अथअतोमध्यस्थानादेवताह्। तासाम्वायुःप्रथमआगामीभवति। वायुर्वातेर्वेतेर्वास्याद्गतिकर्मणह्। एतेरितिस्थौलास्थीविरनर्थकोवकारह्। तस्यएषाभवति।
atha.ato.madhya.sthānā.devatāh/ tāsām.vāyuḥ.prathama.āgāmī.bhavati/ vāyur.vāter.veter.vā.syād.gati.karmaṇah/ eter.iti.sthaulāsthīvir.anarthako.vakārah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽवाववायाहिदर्शतेमेसोमाअरंकृताह्। तेषाम्पाहिश्रुधीहवम्।ऽऽ। वायवायाहिदर्शनीयैमेसोमाअरम्कृताअलम्कृतास्तेषाम्पिब,।शृणुनोह्वानमिती। कमन्यम्मध्यमादेवमवक्ष्यत्। तस्यएषाअपराभवति।
``vāvavā.yāhi.darśateme.somā.araṃkṛtāh/ teṣām.pāhi.śrudhī.havam/''. vāyav.āyāhi.darśanīya.ime.somā.aram.kṛtā.alam.kṛtās.teṣām.piba,.śṛṇu.no.hvānam.itī/ kam.anyam.madhyamād.evam.avakṣyat/ tasya.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽआसस्रानासःशवसानमच्छैन्द्रम्सुचक्रेरथ्यासोअश्वाह्। अभिश्रवऋज्यन्तोवहेयुर्नूचिन्नुवायोरमृतम्विदस्येत्।ऽऽ। आससृवांससभिबलायमानमिन्द्रम्कल्याणचक्रेरथेयोगायरथ्याअश्वारथस्यवोधाप्,।ऋज्यन्तऋजुगामिनसन्नमभिवहेयुर्नवंश्चपुरानंश्च। श्रवैत्यन्ननाम,।श्रूयतैतिसतह्। वायोश्चअस्यभक्षोयथानविदस्येदिति। इन्द्रप्रधानाइत्येके,।नैघण्टुकम्वायुकर्म। उभयप्रधानाइत्यपरम्। वरुणोवृणोतिइतिसतह्। तस्यएषाभवति। [ष्क्प्त्।४,प्।४:।वरुणह्। अन्तरिक्षेउदकस्यआवरनाद्वायुरेव।]
``āsasrānāsaḥ.śavasānam.accha.indram.sucakre.rathyāso.aśvāh/ abhi.śrava.ṛjyanto.vaheyur.nū.cin.nu.vāyor.amṛtam.vi.dasyet/''. āsasṛvāṃsas.abhibalāyamānam.indram.kalyāṇa.cakre.rathe.yogāya.rathyā.aśvā.rathasya.vodhāp,.ṛjyanta.ṛju.gāminas.annam.abhivaheyur.navaṃś.ca.purānaṃś.ca/ śrava.ity.anna.nāma,.śrūyata.iti.satah/ vāyoś.ca.asya.bhakṣo.yathā.na.vidasyed.iti/ indra.pradhānā.ity.eke,.naighaṇṭukam.vāyu.karma/ ubhaya.pradhānā.ity.aparam/ varuṇo.vṛṇoti.iti.satah/ tasya.eṣā.bhavati/ [ṣk.pt.4,p.4:.varuṇah/ antarikṣe.udakasya.āvaranād.vāyur.eva.]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽनीचीनबारम्वरुणःकवन्धम्प्रससर्जरोदसीअन्तरिक्षम्। तेनविश्वस्यभुवनस्यराजायवम्नवृष्टिर्व्युनत्तिभूम।ऽऽ। नीचीनद्वारम्वरुणःकवन्धम्मेघम्। कवनमुदकम्भवति,।तदस्मिन्धीयते। उदकमपिकवन्धमुच्यते। बन्धिरनिभृतत्वे। कमनिभृतंश्चप्रस्र्जतिद्यावापृथिवीऔचअन्तरिक्षंश्चमहत्त्वेन। तेनसर्वस्यभुवनस्यराजायवमिववृष्टिर्व्युनत्तिभूमिम्। तस्यएषाआराभवति।
``nīcīnabāram.varuṇaḥ.kavandham.pra.sasarja.rodasī.antarikṣam/ tena.viśvasya.bhuvanasya.rājā.yavam.na.vṛṣṭir.vyunatti.bhūma/''. nīcīna.dvāram.varuṇaḥ.kavandham.megham/ kavanam.udakam.bhavati,.tad.asmin.dhīyate/ udakam.api.kavandham.ucyate/ bandhira.nibhṛtatve/ kam.anibhṛtaṃś.ca.prasrjati.dyāvā.pṛthivī.au.ca.antarikṣaṃś.ca.mahattvena/ tena.sarvasya.bhuvanasya.rājā.yavam.iva.vṛṣṭir.vyunatti.bhūmim/ tasya.eṣā.ārā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽतमूसमनागिरापितॄणांश्चमन्मभिह्। नाभाकस्यप्रशस्तिभिर्यःसिन्धूनामुपोदयेसप्तस्वसासमध्यमोनभन्तामन्यकेसमे।ऽऽ। तम्स्वभिस्तौमिसमानयागिरागीतिआस्तुतिआ,।पितॄणांश्चमननीयैःस्तोमैर्नाभाकस्यप्रशस्तिभिह्। ऋषिर्नाभाकोबभूव,।यःस्यन्दमानानामासामपामुपोदयेसप्तस्वसॄःएनमाहवाच्भिह्। समध्यमैतिनिरुच्यतेऽअथएषएवभवति। नभन्तामन्यकेसमे। माभूवन्नन्यक१प्सर्वेयेनोद्विसन्तिदुर्धिअयःपापधिअयःपापसंकल्पाह्। रुद्रस्रौतिइतिसतस्,।रोरूयमानस्द्रवतिइतिवा,।रोदयतेर्वा। ऽऽयदरुदत्तद्रुद्रस्यरुद्रत्वम्ऽऽ।इतिकाथकम्। ऽऽयदरोदीत्तद्रुद्रस्यरुद्रत्वम्ऽऽ।इतिहारिद्रविकम्। तस्यएषाभवति।
``tam.ū.samanā.girā.pitṝṇāṃś.ca.manmabhih/ nābhākasya.praśastibhir.yaḥ.sindhūnām.upodaye.saptasvasā.sa.madhyamo.nabhantām.anyake.same/''. tam.svabhistaumi.samānayā.girā.gīti.ā.stuti.ā,.pitṝṇāṃś.ca.mananīyaiḥ.stomair.nābhākasya.praśastibhih/ ṛṣir.nābhāko.babhūva,.yaḥ.syandamānānām.āsām.apām.upodaye.sapta.svasṝḥ.enam.āha.vāc.bhih/ sa.madhyama.iti.nirucyate'atha.eṣa.eva.bhavati/ nabhantām.anyake.same/ mā.bhūvann.anyaka1p.sarve.ye.no.dvisanti.durdhiayaḥ.pāpa.dhiayaḥ.pāpa.saṃkalpāh/ rudras.rauti.iti.satas,.rorūyamānas.dravati.iti.vā,.rodayater.vā/ ``yad.arudat.tad.rudrasya.rudratvam''.iti.kāthakam/ ``yad.arodīt.tad.rudrasya.rudratvam''.iti.hāridravikam/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽइमारुद्रायस्थिरधन्वनेगिरःक्षिप्रेसवेदेवायस्वधाव्ने। असाऌहायसहमानायवेधसेतिग्मायुधायभरताशृणोतुनह्।ऽऽ। इमारुद्रायदृधधन्वनेगिरःक्षिप्रैसु४।देवायअन्नवतेऽअसाधायअन्यैःसहमानायविधातृ४।तिग्मआयुधायभरत। शृणोतुनह्। तिग्मम्तेजतेरुत्साहकर्मणह्। आयुधमायोथनात्। तस्यएषाअपराभवति।
``imā.rudrāya.sthiradhanvane.giraḥ.kṣipresave.devāya.svadhāvne/ asāḷhāya.sahamānāya.vedhase.tigmāyudhāya.bharatā.śṛṇotu.nah/''. imā.rudrāya.dṛdha.dhanvane.giraḥ.kṣipra.isu4.devāya.annavate'asādhāya.anyaiḥ.sahamānāya.vidhātṛ4.tigma.āyudhāya.bharata/ śṛṇotu.nah/ tigmam.tejater.utsāhakarmaṇah/ āyudham.āyothanāt/ tasya.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयातेदिद्युदवसृष्टादिवस्परिक्ष्मयाचरतिपरिसावृणक्तुनह्। सहस्रम्तेस्वपिवातभेसजामानस्तोकेषुतनयेषुरीरिसह्।ऽऽ। यातेदिद्युदवसृष्टादिवस्परिदिवोअधि। दिद्युद्द्यतेर्वाद्युतेर्वाद्योततेर्वा। क्ष्मयाचरति। क्ष्मापृथिवी। तस्यांश्चरति,।तयाचरति,।विक्ष्मापयन्तीचरतिइतिवा। परिवृणक्तुनःसा। सहस्रम्तेस्वाप्तवचनभैसज्यानि। मानस्त्वम्पुत्रेषुचपौत्रेषुचरीरिसह्। तोकम्तुद्यतेस्तनयम्तनोतेह्। अग्निरपिरुद्रौच्यते। तस्यएषाभवति।
``yā.te.didyud.avasṛṣṭā.divaspari.kṣmayā.carati.pari.sā.vṛṇaktu.nah/ sahasram.te.svapivāta.bhesajā.mā.nas.tokeṣu.tanayeṣu.rīrisah/''. yā.te.didyud.avasṛṣṭā.divas.pari.divo.adhi/ didyud.dyater.vā.dyuter.vā.dyotater.vā/ kṣmayā.carati/ kṣmā.pṛthivī/ tasyāṃś.carati,.tayā.carati,.vikṣmāpayantī.carati.iti.vā/ parivṛṇaktu.naḥ.sā/ sahasram.te.svāpta.vacana.bhaisajyāni/ mā.nas.tvam.putreṣu.ca.pautreṣu.ca.rīrisah/ tokam.tudyates.tanayam.tanoteh/ agnir.api.rudra.ucyate/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽजराबोधतद्विविद्धिविशेविशेयज्ञियाय। स्तोमम्रुद्रायदृशीकम्।ऽऽ। जरास्तुतिर्जरतेःस्तुतिकर्मणह्। ताम्बोध। तयाबोधयितृ८।इतिवा। तद्विविद्धि। तत्कुरु। मनुष्यस्यमनुष्यस्ययजनाय। स्तोमम्रुद्रायदर्शनीयम्। इन्द्रैराम्दृणातिइतिवाइराम्ददातिइतिवाइराम्दधातिइतिवाइराम्दारयतैतिवाइराम्धारयतैतिवाइन्दु४।द्रवतिइतिवाइन्दु७।रमतैतिवाइन्धेभूतानिइतिवा। ऽऽतद्यदेनम्प्रानैःसमैन्धंस्तदिन्द्रस्यैन्द्रत्वम्।ऽऽ।इतिविज्ञायते। इदम्करणादित्याग्रायनह्। इदम्दर्शनादित्यौपमन्यवह्। इन्दतेर्वाऐश्वर्यकर्मणह्। इन्शत्रूनाम्दारयितावा,।द्रावयितावाआदरयिताचयज्वनाम्। तस्यएषाभवति।
``jarābodha.tad.vividdhi.viśeviśe.yajñiyāya/ stomam.rudrāya.dṛśīkam/''. jarā.stutir.jarateḥ.stuti.karmaṇah/ tām.bodha/ tayā.bodhayitṛ8.iti.vā/ tad.vividdhi/ tat.kuru/ manuṣyasya.manuṣyasya.yajanāya/ stomam.rudrāya.darśanīyam/ indra.irām.dṛṇāti.iti.vā.irām.dadāti.iti.vā.irām.dadhāti.iti.vā.irām.dārayata.iti.vā.irām.dhārayata.iti.vā.indu4.dravati.iti.vā.indu7.ramata.iti.vā.indhe.bhūtāni.iti.vā/ ``tad.yad.enam.prānaiḥ.samaindhaṃs.tad.indrasya.indratvam/''.iti.vijñāyate/ idam.karaṇād.ity.āgrāyanah/ idam.darśanād.ity.aupamanyavah/ indater.vā.aiśvarya.karmaṇah/ in.śatrūnām.dārayitā.vā,.drāvayitā.vā.ādarayitā.ca.yajvanām/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअदर्दरुत्समसृजोविखानित्वमर्णवान्बद्बधानामरम्नाह्। महान्तमिन्द्रपर्वतम्वियद्वःसृजोविधाराअवदानवम्हन्।ऽऽ। अदृणाउत्सम्।। उत्सौत्सरनाद्वाउत्सदनाद्वाउत्स्यन्दनाद्वाउनत्तेर्वा। व्यजृअसस्यखानि। त्वमर्णवानर्णस्वतएतान्माध्यमिकान्संस्त्यायान्बाबध्यमानानरम्नाह्। रम्नतिःसम्यमनकर्मा। विसर्जनकर्मावा। महान्तमिन्द्रपर्वतम्मेघम्यद्व्यवृणोर्व्यसृजसस्यधाराह्,।अवहन्नेनम्दनवम्दानकर्माणम्। तस्यएषाअपराभवति।
``adardarut.samasṛjo.vi.khāni.tvam.arṇavān.badbadhānām.aramnāh/ mahāntam.indra.parvatam.vi.yad.vaḥ.sṛjo.vi.dhārā.ava.dānavam.han/''. adṛṇā.utsam./ utsa.utsaranād.vā.utsadanād.vā.utsyandanād.vā.unatter.vā/ vyajṛas.asya.khāni/ tvam.arṇavān.arṇasvata.etān.mādhyamikān.saṃstyāyān.bābadhyamānān.aramnāh/ ramnatiḥ.samyamana.karmā/ visarjana.karmā.vā/ mahāntam.indra.parvatam.megham.yad.vyavṛṇor.vyasṛjas.asya.dhārāh,.avahann.enam.danavam.dāna.karmāṇam/ tasya.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयोजातएवप्रथमोमनस्वान्देवोदेवान्क्रतुनापर्यभूसत। यस्यशुस्माद्रोदसीअभ्यसेताम्नृम्नस्यमह्नासजनासैन्द्रह्।ऽऽ। योजायमानएवरथमोमनस्वीदेवोदेवान्क्रतुनाकर्मणापर्यभवत्पर्यगृह्णात्पर्यरक्षदत्यक्रामदितिवा। यस्यबलाद्द्यावापृथिवीआवप्यबिभीताम्नृम्नस्यमह्ना,।बलस्यमहत्त्वेन। सजनासैन्द्रैत्यृषेर्दृष्टअर्थस्यप्रीतिर्भवत्याख्यानसम्युक्ता। पर्जन्यस्तृपेरादिअन्तविपरीतस्य। तर्पयिताजन्यह्। परोजेतावा। जनयितावा। प्रार्जयितावारसानाम्। तस्यएषाभवति।
``yo.jāta.eva.prathamo.manasvān.devo.devān.kratunā.paryabhūsata/ yasya.śusmād.rodasī.abhyasetām.nṛmnasya.mahnā.sa.janāsaindrah/''. yo.jāyamāna.eva.rathamo.manasvī.devo.devān.kratunā.karmaṇā.paryabhavat.paryagṛhṇāt.paryarakṣad.atyakrāmad.iti.vā/ yasya.balād.dyāvā.pṛthivī.āv.apy.abibhītām.nṛmnasya.mahnā,.balasya.mahattvena/ sa.janāsa.indra.ity.ṛṣer.dṛṣṭa.arthasya.prītir.bhavaty.ākhyāna.samyuktā/ parjanyas.tṛper.ādi.anta.viparītasya/ tarpayitā.janyah/ paro.jetā.vā/ janayitā.vā/ prārjayitā.vā.rasānām/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽविवृक्षान्हन्त्युतहन्तिरक्षसोविश्वम्बिभायभुवनम्महावधात्। उतअनागाईसतेवृस्न्यावतोयत्पर्जन्यःस्तनयन्हन्तिदुस्कृतह्।ऽऽ। विहन्तिवृक्षान्। विहन्तिचरक्षस्२प्। सर्वाणिचअस्माद्भूतानिबिभ्यतिमहावधात्। महान्हिअस्यवधह्। अप्यनपराधोभीतःपलायतेवर्षकर्मवतस्,।यत्पर्जन्यःस्तनयन्हन्तिदुस्कृतःपापकृतह्। बृहस्पतिर्बृहतःपातावा,।पालयितावा। तस्यएषाभवति।
``vi.vṛkṣān.hanty.uta.hanti.rakṣaso.viśvam.bibhāya.bhuvanam.mahāvadhāt/ uta.anāgā.īsate.vṛsnyāvato.yat.parjanyaḥ.stanayan.hanti.duskṛtah/''. vihanti.vṛkṣān/ vihanti.ca.rakṣas2p/ sarvāṇi.ca.asmād.bhūtāni.bibhyati.mahā.vadhāt/ mahān.hi.asya.vadhah/ apy.anaparādho.bhītaḥ.palāyate.varṣa.karmavatas,.yat.parjanyaḥ.stanayan.hanti.duskṛtaḥ.pāpa.kṛtah/ bṛhaspatir.bṛhataḥ.pātā.vā,.pālayitā.vā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअश्नाअपिनद्धम्मधुपर्यपश्यन्मत्स्यम्नदीनौदनिक्षियन्तम्। निस्तज्जभारचमसम्नवृक्षाद्बृहस्पतिर्विरवेनाविकृत्य।ऽऽ। अशनवतामेघेनअपिनद्धम्मधुपर्यपश्यन्मत्यंसिवदीनौदकेनिवसन्तम्। निर्जहारतच्चमसमिववृक्षात्। चमसःकस्मात्। चमन्त्यस्मिन्निति। बृहस्पतिर्विरवेनशब्द२नविकृत्य। ब्रह्मनस्पतिर्ब्रह्मनःपातावापालयितावा। तस्यएषाभवति।
``aśnā.apinaddham.madhu.paryapaśyan.matsyam.na.dīna.udani.kṣiyantam/ nistaj.jabhāra.camasam.na.vṛkṣād.bṛhaspatir.viravenā.vikṛtya/''. aśanavatā.meghena.apinaddham.madhu.paryapaśyan.matyaṃs.iva.dīna.udake.nivasantam/ nirjahāra.tac.camasam.iva.vṛkṣāt/ camasaḥ.kasmāt/ camanty.asminn.iti/ bṛhaspatir.viravena.śabda2na.vikṛtya/ brahmanaspatir.brahmanaḥ.pātā.vā.pālayitā.vā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअश्मास्यमवतम्ब्रह्मनस्पतिर्मधुधारमभियमोजसातृणत्। तमेवविश्वेपपिरेस्वर्दृसोबहुसाकम्सिसिचुरुत्समुद्रिनम्।ऽऽ। अशनवन्तमास्यन्दनवन्तमवातितम्ब्रह्मनस्पतिर्मधुधारमभियमोजसाबलेनअभ्यतृणत्तमेवसर्वेपिबन्तिरश्मयःसूर्यदृशस्,।बहुएनम्सहसिञ्चन्त्युत्समुद्रिनमुदकवन्तम्।
``aśmāsyamavatam.brahmanaspatir.madhu.dhāram.abhi.yam.ojasātṛṇat/ tam.eva.viśve.papire.svardṛso.bahu.sākam.sisicur.utsamudrinam/''. aśanavantam.āsyandanavantam.avātitam.brahmanaspatir.madhu.dhāram.abhi.yam.ojasā.balena.abhyatṛṇat.tam.eva.sarve.pibanti.raśmayaḥ.sūrya.dṛśas,.bahu.enam.saha.siñcanty.utsamudrinam.udakavantam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेत्रस्यपतिह्। क्षेत्रम्क्षियतेर्निवासकर्मणह्। तस्यपातावापालयितावा। तस्यएषाभवति।
kṣetrasya.patih/ kṣetram.kṣiyater.nivāsa.karmaṇah/ tasya.pātā.vā.pālayitā.vā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽक्षेत्रस्यपतिनावयम्हितेनैवजयामसि। गामश्वम्पोसयित्न्वासनोमृऌआतीदृशे।ऽऽ। क्षेत्रस्यपतिनावयम्सुहितेनैवजयामस्,।गामश्वम्पुस्तम्पोसयितृ(-तर्,।वोच्। )।चआहरैति। सनोमृलातिईदृशे। बलेनवाधनेनवा। मृऌअतिर्दानकर्मा। पूजाकर्मावा। तस्यएषाअपराभवति।
``kṣetrasya.patinā.vayam.hitena.iva.jayāmasi/ gām.aśvam.posayitnvā.sa.no.mṛḷātīdṛśe/''. kṣetrasya.patinā.vayam.suhitena.iva.jayāmas,.gām.aśvam.pustam.posayitṛ(-tar,.voc. ).ca.āhara.iti/ sa.no.mṛlāti.īdṛśe/ balena.vā.dhanena.vā/ mṛḷatir.dāna.karmā/ pūjā.karmā.vā/ tasya.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽक्षेत्रस्यपति८।मधुमन्तमूर्मिम्धेनुरिवपयोअस्मासुधुक्ष्व। मधुश्चुतम्घृतमिवसुपूतमृतस्यनःपतयःमृऌअयन्तु।ऽऽ। क्षेत्रस्यपति७।मधुमन्तमूर्मिम्धेनुरिवपयोअस्मासुधुक्ष्वैति। मधुश्चुतम्घृतमिवौदकम्सुपूतम्। ऋतस्यनःपाताप्वापालयिताप्वामृऌअयन्तु। मृऌअयतिरुपदयाकर्मा,।पूजाकर्मावा। तद्यत्समान्यामृचिसमानअभिव्याहारम्भवतितज्जामिभवतिइत्येकम्। मधुमन्तम्मधुश्चुतमितियथा। यदेवसमानेपादेसमानअभिव्याहारम्भवतितज्जामिभवतिइत्यपरम्। ऽऽहिरन्यरूपःसहिरन्यसंदृश्१ऽऽ।इतियथा। यथाकथाचविशेषसजामिभवतिइत्यपरम्। ऽऽमन्दूकाइवौदकान्मन्दूकाउदकादिवऽऽ।इतियथा। वास्तोस्पतिह्। वास्तुवसतेर्निवासकर्मणह्। तस्यपातावापालयितावा। तस्यएषाभवति।
``kṣetrasya.pati8.madhumantam.ūrmim.dhenur.iva.payo.asmāsu.dhukṣva/ madhu.ścutam.ghṛtam.iva.supūtam.ṛtasya.naḥ.patayaḥ.mṛḷayantu/''. kṣetrasya.pati7.madhumantam.ūrmim.dhenur.iva.payo.asmāsu.dhukṣva.iti/ madhu.ścutam.ghṛtam.iva.udakam.supūtam/ ṛtasya.naḥ.pātāp.vā.pālayitāp.vā.mṛḷayantu/ mṛḷayatir.upadayā.karmā,.pūjā.karmā.vā/ tad.yat.samānyām.ṛci.samāna.abhivyāhāram.bhavati.taj.jāmi.bhavati.ity.ekam/ madhumantam.madhu.ścutam.iti.yathā/ yad.eva.samāne.pāde.samāna.abhivyāhāram.bhavati.taj.jāmi.bhavati.ity.aparam/ ``hiranya.rūpaḥ.sa.hiranya.saṃdṛś1''.iti.yathā/ yathākathā.ca.viśeṣas.ajāmi.bhavati.ity.aparam/ ``mandūkā.iva.udakān.mandūkā.udakād.iva''.iti.yathā/ vāstospatih/ vāstu.vasater.nivāsa.karmaṇah/ tasya.pātā.vā.pālayitā.vā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअमीवहावास्तोस्पति८।विश्वारूपान्याविशन्। सखासुशेवएधिनह्।ऽऽ। अभ्यमनहावास्तोस्पति८।सर्वाणिरूपान्याविशन्सखानःसुसुखोभव। शेवैतिसुखनाम। शिष्यतेह्। वकारोनामकरणोअन्तस्थअन्तरौपलिङ्गीविभासितगुनह्। शिवमित्यप्यस्यभवति। यद्यद्रूपम्कामयतेतत्तद्देवताभवति। ऽऽरूपम्रूपम्मघवाबोभवीतिऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति। वाचस्पतिह्। वाचःपातावापालयितावा। तस्यएषाभवति।
``amīvahā.vāstospati8.viśvā.rūpāny.āviśan/ sakhā.suśeva.edhi.nah/''. abhyamanahā.vāstospati8.sarvāṇi.rūpāny.āviśan.sakhā.naḥ.susukho.bhava/ śeva.iti.sukha.nāma/ śiṣyateh/ vakāro.nāma.karaṇo.antastha.antara.upaliṅgī.vibhāsita.gunah/ śivam.ity.apy.asya.bhavati/ yad.yad.rūpam.kāmayate.tat.tad.devatā.bhavati/ ``rūpam.rūpam.maghavā.bobhavīti''.ity.api.nigamo.bhavati/ vācaspatih/ vācaḥ.pātā.vā.pālayitā.vā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽपुनरेहिवाचस्पति८।देवेनमनसासह। वसोस्पति८।निरामयमय्येवतन्वम्मम।ऽऽ।इतिसानिगदव्याख्याता। अपाम्नपात्तनूनप्ताव्याख्यातह्। तस्यएषाभवति।
``punar.ehi.vācaspati8.devena.manasā.saha/ vasospati8.nirāmaya.mayy.eva.tanvam.mama/''.iti.sā.nigada.vyākhyātā/ apām.napāt.tanūnaptā.vyākhyātah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयोअनिध्मोदीदयदप्स्वन्तर्यम्विप्रासईऌअतेअध्वरेषु। अपाम्नपान्मधुमतीरपोदायाभिरिन्द्रोवावृधेवीर्याय।ऽऽ। योऽअनिध्मोदीदयद्दीप्यतेऽअभ्यन्तरमप्सु। यम्मेधाविनःस्तुवन्तियज्ञेषु। ससपाम्नपात्मधुमतीरपोदेह्यभिसवाय।। याभिरिन्द्रोवर्धतेवीर्यायवीरकर्मने। यमोयच्छतिइतिसतह्। तस्यएषाभवति।
``yo.anidhmo.dīdayad.apsv.antar.yam.viprāsa.īḷate.adhvareṣu/ apām.napān.madhumatīr.apo.dā.yābhir.indro.vāvṛdhe.vīryāya/''. yo'anidhmo.dīdayad.dīpyate'abhyantaram.apsu/ yam.medhāvinaḥ.stuvanti.yajñeṣu/ sas.apām.napāt.madhumatīr.apo.dehy.abhisavāya/. yābhir.indro.vardhate.vīryāya.vīra.karmane/ yamo.yacchati.iti.satah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽपरेयिवांसम्प्रवतोमहीरनुबहुभ्यःपन्थामनुपस्पशानम्। वैवस्वतम्संगमनम्जनानाम्यमम्राजानम्हविसादुवस्य।ऽऽ। परेयिवांसम्पर्यागतवन्तम्। प्रवतौद्वतोनिवतैति। अवतिर्गतिकर्मणा। बहुभ्यःपन्थानमनुपस्पाशयमानम्। वैवस्वतम्संगमनम्जनानाम्। यमम्राजानम्हविसादुवस्यैति। दुवस्यतीराध्नोतिकर्मा। अग्निरप्य्यमौच्यते। तमेताऋचसनुप्रवदन्ति।
``pareyivāṃsam.pravato.mahīr.anu.bahubhyaḥ.panthām.anupaspaśānam/ vaivasvatam.saṃgamanam.janānām.yamam.rājānam.havisā.duvasya/''. pareyivāṃsam.paryāgatavantam/ pravata.udvato.nivata.iti/ avatir.gati.karmaṇā/ bahubhyaḥ.panthānam.anupaspāśayamānam/ vaivasvatam.saṃgamanam.janānām/ yamam.rājānam.havisā.duvasya.iti/ duvasyatī.rādhnoti.karmā/ agnir.apy.yama.ucyate/ tam.etā.ṛcas.anupravadanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽसेनेवसृष्टामम्दधात्यस्तुर्णदिद्युत्त्वेसप्रतीकाक्। यमोहजातोयजोजनित्वम्जारःकनीनाम्पतिर्जनीनाम्। तम्वश्चराथावयम्वसत्यास्तम्नगावोनक्षन्तैद्धम्।ऽऽ।इतिद्विपदाह्। सेनाइवसृष्टाभयम्वाबलम्वादधाति। अस्तुरिवदिद्युत्त्वेसप्रतीका,।बलप्रतीका,।यशस्प्रतीका,।महाप्रतीका,।दीप्तप्रतीकावा। ऽऽयमोहजातैन्द्रेनसहसंगतह्।ऽऽ॥ ऽऽयमाविहैहमाताद्ऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति। यमैवजातस्,।यमस्जनिष्यमानस्,।जारःकनीनाम्जरयिताकन्यायाम्। पतिर्जनीनाम्पालयिताजायानाम्। तत्प्रधानाहियज्ञसम्योगेनभवन्ति। ऽऽतृतीयोअग्निस्तेपतिर्ऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति।इत्यपिनिगमोभवति। तम्वश्चराथा,।चरन्त्यापशुआहुतिआ,।वसत्याचनिवसन्त्याऔसधआहुतिआ। अस्तम्यथागावआप्नुवन्तितथाआप्नुयामैद्धम्समिद्धम्भोगैह्। मित्रःप्रमीतेस्त्रायते। सम्मिन्वानोद्रवतिइतिवा। मेदयतेर्वा। तस्यएषाभवति।
``seneva.sṛṣṭāmam.dadhāty.asturṇa.didyut.tvesa.pratīkāk/ yamo.ha.jāto.yajo.janitvam.jāraḥ.kanīnām.patir.janīnām/ tam.vaś.carāthā.vayam.vasaty.āstam.na.gāvo.nakṣanta.iddham/''.iti.dvipadāh/ senā.iva.sṛṣṭā.bhayam.vā.balam.vā.dadhāti/ astur.iva.didyut.tvesa.pratīkā,.bala.pratīkā,.yaśas.pratīkā,.mahā.pratīkā,.dīpta.pratīkā.vā/ ``yamo.ha.jāta.indrena.saha.saṃgatah/''.. ``yamāv.iha.iha.mātād''.ity.api.nigamo.bhavati/ yama.iva.jātas,.yamas.janiṣyamānas,.jāraḥ.kanīnām.jarayitā.kanyāyām/ patir.janīnām.pālayitā.jāyānām/ tat.pradhānā.hi.yajña.samyogena.bhavanti/ ``tṛtīyo.agnis.te.patir''.ity.api.nigamo.bhavati/ity.api.nigamo.bhavati/ tam.vaś.carāthā,.carantyā.paśu.āhuti.ā,.vasatyā.ca.nivasantyā.ausadha.āhuti.ā/ astam.yathā.gāva.āpnuvanti.tathā.āpnuyāma.iddham.samiddham.bhogaih/ mitraḥ.pramītes.trāyate/ samminvāno.dravati.iti.vā/ medayater.vā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽमित्रोजनान्यातयतिब्रुवानोमित्रोदाधारपृथिवीमुतद्याम्। मित्रःकृष्टीरनिमिसाभिचस्तेमित्रायहव्यम्घृतवज्जुहोत।ऽऽ। मित्रोजनानायातयतिप्रब्रुवानःशब्दम्कुवन्। मित्रएवधारयतिपृथिवीम्चदिवंश्च। मित्रःकृष्टीरनिमिसन्नभिविपश्यतिइति। कृस्टि१पितिमनुष्यनाम। कर्मवन्तोभवन्ति। विकृस्टदेहावा। मित्रायहव्यम्घृतवत्जुहोतैतिव्याख्यातम्। जुहोतिर्दानकर्मा। कःकमनोवाक्रमनोवासुखोवा। तस्यएषाभवति।
``mitro.janān.yātayati.bruvāno.mitro.dādhāra.pṛthivīm.uta.dyām/ mitraḥ.kṛṣṭīr.animisābhi.caste.mitrāya.havyam.ghṛtavaj.juhota/''. mitro.janān.āyātayati.prabruvānaḥ.śabdam.kuvan/ mitra.eva.dhārayati.pṛthivīm.ca.divaṃś.ca/ mitraḥ.kṛṣṭīr.animisann.abhivipaśyati.iti/ kṛsṭi1p.iti.manuṣya.nāma/ karmavanto.bhavanti/ vikṛsṭa.dehā.vā/ mitrāya.havyam.ghṛtavat.juhota.iti.vyākhyātam/ juhotir.dāna.karmā/ kaḥ.kamano.vā.kramano.vā.sukho.vā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽहिरन्यगर्भःसमवर्ततअग्रेभूतस्यजातःपतिरेकआसीत्। सदाधारपृथिवीम्द्यामुतैमाम्कस्मैदेवायहविसाविधेम।ऽऽ। हिरन्यगर्भोहिरन्यमयोगर्भह्। हिरन्यमयोगर्भसस्यैतिवा। गर्भोगृभेर्गृणातिअर्थे। गिरत्यनर्थानितिवा। यदाहिस्त्रीगुनान्गृह्णातिगुनाश्चअस्यागृह्यन्तेऽअथगर्भोभवति। समभवदग्रे। भूतस्यजातःपतिरेकोबभूव। सधारयतिपृथिवीम्चदिवंश्च। कस्मैदेवायहविसाविधेमैतिव्याख्यातम्। विधतिर्दानकर्मा। सरस्वत्१।व्याख्यातःतस्यएषाभवति।
``hiranya.garbhaḥ.samavartata.agre.bhūtasya.jātaḥ.patir.eka.āsīt/ sa.dādhāra.pṛthivīm.dyām.uta.imām.kasmai.devāya.havisā.vidhema/''. hiranya.garbho.hiranya.mayo.garbhah/ hiranya.mayo.garbhas.asya.iti.vā/ garbho.gṛbher.gṛṇāti.arthe/ giraty.anarthān.iti.vā/ yadā.hi.strī.gunān.gṛhṇāti.gunāś.ca.asyā.gṛhyante'atha.garbho.bhavati/ samabhavad.agre/ bhūtasya.jātaḥ.patir.eko.babhūva/ sa.dhārayati.pṛthivīm.ca.divaṃś.ca/ kasmai.devāya.havisā.vidhema.iti.vyākhyātam/ vidhatir.dāna.karmā/ sarasvat1.vyākhyātaḥ.tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽयेतेसरस्वनूर्मयोमधुमन्तोघृतश्चुतह्। तेभिर्नोऽविताभव।ऽऽ।इतिसानिगदव्याख्याता।
``ye.te.sarasvan.ūrmayo.madhumanto.ghṛtaścutah/ tebhir.no'vitā.bhava/''.iti.sā.nigada.vyākhyātā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वकर्मासर्वस्यकर्ता। तस्यएषाभवति।
viśvakarmā.sarvasya.kartā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽविश्वकर्माविमनाआद्विहायाधाताविधातापरमोतसंदृक्। तेषामिस्टानिसमिसामदन्तियत्रासप्तऋसीन्परएकमाहुह्।ऽऽ। विश्वकर्माविभूतमनस्१।व्याप्ताधाताचविधाताचपरमश्चसंद्रस्ताभूतानाम्। तेषामिस्तानिवाकान्तानिवाक्रान्तानिवागतानिवामतानिवानतानिवा। अद्भिःसमसम्मोदन्तेयत्रएतानिसप्तऋसीनानिज्योतिष्१प्। तेभ्यःपरआदित्यह्। तान्येतस्मिन्नेकम्भवन्तिइत्यधिदैवतम्। अध्यात्मम्। विश्वकर्माविभूतमनस्१।व्याप्ताधाताचविधाताचपरमश्चसंदर्शयिताइन्द्रियानाम्। एसामिस्तानिवाकान्तानिवाक्रान्तानिवागतानिवामतानिवानतानिवा। अन्नेनसहसम्मोदन्तेयत्रैमानिसप्तऋसीनानिइन्द्रियानि। एभ्यःपरआत्मा। तान्यस्मिन्नेकम्भवन्तिइत्यात्मगतिमाचष्टे। तत्रैतिहासमाचक्षते। विश्वकर्माभौवनःसर्वमेधेसर्वाणिभूतानिजुहवाम्चकार। तदभिवादिनीएषाऋच्भवति। ऽऽयैमाविश्वाभुवनानिजुह्वद्ऽऽ।इति। तस्यौत्तराभूयसेनिर्वचनाय।
``viśvakarmā.vimanā.ādvihāyā.dhātā.vidhātā.paramota.saṃdṛk/ teṣām.isṭāni.samisā.madanti.yatrā.saptaṛsīn.para.ekam.āhuh/''. viśvakarmā.vibhūtamanas1.vyāptā.dhātā.ca.vidhātā.ca.paramaś.ca.saṃdrastā.bhūtānām/ teṣām.istāni.vā.kāntāni.vā.krāntāni.vā.gatāni.vā.matāni.vā.natāni.vā/ adbhiḥ.sama.sammodante.yatra.etāni.sapta.ṛsīnāni.jyotiṣ1p/ tebhyaḥ.para.ādityah/ tāny.etasminn.ekam.bhavanti.ity.adhidaivatam/ adhyātmam/ viśvakarmā.vibhūtamanas1.vyāptā.dhātā.ca.vidhātā.ca.paramaś.ca.saṃdarśayitā.indriyānām/ esām.istāni.vā.kāntāni.vā.krāntāni.vā.gatāni.vā.matāni.vā.natāni.vā/ annena.saha.sammodante.yatra.imāni.sapta.ṛsīnāni.indriyāni/ ebhyaḥ.para.ātmā/ tāny.asminn.ekam.bhavanti.ity.ātma.gatim.ācaṣṭe/ tatra.itihāsam.ācakṣate/ viśvakarmā.bhauvanaḥ.sarvamedhe.sarvāṇi.bhūtāni.juhavām.cakāra/ tad.abhivādinī.eṣā.ṛc.bhavati/ ``ya.imā.viśvā.bhuvanāni.juhvad''.iti/ tasya.uttarā.bhūyase.nirvacanāya/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽविश्वकर्मन्हविसावावृधानःस्वयम्यजस्वपृथिवीमुतद्याम्। मुह्यन्त्वन्येअभितोजनासैहअस्माकम्मघवासूरिरस्तु।ऽऽ। विश्वकर्मन्हविसावर्धयमानःस्वयम्यजस्वपृथिवीम्चदिवंश्च। मुह्यन्त्वन्येअभितोजनाःसपत्नाह्। इहअस्माकम्मघवासूरिरस्तुप्रज्ञाता। तार्क्ष्यस्त्वस्तृ३।व्याख्यातह्। तीर्णेऽअन्तरिक्षेक्षियति। तूर्णमर्थम्रक्षत्य्[क्षरतिइन्ष्क्]।अश्नोतेर्वा। तस्यएषाभवति।
``viśvakarman.havisā.vāvṛdhānaḥ.svayam.yajasva.pṛthivīm.uta.dyām/ muhyantv.anye.abhito.janāsa.iha.asmākam.maghavā.sūrir.astu/''. viśvakarman.havisā.vardhayamānaḥ.svayam.yajasva.pṛthivīm.ca.divaṃś.ca/ muhyantv.anye.abhito.janāḥ.sapatnāh/ iha.asmākam.maghavā.sūrir.astu.prajñātā/ tārkṣyas.tvastṛ3.vyākhyātah/ tīrṇe'antarikṣe.kṣiyati/ tūrṇam.artham.rakṣaty[kṣarati.in.ṣk].aśnoter.vā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽत्यमूसुवाजिनम्देवजूतम्सहावानम्तरुतारम्रथानाम्। अरिस्तनेमिम्पृतनाजमाशुम्स्वस्तयेतार्क्ष्यमिहाहुवेम।ऽऽ। तम्भृशमन्नवन्तम्। जूतिर्गतिःप्रीतिह्। देवजूतम्देवगतम्देवप्रीतम्वा। सहस्वन्तम्तारयितारम्रथानामरिस्तनेमिम्पृतनाजितमाशुम्स्वस्ति४।तार्क्ष्यमिहह्वयेमैति। कमन्यम्मध्यमादेवमवक्ष्यत्। तस्यएषाअपराभवति।
``tyam.ū.su.vājinam.devajūtam.sahāvānam.tarutāram.rathānām/ aristanemim.pṛtanājam.āśum.svastaye.tārkṣyam.ihā.huvema/''. tam.bhṛśam.annavantam/ jūtir.gatiḥ.prītih/ deva.jūtam.deva.gatam.deva.prītam.vā/ sahasvantam.tārayitāram.rathānām.aristanemim.pṛtanājitam.āśum.svasti4.tārkṣyam.iha.hvayema.iti/ kam.anyam.madhyamād.evam.avakṣyat/ tasya.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽसद्यश्चिद्यःशवसापञ्चकृष्टीःसूर्यैवज्योतिषाअपस्ततान। सहस्रसाःशतसाअस्यरंहिर्नस्मावरन्तेयुवतिम्नशर्याम्।ऽऽ। सद्यसपियःशवसाबलेनतनोत्यपःसूर्यैवज्योतिषापञ्चमनुष्यजातानि। सहस्रसानिनीशतसानिनीअस्यसागतिह्। नस्मएनाम्वारयन्तिप्रयुवतीमिवशरमयीमिसुम्। मन्युर्मन्यतेर्दीप्तिकर्मणह्। क्रोधकर्मणोवधकर्मणोवा। मन्युन्त्यस्मादिसु१प्। तस्यएषाभवति।
``sadyaś.cidyaḥ.śavasā.pañca.kṛṣṭīḥ.sūrya.iva.jyotiṣā.apastatāna/ sahasrasāḥ.śatasā.asya.raṃhir.na.smā.varante.yuvatim.na.śaryām/''. sadyas.api.yaḥ.śavasā.balena.tanoty.apaḥ.sūrya.iva.jyotiṣā.pañca.manuṣya.jātāni/ sahasrasāninī.śatasāninī.asya.sā.gatih/ na.sma.enām.vārayanti.prayuvatīm.iva.śaramayīm.isum/ manyur.manyater.dīpti.karmaṇah/ krodha.karmaṇo.vadha.karmaṇo.vā/ manyunty.asmād.isu1p/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽत्वयामन्यु८।सरथमारुजन्तोहर्षमानासोऽअधृषितामरुत्वह्। तिग्मैशु१पायुधासंशिशानाअभिप्रयन्तुनरोअग्निरूपाह्।ऽऽ॥ त्वयामन्यु८।सरथमारुह्यरुजन्तोहर्षनामाससधृषितामरुत्वस्तिग्मैसु१पायुधानिसंशिश्यमानाअभिप्रयन्तुनरोअग्निरूपाअग्निकर्माणह्। सम्नद्धाःकवचिनैतिवा। दधिक्राव्याख्यातह्। तस्यएषाभवति।
``tvayā.manyu8.saratham.ārujanto.harṣamānāso'adhṛṣitā.marutvah/ tigma.iśu1p.āyudhā.saṃśiśānā.abhi.pra.yantu.naro.agni.rūpāh/''.. tvayā.manyu8.saratham.āruhya.rujanto.harṣanāmāsas.adhṛṣitā.marutvas.tigma.isu1p.āyudhāni.saṃśiśyamānā.abhiprayantu.naro.agni.rūpā.agni.karmāṇah/ samnaddhāḥ.kavacina.iti.vā/ dadhikrā.vyākhyātah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽआदधिक्राःशवसापञ्चकृष्टीःसूर्यैवज्योतिषाअपस्ततान। सहस्रसाःशतसावाज्यर्वापृणक्तुमध्वासमिमावचांसि।ऽऽ। आतनोतिदधिक्राःशवसाबलेनअपःसूर्यैवज्योतिषापञ्चमनुष्यजातानि। सहस्रसाःशतसावाजीवेजनवानर्वाईरनवान्सम्पृणक्तुनोमधुनाउदकेनवचनानिइमानिइति। मधुधमतेर्विपरीतस्य। सवितासर्वस्यप्रसविता। तस्यएषाभवति।
``ā.dadhikrāḥ.śavasā.pañca.kṛṣṭīḥ.sūrya.iva.jyotiṣā.apastatāna/ sahasrasāḥ.śatasā.vājyarvā.pṛṇaktu.madhvā.samim.ā.vacāṃsi/''. ātanoti.dadhikrāḥ.śavasā.balena.apaḥ.sūrya.iva.jyotiṣā.pañca.manuṣya.jātāni/ sahasrasāḥ.śatasā.vājī.vejanavān.arvā.īranavān.sampṛṇaktu.no.madhunā.udakena.vacanāni.imāni.iti/ madhu.dhamater.viparītasya/ savitā.sarvasya.prasavitā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽसवितायन्त्रैःपृथिवीमरम्नादस्कम्भनेसविताद्यामदृंहत्। अश्वमिवअधुक्षद्द्।\।धुनिमन्तरिक्षमतूर्तेबद्धम्सवितासमुद्रम्।ऽऽ। सवितायन्त्रैःपृथिवीमरमयत्। अनारम्भनेअन्तरिक्षेसविताद्यामदृंहत्। अश्वमिवअधुक्षद्धुनिमन्तरिक्षेमेघम्। बद्धमतूर्ते। बद्धमतूर्णैतिवा। अत्वरमानैतिवा। सवितासमुदितारमिति। कमन्यम्मध्यमादेवमवक्ष्यत्। आदित्यसपिसविताउच्यते। तथाचहैरन्यस्तूपेस्तुतह्। अर्चन्हिरन्यस्तूपऋषिरिदम्सूक्तम्प्रोवाच। तदभिवादिन्येषाऋच्भवति।
``savitā.yantraiḥ.pṛthivīm.aramnād.askambhane.savitā.dyām.adṛṃhat/ aśvam.iva.adhukṣadd.\.dhunim.antarikṣam.atūrte.baddham.savitā.samudram/''. savitā.yantraiḥ.pṛthivīm.aramayat/ anārambhane.antarikṣe.savitā.dyām.adṛṃhat/ aśvam.iva.adhukṣad.dhunim.antarikṣe.megham/ baddham.atūrte/ baddham.atūrṇa.iti.vā/ atvaramāna.iti.vā/ savitā.samuditāram.iti/ kam.anyam.madhyamād.evam.avakṣyat/ ādityas.api.savitā.ucyate/ tathā.ca.hairanyastūpe.stutah/ arcan.hiranyastūpa.ṛṣir.idam.sūktam.provāca/ tad.abhivādiny.eṣā.ṛc.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽहिरन्यस्तूपःसवितर्यथात्वाङ्गिरसोजुह्वेवाजेअस्मिन्। एवात्वार्चन्नवसेवन्दमानःसोमस्येवांशुम्प्रतिजागराहम्।ऽऽ। हिरन्यस्तूपोहिरन्यमयःस्तूपह्। हिरन्यमयःस्तूपसस्यैतिवा। स्तूपःस्त्यायतेह्। संघातह्। सवितृ७।यथात्वाङ्गिरसोजुह्वेवाजेअन्नेअस्मिन्। एवम्त्वाअर्चन्नवनायवन्दमानःसोमस्यैवअंशुम्प्रतिजागर्म्यहम्। त्वस्ताव्याख्यातह्। तस्यएषाभवति।
``hiranyastūpaḥ.savitary.athā.tv.āṅgiraso.juhve.vāje.asmin/ evā.tvārcann.avase.vandamānaḥ.somasyevāṃśum.prati.jāgarāham/''. hiranyastūpo.hiranyamayaḥ.stūpah/ hiranyamayaḥ.stūpas.asya.iti.vā/ stūpaḥ.styāyateh/ saṃghātah/ savitṛ7.yathā.tvāṅgiraso.juhve.vāje.anne.asmin/ evam.tvā.arcann.avanāya.vandamānaḥ.somasya.iva.aṃśum.pratijāgarmy.aham/ tvastā.vyākhyātah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽदेवस्त्वस्ताविश्वरूपःपुपोसप्रजाःपुरुधाजजान। इमाचविश्वाभुवनान्यस्यमहद्देवानामसुरत्वमेकम्।ऽऽ। देवस्त्वस्तासर्वरूपःपोसतिप्रजारसअनुप्रदानेन। बहुधाचैमाजनयति। इमानिचसर्वाणिभूतान्युदकान्यस्य। महत्चअस्मैदेवानामसुरत्वमेकम्,।प्रजावत्त्वम्वानवत्त्वम्वा।(१०,३३) अपिवाअसुरितिप्रज्ञानाम। अस्यत्यनर्थान्। अस्ताश्चअस्यामर्थाह्। असुरत्वमादिलुप्तम्। वातोवातिइतिसतह्। तस्यएषाभवति।
``devas.tvastā.viśvarūpaḥ.puposa.prajāḥ.purudhā.jajāna/ imā.ca.viśvā.bhuvanāny.asya.mahaddevānām.asuratvam.ekam/''. devas.tvastā.sarva.rūpaḥ.posati.prajā.rasa.anupradānena/ bahudhā.ca.imā.janayati/ imāni.ca.sarvāṇi.bhūtāny.udakāny.asya/ mahat.ca.asmai.devānām.asuratvam.ekam,.prajāvattvam.vānavattvam.vā/(10,33) api.vā.asur.iti.prajñā.nāma/ asyaty.anarthān/ astāś.ca.asyām.arthāh/ asuratvam.ādi.luptam/ vāto.vāti.iti.satah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽवातआवातुभेसजम्शम्भुमयोभुनोहृदे। प्रनआयूंसितारिसत्।ऽऽ। वातआवातुभैसज्यानिशम्भुमयोभुचनोहृदयाय। प्रवर्धयतुचनआयुह्। अग्निर्व्याख्यातह्। तस्यएषाभवति।
``vāta.ā.vātu.bhesajam.śambhu.mayobhu.no.hṛde/ pra.na.āyūṃsi.tārisat/''. vāta.āvātu.bhaisajyāni.śambhu.mayobhu.ca.no.hṛdayāya/ pravardhayatu.ca.na.āyuh/ agnir.vyākhyātah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽप्रतित्यंश्चारुमध्वरम्गोपीथायप्रहूयसे। मरुद्भिरग्नआगहि।ऽऽ। तम्प्रतिचारुमध्वरम्सोमपानायप्रहूयसे। ससग्नि७।मरुद्भिःसहआगच्छैति। कमन्यम्मध्यमादेवमवक्ष्यत्। तस्यएषाअपराभवति।
``prati.tyaṃś.cārum.adhvaram.gopīthāya.prahūyase/ marudbhir.agna.ā.gahi/''. tam.prati.cārum.adhvaram.soma.pānāya.prahūyase/ sas.agni7.marudbhiḥ.saha.āgaccha.iti/ kam.anyam.madhyamād.evam.avakṣyat/ tasya.eṣā.aparā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअभित्वापूर्वपीतयेसृजामिसोम्यम्मधु। मरुद्भिरग्नआगहि।ऽऽ। वेनोवेनतेःकान्तिकर्मणह्। तस्यएषाभवति।
``abhi.tvā.pūrvapītaye.sṛjāmi.somyam.madhu/ marudbhir.agna.ā.gahi/''. veno.venateḥ.kānti.karmaṇah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअयम्वेनश्चोदयत्पृश्निगर्भाज्योतिर्जरायूरजसोविमाने। इममपाम्संगमेसूर्यस्यशिशुम्नविप्रामतिभीरिहन्ति।ऽऽ।
``ayam.venaś.codayat.pṛśnigarbhā.jyotir.jarāyū.rajaso.vimāne/ imam.apām.saṃgame.sūryasya.śiśum.na.viprā.matibhī.rihanti/''.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयम्वेनश्चोदयत्पृश्निगर्भाह्। प्रास्तवर्णगर्भाअपिइतिवा। ज्योतिष्जरायुर्ज्योतिषस्यजरायुस्थानीयम्भवति। जरायुर्जरयागर्भस्य। जरयायूयतैतिवा। इममपांश्चसंगमनेसूर्यस्यचशिशुमिवविप्रामतिभीरिहन्ति। रिहन्तिलिहन्तिस्तुवन्तिवर्धयन्तिपूजयन्तिइतिवा। शिशुःशंशनीयोभवति। शिशीतेर्वास्याद्दानकर्मणह्। चिरलब्धोगर्भैति। असुनीतिःअसून्नयति। तस्यएषाभवति।
ayam.venaś.codayat.pṛśnigarbhāh/ prāsta.varṇa.garbhā.api.iti.vā/ jyotiṣ.jarāyur.jyotiṣ.asya.jarāyu.sthānīyam.bhavati/ jarāyur.jarayā.garbhasya/ jarayā.yūyata.iti.vā/ imam.apāṃś.ca.saṃgamane.sūryasya.ca.śiśum.iva.viprā.matibhī.rihanti/ rihanti.lihanti.stuvanti.vardhayanti.pūjayanti.iti.vā/ śiśuḥ.śaṃśanīyo.bhavati/ śiśīter.vā.syād.dāna.karmaṇah/ cira.labdho.garbha.iti/ asunītiḥ.asūn.nayati/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअनुस्नितेमनोअस्मासुधारयजीवातवेसुप्रतिरानआयुह्। रारन्धिनःसूर्यस्यसंदृशिघृतेनत्वम्तन्वम्वर्धयस्व।ऽऽ। असुनीति८।मनोअस्मासुधारय। चिरम्जीवनायप्रवर्धयचनआयुह्। रन्धयचनःसूर्यस्यसंदर्शनाय। रध्यतिएर्वशगमनेऽअपिदृश्यते। ऽऽमारधामद्विसतेसोमराजन्ऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति। घृतेनत्वमात्मानम्तन्वम्वर्धयस्व। ऋतोव्याख्यातह्। तस्यएषाभवति।
``anusnite.mano.asmāsu.dhāraya.jīvātave.su.pra.tirā.na.āyuh/ rārandhi.naḥ.sūryasya.saṃdṛśi.ghṛtena.tvam.tanvam.vardhayasva/''. asunīti8.mano.asmāsu.dhāraya/ ciram.jīvanāya.pravardhaya.ca.na.āyuh/ randhaya.ca.naḥ.sūryasya.saṃdarśanāya/ radhyatier.vaśa.gamane'api.dṛśyate/ ``mā.radhāma.dvisate.soma.rājan''.ity.api.nigamo.bhavati/ ghṛtena.tvam.ātmānam.tanvam.vardhayasva/ ṛto.vyākhyātah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽऋतस्यहिशुरुधःसन्तिपूर्वीरृतस्यधीतिर्वृजिनानिहन्ति। ऋतस्यश्लोकोबधिराततर्दकर्णाबुधानःशुचमानआयोह्।ऽऽ। ऋतस्यहिशुरुधःसन्तिपूर्वीह्। ऋतस्यप्रज्ञावर्जनीयानिहन्ति। ऋतस्यश्लोकोबधिरस्यअपिकर्णावातृणत्ति। बधिरोबद्धश्रोत्रह्। कर्णौबोधयन्दीप्यमानश्चआयोरयनस्यमनुष्यस्य। ज्योतिषोवाउदकस्यवा। (इन्दुरिन्धेह्। उनत्त्तेर्वा।)।तस्यएषाभवति।
``ṛtasya.hi.śurudhaḥ.santi.pūrvīr.ṛtasya.dhītir.vṛjināni.hanti/ ṛtasya.śloko.badhirā.tatarda.karṇā.budhānaḥ.śucamāna.āyoh/''. ṛtasya.hi.śurudhaḥ.santi.pūrvīh/ ṛtasya.prajñā.varjanīyāni.hanti/ ṛtasya.śloko.badhirasya.api.karṇāv.ātṛṇatti/ badhiro.baddha.śrotrah/ karṇau.bodhayan.dīpyamānaś.ca.āyor.ayanasya.manuṣyasya/ jyotiṣo.vā.udakasya.vā/ (indur.indheh/ unattter.vā/).tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽप्रतद्वोचेयम्भव्यायेन्दवेहव्योनयैसवान्मन्मरेजतिरक्षोहामन्मरेजति। स्वयम्सोअस्मदानिदोवधैरजेतदुर्मतिम्। अवस्रवेदघशंसोऽअवतरमवक्षुद्रमिवस्रवेत्।ऽऽ। प्रव्रवीमितद्भव्यायैन्दु४।,।हवनअर्हैवयैसवानन्नवान्कामवान्वामननानिचनोरेजयति। रक्षोहाचबलेनरेजयति। स्वयम्ससस्मदभिनिदितॄर्वधैरजेतदुर्मतिम्। अवस्रवेदघशंसह्। ततश्चअवतरम्क्षुद्रमिवअवस्रवेत्। अभ्यासेभूयांसमर्थम्मन्यन्ते। यथा। अहोदर्शनीयअहोदर्शनीयैति। तत्परुच्छेपस्यशीलम्। परुच्चेपऋषिह्। पर्ववत्शेपह्,।परुसिपरुसिशेपोअस्यैतिवा। इतिइमानिसप्तविंशतिर्देवतानामधेयान्यनुक्रान्तानि। सूक्तभाज्१फविस्भाजिप्। तेषामेतानिअहविस्भाजिप्,।वेनोअसुनीतिरृतैन्दुह्। प्रजापतिःप्रजानाम्पातावापालयितावा। तस्यएषाभवति।
``pra.tad.voceyam.bhavyāyendave.havyo.na.ya.isavān.manma.rejati.rakṣohā.manma.rejati/ svayam.so.asmadānido.vadhair.ajeta.durmatim/ ava.sraved.aghaśaṃso'avataram.ava.kṣudram.iva.sravet/''. pravravīmi.tad.bhavyāya.indu4.,.havana.arha.iva.ya.isavān.annavān.kāmavān.vā.mananāni.ca.no.rejayati/ rakṣohā.ca.balena.rejayati/ svayam.sas.asmad.abhiniditṝr.vadhair.ajeta.durmatim/ avasraved.agha.śaṃsah/ tataś.ca.avataram.kṣudram.iva.avasravet/ abhyāse.bhūyāṃsam.artham.manyante/ yathā/ aho.darśanīya.aho.darśanīya.iti/ tat.parucchepasya.śīlam/ paruccepa.ṛṣih/ parvavat.śepah,.parusi.parusi.śepo.asya.iti.vā/ iti.imāni.saptaviṃśatir.devatā.nāmadheyāny.anukrāntāni/ sūkta.bhāj1p.havis.bhājip/ teṣām.etāni.ahavis.bhājip,.veno.asunītir.ṛta.induh/ prajāpatiḥ.prajānām.pātā.vā.pālayitā.vā/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽप्रजापतेनत्वदेतान्यन्योविश्वाजातानिपरिताबभूव। यत्कामास्तेजुहुमस्तन्नोअसुवयम्स्यामपतयोरयीनाम्।ऽऽ। प्रपापति८।नहित्वदेतान्यन्यःसर्वाणिजातानितानिपरिबभूव। यत्कामास्तेजुहुमस्तनोअस्तु। वयम्स्यामपतयोरयीनाम्। इत्याशिस्१। अहिर्व्याख्यातह्। तस्यएषाभवति।
``prajāpate.na.tvad.etāny.anyo.viśvā.jātāni.pari.tā.babhūva/ yat.kāmās.te.juhumas.tan.no.asu.vayam.syāma.patayo.rayīnām/''. prapāpati8.na.hi.tvad.etāny.anyaḥ.sarvāṇi.jātāni.tāni.paribabhūva/ yat.kāmās.te.juhumas.ta.no.astu/ vayam.syāma.patayo.rayīnām/ ity.āśis1/ ahir.vyākhyātah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽअब्जामुक्थैरहिम्गृणीसेबुध्नेनदीनाम्रजह्सुसीदन्।ऽऽ। अप्सुजमुक्थैरहिम्गृणीसेबुध्नेनदीनाम्रजस्सुउदकेषुसीदन्।बुध्नमन्तरिक्षम्,।बद्धाअसिम्न्धृताआपैतिवा। इदमपिइतर्द्बुध्नमेतस्मादेव,।बद्धाअस्मिन्धृताःप्रानाइति। यसहिःसबुध्न्यस्,।बुध्नमन्तरिक्षम्तत्निवासात्। तस्यएषाभवति।
``abjām.ukthair.ahim.gṛṇīse.budhne.nadīnām.rajahsu.sīdan/''. apsujam.ukthair.ahim.gṛṇīse.budhne.nadīnām.rajas.su.udakeṣu.sīdan/budhnam.antarikṣam,.baddhā.asimn.dhṛtā.āpa.iti.vā/ idam.api.itard.budhnam.etasmād.eva,.baddhā.asmin.dhṛtāḥ.prānā.iti/ yas.ahiḥ.sa.budhnyas,.budhnam.antarikṣam.tat.nivāsāt/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽमानसहिर्बुध्न्यस्रिसेधान्मायज्ञोअस्यस्रिधदृतायोह्। माचनसहिर्बुध्न्यस्र्रेसनायधात्। माअस्ययज्ञोकस्१।चस्रिधद्यज्ञकामस्य। सुपर्णोव्याख्यातह्। तस्यएषाभवति।
``mā.nas.ahir.budhnyas.rise.dhān.mā.yajño.asya.sridhad.ṛtāyoh/ mā.ca.nas.ahir.budhnyas.rresanāya.dhāt/ mā.asya.yajñ.okas1.ca.sridhad.yajña.kāmasya/ suparṇo.vyākhyātah/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽएकःसुपर्णःससमुद्रमाविवेशसैदम्विश्वम्भुवनम्विचस्ते। तम्पाकेनमनसाअपश्यमन्तितस्तम्मातारेऌहिसौरेऌहिमातरम्।ऽऽ। एकःसुपर्णह्,।ससमुद्रमाविशति। सैमानिसर्वाणिभूतान्यभिविपश्यति। तम्पाकेनमनसाअपश्यमन्तितह्। इत्यृषेर्दृष्टअर्थस्यप्रीतिर्भवत्याख्यानसम्युक्ता। तम्मातारेधिवाचेषामाध्यमिका। सौमातारम्रेधि। पुरूरवस्१। बहुधारोरूयते। तस्यएषाभवति।
``ekaḥ.suparṇaḥ.sa.samudram.ā.viveśa.sa.idam.viśvam.bhuvanam.vi.caste/ tam.pākena.manasā.apaśyam.antitas.tam.mātā.reḷhi.sa.u.reḷhi.mātaram/''. ekaḥ.suparṇah,.sa.samudram.āviśati/ sa.imāni.sarvāṇi.bhūtāny.abhivipaśyati/ tam.pākena.manasā.apaśyam.antitah/ ity.ṛṣer.dṛṣṭa.arthasya.prītir.bhavaty.ākhyāna.samyuktā/ tam.mātā.redhi.vāc.eṣā.mādhyamikā/ sa.u.mātāram.redhi/ purūravas1/ bahudhā.rorūyate/ tasya.eṣā.bhavati/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऽऽसमस्मिन्जायमानआसतग्नाउतईमवर्धन्नद्यःस्वगूर्ताह्। महेयत्त्वापुरूरवोरनायअवर्धयन्दस्युहत्यायदेवाह्।ऽऽ। समासतअस्मिन्जायमानेग्ना,।गमनादापस्,।देवपत्नीओवा। अपिचएनमवर्धयन्नदीअःस्वगूर्ताःस्वयम्गामिनीओमहतेचयत्त्वापुरूरवस्८।रनायरमनीयायसंग्रामायअवर्धयन्,।दस्युहत्यायच,।देवादेवाह्।
``samasmin.jāyamāna.āsata.gnā.uta.īm.avardhan.nadyaḥ.svagūrtāh/ mahe.yat.tvā.purūravo.ranāya.avardhayan.dasyu.hatyāya.devāh/''. samāsata.asmin.jāyamāne.gnā,.gamanād.āpas,.deva.patnī.o.vā/ api.ca.enam.avardhayan.nadī.aḥ.sva.gūrtāḥ.svayam.gāminī.o.mahate.ca.yat.tvā.purūravas8.ranāya.ramanīyāya.saṃgrāmāya.avardhayan,.dasyu.hatyāya.ca,.devā.devāh/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.