसे नः । आ नो गव्यूतिमुक्षतं घृतेन ७
आ नो जने श्रवयतं युवाना । श्रुतं मे मित्रावरुणा हवेमा । इमा रुद्रा य स्थिरधन्वने गिरः । क्षिप्रेषवे देवाय स्वधाम्ने । अषाढाय सहमानाय मीढुषे । तिग्मायुधाय भरता शृणोतन । त्वा दत्तेभी रुद्र शंतमेभिः । शतꣳ हिमा अशीय भेषजेभिः । व्यस्मद्द्वेषो वितरं व्यꣳ हः । व्यमीवाꣳ श्चातयस्वा विषूचीः ८
अर्हन्बिभर्षि । मा नस्तोके । ।आ ते पितर्मरुताꣳ सुम्नमेतु । मा नः सूर्यस्य संदृशो युयोथाः । अभि नो वीरो अर्वति क्षमेत । प्रजायेमहि रुद्र प्रजाभिः । एवा बभ्रो वृषभ चेकितान । यथा देव न हृणीषे न हꣳ सि । हावनश्रूर्नो रुद्रे ह बोधि । बृहद्वदेम विदथे सुवीराः । परि णो रुद्रस्य हेतिः । स्तुहि श्रुतम् ।मीढुष्टमार्हन्बिभर्षि । त्वमग्ने रुद्र । आ वो राजानम् ९
ā devo yātu savitā suratnaḥ | antarikṣaprā vahamāno aśvaiḥ | haste dadhāno naryā purūṇi | niveśayanca prasuvanca bhūma | abhīvṛtaṃ kṛśanairviśvarūpam | hiraṇyaśamyaṃ yajato bṛhantam | āsthādra tham̐ savitā citrabhānuḥ | kṛṣṇā rajām̐ si taviṣīṃ dadhānaḥ | sa ghā no devaḥ savitā savāya | āsāviṣadvasu-patirvasūni 1
viśrayamāṇo amatimurūcīm | martabhojanamadha rāsate na | vi janāñśyāvāḥ śitipādo akhyan | ratham̐ hiraṇyapraugaṃ vahantaḥ | śaśvaddiśaḥ saviturdaivyasya | upasthe viśvā bhuvanāni tasthuḥ | vi suparṇo antarikṣāṇyakhyat | gabhīravepā asuraḥ sunīthaḥ | kvedānīm̐ sūryaḥ kaściketa | katamāṃ dyām̐ raśmirasyātatāna 2
bhagaṃ dhiyaṃ vājayantaḥ purandhim | narāśam̐ so gnāspatirno avyāt | ā'ye vāmasya saṃgathe rayīṇām | priyā devasya savituḥ syāma | ā no viśve askrā gamantu devāḥ | mitro aryamā varuṇaḥ sajoṣāḥ | bhuvanyathā no viśve vṛdhāsaḥ | karantsuṣahā vithuraṃ na śavaḥ | śaṃ no devā viśvadevā bhavantu | śam̐ sarasvatī saha dhībhirastu 3
śamabhiṣācaḥ śamu rātiṣācaḥ | śaṃ no divyāḥ pārthivāḥ śaṃ no apyāḥ | ye savituḥ satyasavasya viśve | mitrasya vrate varuṇasya devāḥ | te saubhagaṃ vīravadgomadapnaḥ | dadhātana dra viṇaṃ citramasme | agne yāhi dūtyaṃ vāriṣeṇyaḥ | devām̐ acchā brahmakṛtā gaṇena | sarasvatīṃ maruto aśvināpaḥ | yakṣi devānratnadheyāya viśvān 4
dyauḥ pitaḥ pṛthivi mātaradhruka | agne bhrātarvasavo mṛḍatā naḥ | viśva ādityā ādite sajoṣāḥ | asmabhyam̐ śarma bahulaṃ viyanta | viśve devāḥ śṛṇutemam̐ havaṃ me | ye antarikṣe ya upa dyavi ṣṭha | ye agnijihvā uta vā yajatrāḥ | āsadyāsminbarhiṣi mādayadhvam | ā vāṃ mitrāvaruṇā havyajuṣṭim | namasā devāvavavasā vavṛtyām 5
asmākaṃ brahma pṛtanāsu sahyā asmākam | vṛṣṭirdivyā supārā | yuvaṃ vastrāṇi pīvasā vasāthe | yuvoracchidrā mantavo ha sargāḥ | avātiratamanṛtāni viśvā | ṛtena mitrāvaruṇā sacethe | tatsu vāṃ mitrāvaruṇā mahitvam | īrmā tasthu-ṣīrahabhirduduhre | viśvāḥ pinvatha svasarasya dhenāḥ anu vāmekaḥ pavirāvavarti 6
yadbam̐ hiṣṭhaṃ nātivide sudānū |acchidra m̐! śarma bhuvanasya gopā | tato no mitrā-varuṇāvavīṣṭam | siṣāsanto jīgivām̐ saḥ syāma | ā no mitrāvaruṇā havyadātim | ghṛtairgavyūtimukṣatamiḍābhiḥ | prati vāmatra varamā janāya | pṛṇītamudgo divyasyaṃ cāroḥ | pra bāhavā sisṛtaṃ jīvase naḥ | ā no gavyūtimukṣataṃ ghṛtena 7
ā no jane śravayataṃ yuvānā | śrutaṃ me mitrāvaruṇā havemā | imā rudrā ya sthiradhanvane giraḥ | kṣipreṣave devāya svadhāmne | aṣāḍhāya sahamānāya mīḍhuṣe | tigmāyudhāya bharatā śṛṇotana | tvā dattebhī rudra śaṃtamebhiḥ | śatam̐ himā aśīya bheṣajebhiḥ | vyasmaddveṣo vitaraṃ vyam̐ haḥ | vyamīvām̐ ścātayasvā viṣūcīḥ 8
arhanbibharṣi | mā nastoke | |ā te pitarmarutām̐ sumnametu | mā naḥ sūryasya saṃdṛśo yuyothāḥ | abhi no vīro arvati kṣameta | prajāyemahi rudra prajābhiḥ | evā babhro vṛṣabha cekitāna | yathā deva na hṛṇīṣe na ham̐ si | hāvanaśrūrno rudre ha bodhi | bṛhadvadema vidathe suvīrāḥ | pari ṇo rudrasya hetiḥ | stuhi śrutam |mīḍhuṣṭamārhanbibharṣi | tvamagne rudra | ā vo rājānam 9
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यो देवीमुषसꣳ रोचमाना मर्यः । न योषामभ्येति पश्चात् । यत्रा नरो देवयन्तो युगानि । वितन्वते प्रति भद्राय भद्रम् । भद्रा अश्वा हरितः सूर्यस्य । चित्रा एदग्वा अनुमाद्यासः । नमस्यन्तो दिव आ पृष्ठमस्थुः । परि द्यावापृथिवी यन्ति सद्यः । तत्सूर्यस्य देवत्वं तन्महित्वम् । मध्या कर्तोर्विततꣳ संजभार १
यदेदयुक्त हरितः सधस्थात् । आद्रा त्री वासस्तनुते सिमस्मै । तन्मित्रस्य वरुणस्याभिचक्षे । सूर्यो रूपं कृणुते द्योरुपस्थे । अनन्तमन्यद्द्रुशदस्य पाजः । कृष्णमन्यद्धरितः संभरन्ति । अद्या देवा उदिता सूर्यस्य । निरꣳ हसः पिपृतान्निरवद्यात् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्ताम् । अदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः २
दिवो रुक्म उरुचक्षा उदेति । दूर अर्थस्तरणिर्भ्राजमानः । नूनं जनाः सूर्येण प्रसूताः । आयन्नर्थानि कृणवन्नपाꣳ सि । शं नो भव चक्षसा शं नो अह्ना । शं भानुना शꣳ हिमा शं घृणेन । यथा शमस्मै शमसद्दुरोणे । तत्सूर्य द्र विणं धेहि चित्रम् । चित्रं देवानामुदगादनीकम् । चक्षुर्मित्रस्य वरुणस्याग्नेः ३
आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षम् । सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च । त्वष्टा दधत् । तन्नस्तुरीपम् । ।त्वष्टा वीरं। पिशङ्गरूपः । ।दशेमं त्वष्टुर्जनयन्त गर्भम् । अतन्द्रा सो युवतयो बिभर्त्रम् । तिग्मानीकꣳ स्वयशसं जनेषु । विरोचमानं परि षीं नयन्ति । आविष्ट्यो वर्धते चारुरासु । जिह्मानामूर्ध्वः स्वयशा उपस्थे ४
उभे त्वष्टुर्बिभ्यतुर्जायमानात् । प्रतीची सिꣳ हं प्रतिजोषयेते । मित्रो जनान् । प्र स मित्र । ।अयं मित्रो नमस्यः सुशेवः । राजा सुक्षत्रो अजनिष्ट वेधाः । तस्य वयꣳ सुमतौ यज्ञियस्य अपि भद्रे सौमनसे स्याम । अनमीवासं इडया मदन्तः । मितज्मवो वरिमन्ना पृथिव्याः । आदित्यस्य व्रतमुपक्ष्यन्तः ५
वयं मित्रस्य सुमतौ स्याम । मित्रं न ईꣳ शिम्या गोषु गव्यवत् । स्वाधियो विदथे अप्स्वजीजनन् । अरेजयताꣳ रोदसी पाजसा गिरा । प्रति प्रियं यजतं जनुषामवः । महाꣳ आदित्यो नमसोपसद्यः । यातयज्जनो गृणते सुशेवः । तस्मा एतत्पन्यतमाय जुष्टम् । अग्नौ मित्राय हविराजुहोत । आ वाꣳ रथो रोदसी बद्बधानः ६
हिरण्ययो वृषभिर्यात्वश्वैः । घृतवर्तनिः पविभी रुचानः । इषां वोढा नृपतिर्वाजिनीवान् । स पप्रथानो अभि पञ्च भूम । त्रिवन्धुरो मनसायातु युक्तः । विशो येन गच्छथो देवयन्तीः । कुत्राचिद्याममश्विना दधाना । स्वश्वा यशसायातमर्वाक् । दस्रा निधिं मधुमन्तं पिबाथः । वि वाꣳ रथो वध्वा यादमानः ७
अन्तान्दिवो बाधते वर्तनिभ्याम् । युवोः श्रियं परि योषा वृणीत । सूरो दुहिता परितक्मियायाम् । यद्देवयन्तमवथः शचीभिः । परिघ्रꣳ स वां मना वां वयो गाम् । यो ह स्य वाꣳ रथिरा वस्त उस्राः । रथो युजानः परियाति वर्तिः । तेन नः शं योरुषसो व्युष्टौ । न्यश्विना वहतं यज्ञे अस्मिन् । युवं भुज्युमवविद्धꣳ समुद्रे ८
उदूहथुरर्णसो अस्रिधानैः । पतत्रिभिरश्रमैरव्यथिभिः । दꣳ सनाभिरश्विना पारयन्ताम् । अग्नीषोमा यो अद्य वाम् । इदं वचः सपर्यति । तस्मै धत्तꣳ सुवीर्यम् । गवां पोषꣳ स्वश्वियं ।यो अग्नीषोमा हविषा सपर्यात् । देवद्री चा मनसा यो घृतेन । तस्य व्रतꣳ रक्षतं पातमꣳ हसः ९
विशे जनाय महि शर्म यच्छतम् । अग्नीषोमा य आहुतिम् । यो वां दाशाद्धविष्कृतिम् । स प्रजया सुवीर्यम् । विश्वमायुर्व्यश्नवत् । अग्नीषोमा चेति तद्वीर्यं वाम् । यदमुष्णीतमवसं पणिं गोः । अवातिरतं प्रथयस्य शेषः अविन्दतंज्योतिरेकं बहुभ्यः । अग्नीषोमाविमꣳ सु मे । ऽग्नीषोमा हविषः प्रस्थितस्य १०
sūryo devīmuṣasam̐ rocamānā maryaḥ | na yoṣāmabhyeti paścāt | yatrā naro devayanto yugāni | vitanvate prati bhadrāya bhadram | bhadrā aśvā haritaḥ sūryasya | citrā edagvā anumādyāsaḥ | namasyanto diva ā pṛṣṭhamasthuḥ | pari dyāvāpṛthivī yanti sadyaḥ | tatsūryasya devatvaṃ tanmahitvam | madhyā kartorvitatam̐ saṃjabhāra 1
yadedayukta haritaḥ sadhasthāt | ādrā trī vāsastanute simasmai | tanmitrasya varuṇasyābhicakṣe | sūryo rūpaṃ kṛṇute dyorupasthe | anantamanyaddruśadasya pājaḥ | kṛṣṇamanyaddharitaḥ saṃbharanti | adyā devā uditā sūryasya | niram̐ hasaḥ pipṛtānniravadyāt | tanno mitro varuṇo māmahantām | aditiḥ sindhuḥ pṛthivī uta dyauḥ 2
divo rukma urucakṣā udeti | dūra arthastaraṇirbhrājamānaḥ | nūnaṃ janāḥ sūryeṇa prasūtāḥ | āyannarthāni kṛṇavannapām̐ si | śaṃ no bhava cakṣasā śaṃ no ahnā | śaṃ bhānunā śam̐ himā śaṃ ghṛṇena | yathā śamasmai śamasadduroṇe | tatsūrya dra viṇaṃ dhehi citram | citraṃ devānāmudagādanīkam | cakṣurmitrasya varuṇasyāgneḥ 3
āprā dyāvāpṛthivī antarikṣam | sūrya ātmā jagatastasthuṣaśca | tvaṣṭā dadhat | tannasturīpam | |tvaṣṭā vīraṃ| piśaṅgarūpaḥ | |daśemaṃ tvaṣṭurjanayanta garbham | atandrā so yuvatayo bibhartram | tigmānīkam̐ svayaśasaṃ janeṣu | virocamānaṃ pari ṣīṃ nayanti | āviṣṭyo vardhate cārurāsu | jihmānāmūrdhvaḥ svayaśā upasthe 4
ubhe tvaṣṭurbibhyaturjāyamānāt | pratīcī sim̐ haṃ pratijoṣayete | mitro janān | pra sa mitra | |ayaṃ mitro namasyaḥ suśevaḥ | rājā sukṣatro ajaniṣṭa vedhāḥ | tasya vayam̐ sumatau yajñiyasya api bhadre saumanase syāma | anamīvāsaṃ iḍayā madantaḥ | mitajmavo varimannā pṛthivyāḥ | ādityasya vratamupakṣyantaḥ 5
vayaṃ mitrasya sumatau syāma | mitraṃ na īm̐ śimyā goṣu gavyavat | svādhiyo vidathe apsvajījanan | arejayatām̐ rodasī pājasā girā | prati priyaṃ yajataṃ januṣāmavaḥ | mahām̐ ādityo namasopasadyaḥ | yātayajjano gṛṇate suśevaḥ | tasmā etatpanyatamāya juṣṭam | agnau mitrāya havirājuhota | ā vām̐ ratho rodasī badbadhānaḥ 6
hiraṇyayo vṛṣabhiryātvaśvaiḥ | ghṛtavartaniḥ pavibhī rucānaḥ | iṣāṃ voḍhā nṛpatirvājinīvān | sa paprathāno abhi pañca bhūma | trivandhuro manasāyātu yuktaḥ | viśo yena gacchatho devayantīḥ | kutrācidyāmamaśvinā dadhānā | svaśvā yaśasāyātamarvāk | dasrā nidhiṃ madhumantaṃ pibāthaḥ | vi vām̐ ratho vadhvā yādamānaḥ 7
antāndivo bādhate vartanibhyām | yuvoḥ śriyaṃ pari yoṣā vṛṇīta | sūro duhitā paritakmiyāyām | yaddevayantamavathaḥ śacībhiḥ | parighram̐ sa vāṃ manā vāṃ vayo gām | yo ha sya vām̐ rathirā vasta usrāḥ | ratho yujānaḥ pariyāti vartiḥ | tena naḥ śaṃ yoruṣaso vyuṣṭau | nyaśvinā vahataṃ yajñe asmin | yuvaṃ bhujyumavaviddham̐ samudre 8
udūhathurarṇaso asridhānaiḥ | patatribhiraśramairavyathibhiḥ | dam̐ sanābhiraśvinā pārayantām | agnīṣomā yo adya vām | idaṃ vacaḥ saparyati | tasmai dhattam̐ suvīryam | gavāṃ poṣam̐ svaśviyaṃ |yo agnīṣomā haviṣā saparyāt | devadrī cā manasā yo ghṛtena | tasya vratam̐ rakṣataṃ pātamam̐ hasaḥ 9
viśe janāya mahi śarma yacchatam | agnīṣomā ya āhutim | yo vāṃ dāśāddhaviṣkṛtim | sa prajayā suvīryam | viśvamāyurvyaśnavat | agnīṣomā ceti tadvīryaṃ vām | yadamuṣṇītamavasaṃ paṇiṃ goḥ | avātirataṃ prathayasya śeṣaḥ avindataṃjyotirekaṃ bahubhyaḥ | agnīṣomāvimam̐ su me | 'gnīṣomā haviṣaḥ prasthitasya 10
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमस्मि प्रथमजा ऋतस्य । पूर्वं देवेभ्यो अमृतस्य नाभिः । यो मा ददाति स इदेव मावाः । अहमन्नमन्नमदन्तमद्मि । पूर्वमग्नेरपि दहत्यन्नम् । यत्तौ हासाते अहमुत्तरेषु । व्यात्तमस्य पशवः सुजम्भम् । पश्यन्ति धीराः प्रचरन्ति पाकाः । जहाम्यन्यं न जहाम्यन्यम् । अहमन्नं वशमिच्चरामि १
समानमर्थं पर्येमि भुञ्जत् । को मामन्नं मनुष्यो दयेत । पराके अन्नं निहितं लोक एतत् । विश्वैर्देवैः पितृभिर्गुप्तमन्नम् । यदद्यते लुप्यते यत्परोप्यते । शततमी सा तनूर्मे बभूव । महान्तौ चरू सकृद्दुग्धेन पप्रौ । दिवं च पृश्नि पृथिवीं च साकम् । तत्संपिबन्तो न मिनन्ति वेधसः । नैतद्भूयो भवति नो कनीयः २
अन्नं प्राणमन्नमपानमाहुः । अन्नं मृत्युं तमु जीवातुमाहुः । अन्नं ब्रह्माणो जरसं वदन्ति । अन्नमाहुः प्रजननं प्रजानाम् । मोघमन्नं विन्दते अप्रचेताः । सत्यं ब्रवीमि वध इत्स तस्य । नार्यमणं पुष्यति नो सखायम् । केवलाघो भवति केवलादी ।अहं मेघः स्तनयन्वर्षन्नस्मि । मामदन्त्यहमद्म्यन्यान् ३
अहꣳ सदमृतो भवामि । मदादित्या अधि सर्वे तपन्ति । देवीं वाचमजनयन्त । यद्वाग्वदन्ति । अनन्तामन्तादधि निर्मितां महीम् । यस्यां देवा अद-धुर्भोजनानि । एकाक्षरां द्विपदाꣳ षट्पदां च । वाचं देवा उपजीवन्ति विश्वे । वाचं देवा उपजीवन्ति विश्वे । वाचं गन्धर्वाः पशवो मनुष्याः । वाचीमा विश्वा भुवनान्यर्पिता ४
सा नो हवं जुषतामिन्द्र पत्नी ।वागक्षरं प्रथमजा ऋतस्य । वेदानां मातामृतस्य नाभिः । सा नो जुषाणोऽपयज्ञमागात् । अवन्ती देवी सुहवा मे अस्तु । यामृषयो मन्त्रकृतो मनीषिणः । अन्वैच्छन्देवास्तपसा श्रमेण । तां देवीं वाचꣳ हविषा यजामहे । सा नो दधातु सुकृतस्य लोके । चत्वारि वाक्परि-मिता पदानि ५
तानि विदुर्ब्राह्मणा ये मनीषिणः । गुहा त्रीणि निहिता नेङ्गयन्ति । तुरीयं वाचो मनुष्या वदन्ति । श्रद्धयाग्निः समिध्यते । श्रद्धया विन्दते हविः । श्रद्धां भगस्य मूर्धनि । वचसावेदयामसि । प्रियꣳ श्रद्धे ददतः । प्रियꣳ श्रद्धे दिदासतः । प्रियं भोजेषु यज्वसु ६
इदं म उदितं कृधि । यथा देवा असुरेषु । श्रद्धामुग्रेषु चक्रिरे । एवं भोजेषु यज्वसु । अस्माकमुदितं कृधि । श्रद्धां देवा यजमानाः । वायुगोपा उपासते । श्रद्धाꣳ हृदय्ययाकूत्या । श्रद्धया हूयते हविः । श्रद्धां प्रातर्हवामहे ७
श्रद्धां मध्यंदिनं परि । श्रद्धाꣳ सूर्यस्य निम्रुचि । श्रद्धे श्रद्धापयेह मा । श्रद्धा देवानधिवस्ते । श्रद्धा विश्वमिदं जगत् । श्रद्धां कामस्य मातरम् । हविषा वर्धयामसि । ब्रह्म जज्ञानं प्रथमं पुरस्तात् । वि सीमतः सुरुचो वेन आवः । स बुध्निया उपमा अस्य विष्ठाः ८
सतश्च योनिमसतश्च विवः । पिता विराजामृषभो रयीणाम् । अन्तरिक्षं विश्वरूप आविवेश । तमर्कैरभ्यर्चन्ति वह्सम् । ब्रह्म सन्तं ब्रह्मणा वर्धयन्तः । ब्रह्म देवानजनयत् । ब्रह्म विश्वमिदं जगत् । ब्रह्मणः क्षत्रं निर्मितम् । ब्रह्म ब्राह्मण आत्मना । अन्तरस्मिन्निमे लोकाः ९
अन्तर्विश्वमिदं जगत् । ब्रह्मैव भूतानां ज्येष्ठम् । तेन कोऽर्हति स्पर्धितुम् । ब्रह्मन्देवास्त्रयस्त्रिꣳ शत् । ब्रह्मन्निन्द्र प्रजापती ।ब्रह्मन्ह विश्वा भूतानि । नावीवान्तः समाहिता । चतस्र आशाः प्रचरन्त्वग्नयः । इमं नो यज्ञं नयतु प्रजानन् । घृतं पिन्वन्नजरं सुवीरम् १०
ब्रह्म समिद्भवत्याहुतीनाम् । आ गावो अग्मन्नुत भद्र मक्रन् । सीदन्तु गोष्ठे रणयन्त्वस्मे । प्रजावतीः पुरुरूपा इह स्युः । इन्द्रा य पूर्वीरुषसो दुहानाः । इन्द्रो यज्वने पृणते च शिक्षति । उपेद्ददाति न स्वं मुषायति । भूयोभूयो रयिमिदस्य वर्धयन् । अभिन्ने खिल्ले निदधाति देवयुम् । न ता नशन्ति । न ता अर्वा ११
गावो भगो गाव इन्द्रो मे अच्छात् । गावः सोमस्य प्रथमस्य भक्षः । इमा या गावः स जनास इन्द्रः । इच्छामीद्धृदा मनसा चिदिन्द्र म् । यूयं गावो मेदयथा कृशं चित् । अश्लीलं चित्कृणुथा सुप्रतीकम् । भद्रं गृहं कृणुथ भद्र वाचः । बृहद्वो वय उच्यते सभासु । प्रजावतीः सूयवसꣳ रिशन्तीः । शुद्धा अप सुप्रपाणे पिबन्तीः । मा वः स्तेन ईशत माघशꣳ सः । परि वो हेती रुद्र स्य वृञ्ज्यात् । उपेदमुपपर्चनम् । आसु गोषूपपृच्यताम् । उपर्षभस्य रेतसि । उपेन्द्र तव वीर्ये १२
ahamasmi prathamajā ṛtasya | pūrvaṃ devebhyo amṛtasya nābhiḥ | yo mā dadāti sa ideva māvāḥ | ahamannamannamadantamadmi | pūrvamagnerapi dahatyannam | yattau hāsāte ahamuttareṣu | vyāttamasya paśavaḥ sujambham | paśyanti dhīrāḥ pracaranti pākāḥ | jahāmyanyaṃ na jahāmyanyam | ahamannaṃ vaśamiccarāmi 1
samānamarthaṃ paryemi bhuñjat | ko māmannaṃ manuṣyo dayeta | parāke annaṃ nihitaṃ loka etat | viśvairdevaiḥ pitṛbhirguptamannam | yadadyate lupyate yatparopyate | śatatamī sā tanūrme babhūva | mahāntau carū sakṛddugdhena paprau | divaṃ ca pṛśni pṛthivīṃ ca sākam | tatsaṃpibanto na minanti vedhasaḥ | naitadbhūyo bhavati no kanīyaḥ 2
annaṃ prāṇamannamapānamāhuḥ | annaṃ mṛtyuṃ tamu jīvātumāhuḥ | annaṃ brahmāṇo jarasaṃ vadanti | annamāhuḥ prajananaṃ prajānām | moghamannaṃ vindate apracetāḥ | satyaṃ bravīmi vadha itsa tasya | nāryamaṇaṃ puṣyati no sakhāyam | kevalāgho bhavati kevalādī |ahaṃ meghaḥ stanayanvarṣannasmi | māmadantyahamadmyanyān 3
aham̐ sadamṛto bhavāmi | madādityā adhi sarve tapanti | devīṃ vācamajanayanta | yadvāgvadanti | anantāmantādadhi nirmitāṃ mahīm | yasyāṃ devā ada-dhurbhojanāni | ekākṣarāṃ dvipadām̐ ṣaṭpadāṃ ca | vācaṃ devā upajīvanti viśve | vācaṃ devā upajīvanti viśve | vācaṃ gandharvāḥ paśavo manuṣyāḥ | vācīmā viśvā bhuvanānyarpitā 4
sā no havaṃ juṣatāmindra patnī |vāgakṣaraṃ prathamajā ṛtasya | vedānāṃ mātāmṛtasya nābhiḥ | sā no juṣāṇo'payajñamāgāt | avantī devī suhavā me astu | yāmṛṣayo mantrakṛto manīṣiṇaḥ | anvaicchandevāstapasā śrameṇa | tāṃ devīṃ vācam̐ haviṣā yajāmahe | sā no dadhātu sukṛtasya loke | catvāri vākpari-mitā padāni 5
tāni vidurbrāhmaṇā ye manīṣiṇaḥ | guhā trīṇi nihitā neṅgayanti | turīyaṃ vāco manuṣyā vadanti | śraddhayāgniḥ samidhyate | śraddhayā vindate haviḥ | śraddhāṃ bhagasya mūrdhani | vacasāvedayāmasi | priyam̐ śraddhe dadataḥ | priyam̐ śraddhe didāsataḥ | priyaṃ bhojeṣu yajvasu 6
idaṃ ma uditaṃ kṛdhi | yathā devā asureṣu | śraddhāmugreṣu cakrire | evaṃ bhojeṣu yajvasu | asmākamuditaṃ kṛdhi | śraddhāṃ devā yajamānāḥ | vāyugopā upāsate | śraddhām̐ hṛdayyayākūtyā | śraddhayā hūyate haviḥ | śraddhāṃ prātarhavāmahe 7
śraddhāṃ madhyaṃdinaṃ pari | śraddhām̐ sūryasya nimruci | śraddhe śraddhāpayeha mā | śraddhā devānadhivaste | śraddhā viśvamidaṃ jagat | śraddhāṃ kāmasya mātaram | haviṣā vardhayāmasi | brahma jajñānaṃ prathamaṃ purastāt | vi sīmataḥ suruco vena āvaḥ | sa budhniyā upamā asya viṣṭhāḥ 8
sataśca yonimasataśca vivaḥ | pitā virājāmṛṣabho rayīṇām | antarikṣaṃ viśvarūpa āviveśa | tamarkairabhyarcanti vahsam | brahma santaṃ brahmaṇā vardhayantaḥ | brahma devānajanayat | brahma viśvamidaṃ jagat | brahmaṇaḥ kṣatraṃ nirmitam | brahma brāhmaṇa ātmanā | antarasminnime lokāḥ 9
antarviśvamidaṃ jagat | brahmaiva bhūtānāṃ jyeṣṭham | tena ko'rhati spardhitum | brahmandevāstrayastrim̐ śat | brahmannindra prajāpatī |brahmanha viśvā bhūtāni | nāvīvāntaḥ samāhitā | catasra āśāḥ pracarantvagnayaḥ | imaṃ no yajñaṃ nayatu prajānan | ghṛtaṃ pinvannajaraṃ suvīram 10
brahma samidbhavatyāhutīnām | ā gāvo agmannuta bhadra makran | sīdantu goṣṭhe raṇayantvasme | prajāvatīḥ pururūpā iha syuḥ | indrā ya pūrvīruṣaso duhānāḥ | indro yajvane pṛṇate ca śikṣati | upeddadāti na svaṃ muṣāyati | bhūyobhūyo rayimidasya vardhayan | abhinne khille nidadhāti devayum | na tā naśanti | na tā arvā 11
gāvo bhago gāva indro me acchāt | gāvaḥ somasya prathamasya bhakṣaḥ | imā yā gāvaḥ sa janāsa indraḥ | icchāmīddhṛdā manasā cidindra m | yūyaṃ gāvo medayathā kṛśaṃ cit | aślīlaṃ citkṛṇuthā supratīkam | bhadraṃ gṛhaṃ kṛṇutha bhadra vācaḥ | bṛhadvo vaya ucyate sabhāsu | prajāvatīḥ sūyavasam̐ riśantīḥ | śuddhā apa suprapāṇe pibantīḥ | mā vaḥ stena īśata māghaśam̐ saḥ | pari vo hetī rudra sya vṛñjyāt | upedamupaparcanam | āsu goṣūpapṛcyatām | uparṣabhasya retasi | upendra tava vīrye 12
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ता सूर्याचन्द्र मसा विश्वभृत्तमा महत् । तेजो वसुमद्रा जतो दिवि । सामात्माना चरतः सामचारिणा । ययोर्व्रतं न ममे जातु देवयोः । उभावन्तौ परियात अर्म्या । दिवो न रश्मीꣳ स्तनुतो व्यर्णवे । उभा भुवन्ती भुवना कविक्रतू ।सूर्या न चन्द्रा चरतो हतामती ।पती द्युमद्विश्वविदा उभा दिवः । सूर्या उभा चन्द्र मसा विचक्षणा १
विश्ववारा विरिवोभा वरेण्या । ता नोऽवतं मतिमन्ता महिव्रता । विश्ववपरी प्रतरणा तरन्ता । सुवर्विदा दृशये भूरिरश्मी ।सूर्या हि चन्द्रा वसु त्वेष दर्शता । मनस्विनोभानुचरतो नु सं दिवम् । अस्य श्रवो नद्यः सप्त बिभ्रति । द्यावाक्षामा पृथिवी दर्शतं वपुः । अस्मे सूर्याचन्द्र मसाभिचक्षे । श्रद्धे कमिन्द्र चरतो विचर्तुरम् २
पूर्वापरं चरतो माययैतौ । शिशू क्रीडन्तौ परियातो अध्वरम् । विश्वान्यन्यो भुवनाभिचष्टे । ऋतूनन्यो विदधज्जायते पुनः । हिरण्यवर्णाः शुचयः पावका । यासाꣳ राजा । ।यासां देवाः । शिवेन मा चक्षुषा पश्यत । ।आपो भद्रा । आदित्पश्यामि । ।नासदासीन्नो सदासीत्तदानीम् । नासीद्र जो नो व्योमापरो यत् । किमावरीवः कुह कस्य शर्मन् ३
अम्भः किमासीद्गहनं गभीरम् । न मृत्युरमृतं तर्हि न रात्रिया अह्न आसीत्प्रकेतः । आनीदवातꣳ स्वधया तदेकम् । तस्माद्धान्यं न परः किं चनास । तम आसीत्तमसा गूढमग्रे प्रकेतम् । सलिलꣳ सर्वमा इदम् । तुच्छेनाभ्वपिहितं यदासीत् । तमसस्तन्महिनाजायतैकम् । कामस्तदग्रे समवर्तताधि ४
मनसो रेतः प्रथमं यदासीत् । सतो बन्धुमसति निरविन्दन् । हृदि प्रतीष्या कवयो मनीषा । तिरश्चीनो विततो रश्मिरेषाम् । अधः स्विदासी३दुपरि स्विदासी३त् । रेतोधा आसन्महिमान आसन् । स्वधा अवस्तात्प्रयतिः परस्तात् । को अद्धा वेद क इह प्रवोचत् । कुत आजाता कुत इयं विसृष्टिः । अर्वाग्देवा अस्य विसर्जनाय ५
अथा को वेद यत आबभूव । इयं विसृष्टिर्यत आबभूव । यदि वा दधे यदि वा न । यो अस्याध्यक्षः परमे व्योमन् । सो अङ्ग वेद यदि वा न वेद । किꣳ स्विद्वनं क उ स वृक्ष आसीत् । यतो द्यावापृथिवी निष्टतक्षुः । मनीषिणो मनसा पृच्छतेदु तत् । यदध्यतिष्ठद्भुवनानि धारयन् । ब्रह्म वनं ब्रह्म स वृक्ष आसीत् ६
यतो द्यावापृथिवी निष्टतक्षुः । मनीषिणो मनसा विब्रवीमि वः । ब्रह्माध्य-तिष्ठद्भुवनानि धारयन् । प्रातरग्निं प्रातरिन्द्र ꣳ! हवामहे । प्रातर्मित्रावरुणा प्रातरश्विना । प्रातर्भगं पूषणं ब्रह्मणस्पतिम् । प्रातः सोममुत रुद्र ꣳ! हुवेम । प्रातर्जितं भगमुग्रꣳ हुवेम । वयं पुत्रमदितेर्यो विधर्ता । आध्रश्चिद्यं मन्यमानस्तुरश्चित् ७
राजा चिद्यं भगं भक्षीत्याह । भग प्रणेतर्भग सत्यराधः । भगेमां धियमुदव ददन्नः । भग प्र णो जनय गोभिरश्वैः । भग प्र नृभिर्नृवन्तः स्याम । उतेदानीं भगवन्तः स्याम । उत प्रपित्व उत मध्ये अह्नाम् । उतोदिता मघवन्त्सूर्यस्य । वयं देवानाꣳ सुमतौ स्याम । भग एव भगवाꣳ अस्तु देवाः ८
तेन वयं भगवन्तः स्याम । तं त्वा भग सर्व इज्जोहवीमि । स नो भग पुर एता भवेह । समध्वरायोषसो नमन्त । दधिक्रावेव शुचये पदाय । अर्वाचीनं वसुविदं भगं नः । रथमिवाश्वा वाजिन आवहन्तु । अश्वावतीर्गोमतीर्न उषासः । वीरवतीः सदमुच्छन्तु भद्रा ः! । घृतं दुहाना विश्वतः प्रपीनाः । यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ९
tā sūryācandra masā viśvabhṛttamā mahat | tejo vasumadrā jato divi | sāmātmānā carataḥ sāmacāriṇā | yayorvrataṃ na mame jātu devayoḥ | ubhāvantau pariyāta armyā | divo na raśmīm̐ stanuto vyarṇave | ubhā bhuvantī bhuvanā kavikratū |sūryā na candrā carato hatāmatī |patī dyumadviśvavidā ubhā divaḥ | sūryā ubhā candra masā vicakṣaṇā 1
viśvavārā virivobhā vareṇyā | tā no'vataṃ matimantā mahivratā | viśvavaparī prataraṇā tarantā | suvarvidā dṛśaye bhūriraśmī |sūryā hi candrā vasu tveṣa darśatā | manasvinobhānucarato nu saṃ divam | asya śravo nadyaḥ sapta bibhrati | dyāvākṣāmā pṛthivī darśataṃ vapuḥ | asme sūryācandra masābhicakṣe | śraddhe kamindra carato vicarturam 2
pūrvāparaṃ carato māyayaitau | śiśū krīḍantau pariyāto adhvaram | viśvānyanyo bhuvanābhicaṣṭe | ṛtūnanyo vidadhajjāyate punaḥ | hiraṇyavarṇāḥ śucayaḥ pāvakā | yāsām̐ rājā | |yāsāṃ devāḥ | śivena mā cakṣuṣā paśyata | |āpo bhadrā | āditpaśyāmi | |nāsadāsīnno sadāsīttadānīm | nāsīdra jo no vyomāparo yat | kimāvarīvaḥ kuha kasya śarman 3
ambhaḥ kimāsīdgahanaṃ gabhīram | na mṛtyuramṛtaṃ tarhi na rātriyā ahna āsītpraketaḥ | ānīdavātam̐ svadhayā tadekam | tasmāddhānyaṃ na paraḥ kiṃ canāsa | tama āsīttamasā gūḍhamagre praketam | salilam̐ sarvamā idam | tucchenābhvapihitaṃ yadāsīt | tamasastanmahinājāyataikam | kāmastadagre samavartatādhi 4
manaso retaḥ prathamaṃ yadāsīt | sato bandhumasati niravindan | hṛdi pratīṣyā kavayo manīṣā | tiraścīno vitato raśmireṣām | adhaḥ svidāsī3dupari svidāsī3t | retodhā āsanmahimāna āsan | svadhā avastātprayatiḥ parastāt | ko addhā veda ka iha pravocat | kuta ājātā kuta iyaṃ visṛṣṭiḥ | arvāgdevā asya visarjanāya 5
athā ko veda yata ābabhūva | iyaṃ visṛṣṭiryata ābabhūva | yadi vā dadhe yadi vā na | yo asyādhyakṣaḥ parame vyoman | so aṅga veda yadi vā na veda | kim̐ svidvanaṃ ka u sa vṛkṣa āsīt | yato dyāvāpṛthivī niṣṭatakṣuḥ | manīṣiṇo manasā pṛcchatedu tat | yadadhyatiṣṭhadbhuvanāni dhārayan | brahma vanaṃ brahma sa vṛkṣa āsīt 6
yato dyāvāpṛthivī niṣṭatakṣuḥ | manīṣiṇo manasā vibravīmi vaḥ | brahmādhya-tiṣṭhadbhuvanāni dhārayan | prātaragniṃ prātarindra m̐! havāmahe | prātarmitrāvaruṇā prātaraśvinā | prātarbhagaṃ pūṣaṇaṃ brahmaṇaspatim | prātaḥ somamuta rudra m̐! huvema | prātarjitaṃ bhagamugram̐ huvema | vayaṃ putramaditeryo vidhartā | ādhraścidyaṃ manyamānasturaścit 7
rājā cidyaṃ bhagaṃ bhakṣītyāha | bhaga praṇetarbhaga satyarādhaḥ | bhagemāṃ dhiyamudava dadannaḥ | bhaga pra ṇo janaya gobhiraśvaiḥ | bhaga pra nṛbhirnṛvantaḥ syāma | utedānīṃ bhagavantaḥ syāma | uta prapitva uta madhye ahnām | utoditā maghavantsūryasya | vayaṃ devānām̐ sumatau syāma | bhaga eva bhagavām̐ astu devāḥ 8
tena vayaṃ bhagavantaḥ syāma | taṃ tvā bhaga sarva ijjohavīmi | sa no bhaga pura etā bhaveha | samadhvarāyoṣaso namanta | dadhikrāveva śucaye padāya | arvācīnaṃ vasuvidaṃ bhagaṃ naḥ | rathamivāśvā vājina āvahantu | aśvāvatīrgomatīrna uṣāsaḥ | vīravatīḥ sadamucchantu bhadrā ḥ! | ghṛtaṃ duhānā viśvataḥ prapīnāḥ | yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ 9
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.